TP.HCM cần ưu tiên làm mạng lưới metro hình thức PPP, chia sẻ "áp lực vốn" với Nhà nước

Ngày 24-10, Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP.HCM cùng Trường đại học Việt Đức tổ chức hội thảo quốc tế về phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD) và chuyển đổi xanh bền vững.

Nhiều đơn vị quản lý, chuyên gia cùng tham gia bàn luận về cách tiếp cận sáng tạo, giải pháp thực hiện và chiến lược chuẩn bị cho các dự án TOD tại TP.HCM và Hà Nội trong thời gian tới.

Giao thông công cộng phải là "cốt lõi"

Trong đó chú trọng đến quy hoạch sử dụng đất trong phát triển TOD, thiết kế đô thị TOD và chuyển đổi xanh, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cùng với công nghệ phát triển và lựa chọn mô hình đầu tư phù hợp.

Phát biểu tại hội thảo, ông Phạm Huỳnh Tuấn Anh - Phó giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP.HCM - chia sẻ sau hợp nhất 3 địa phương, TP.HCM với quy mô mở rộng, dân số hơn 14 triệu dân là cơ hội lớn để phát huy tiềm năng và phát triển trục tăng trưởng kinh tế Đông Nam Bộ. Đồng thời trở thành động lực phát triển kinh tế, hướng tới tăng trưởng hai con số.

Với mục tiêu này, TP.HCM cần nhiều sự quan tâm đồng hành từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp, người dân... đưa ra giải pháp đem lại hiệu quả cao.

"Quá trình thực hiện tồn tại những bất cập nhất định, mà giao thông công cộng đóng vai trò rất quan trọng trong kết nối, giải quyết khó khăn. Đơn cử như sáng nay, tôi đi từ trung tâm đến phường Bến Cát mất gần 2 tiếng đồng hồ.

Trước thực tế này, Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP.HCM phối hợp các đơn vị tổ chức hội thảo nhằm phân tích cụ thể về mô hình TOD xung quanh nhà ga đường sắt đô thị, định hướng chuyển đổi xanh bền vững.

Song song đó, giao thông công cộng được kết nối xuyên suốt phục vụ đi lại nhanh chóng, tiết kiệm thời gian. Giai đoạn đầu chúng ta chưa thấy lợi ích kinh tế, nhưng tác động xã hội đem lại rất lớn", ông Anh nói.

Cũng theo ông Anh, thông qua hội thảo, nhà quản lý và doanh nghiệp học hỏi kinh nghiệm quý báu tích hợp nhóm giải pháp trên quy hoạch mới sau sáp nhập mà sở ngành đang chuẩn bị để bước vào hành trình xây dựng mới vượt bậc, tăng trưởng 2 con số giai đoạn tới.

Ưu tiên mô hình PPP

Về mô hình phát triển mạng lưới đường sắt đô thị và đô thị dọc nhà ga, PGS.TS Vũ Anh Tuấn - Giám đốc Trung tâm nghiên cứu giao thông vận tải Việt Đức (Trường đại học Việt Đức) - cho rằng thách thức mà TP.HCM quan tâm nhất là huy động nguồn lực phát triển mạng lưới đường sắt đô thị gần 1.000km.

Thành phố cần khoảng 100 tỉ USD trong 20-30 năm tới để hoàn thiện mạng lưới đường sắt đô thị, tương ứng nhu cầu đầu tư 5-6 tỉ USD mỗi năm.

Trong khi đó nguồn vốn từ ngân sách không đủ, cho nên các đơn vị cần huy động nhiều nguồn lực, mô hình triển khai khác nhau. Đáng chú ý, vai trò kinh tế tư nhân đối với phát triển đường sắt đô thị ở mô hình đối tác công - tư được đánh giá là khả thi nhất.

Ông Tuấn phân tích kinh nghiệm quốc tế cho thấy doanh nghiệp tư nhân tham gia từ 30% -40% số lượng tuyến đường sắt đô thị và phát triển đô thị dọc tuyến hợp lý nhất. Có 9-10 mô hình PPP đang được áp dụng phổ biến.

"Ở Việt Nam, cơ quan quản lý xem xét cả mô hình Nhà nước dẫn dắt, hình thức tư nhân dẫn dắt, PPP lai ghép... Qua đó tìm ra mô hình phù hợp, nhà đầu tư "gánh" bớt rủi ro với Nhà nước, nhất là về vốn. Bên cạnh đó, nhà đầu tư còn chia sẻ kinh nghiệm với Nhà nước trong cách quản lý và điều hành", ông Tuấn cho hay.

Riêng ở TP.HCM, nhiều nhà đầu tư doanh nghiệp rất muốn tham gia đầu tư hạ tầng, thành phố cũng ủng hộ điều này, vấn đề đặt ra là xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp. Trước mắt, thành phố cần chuẩn bị đề xuất giải pháp, học hỏi kinh nghiệm thế giới để có cơ chế chính sách hướng dẫn thực hiện PPP ở thành phố và cả nước.