Theo một sắc lệnh ban hành ngày 16/10, ông Trump đã miễn áp dụng các biện pháp trừng phạt và thuế quan được nêu trong “Đạo luật Trừng phạt Nga và Iran" vừa thông qua cách đây một tháng. Điều này đồng nghĩa với việc hủy bỏ các mức thuế quan dự kiến lên tới 500% đối với hàng hóa nhập khẩu từ Nga, và 100% đối với các quốc gia là khách hàng lớn mua dầu mỏ và khí đốt của Nga.
Ông Trump cho biết: "Tôi đã gửi tới Quốc hội văn bản xác nhận rằng việc miễn trừ này phục vụ lợi ích quốc gia của Mỹ, kèm theo một báo cáo giải thích cơ sở cho quyết định đó".
“Đạo luật Trừng phạt Nga và Iran” - thúc đẩy bởi cố Thượng nghị sĩ Lindsey Graham - được những người ủng hộ mô tả là một biện pháp “nghiền nát”, nhằm mục đích loại bỏ xuất khẩu năng lượng của Nga khỏi thị trường toàn cầu. Trung Quốc và Ấn Độ, hai khách hàng dầu thô lớn nhất của Nga, được cho là những nước chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ đạo luật này.
Bình luận về quyết định của Tổng thống Mỹ Trump, đặc phái viên đầu tư của Tổng thống Nga - ông Kirill Dmitriev - đã ca ngợi đây là “một khoảnh khắc mang tính lịch sử”.
“Việc chính quyền Tổng thống Mỹ Trump đình chỉ đạo luật Graham là một thời điểm quan trọng và thực sự mang tính lịch sử. Thay vì các lệnh trừng phạt và đối đầu, chúng ta có thể đối thoại, hợp tác cùng có lợi và chịu trách nhiệm chung đối với sự ổn định toàn cầu”, ông Dmitriev viết trên Telegram.
Theo ông, đạo luật của cố Thượng nghị sĩ Mỹ Graham có thể đã chấm dứt hoàn toàn hợp tác kinh tế giữa Nga và Mỹ, đồng thời gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho nền kinh tế Mỹ cũng như thị trường toàn cầu.
"Hợp tác kinh tế giữa Nga và Mỹ mang lại lợi ích cho cả hai quốc gia, góp phần vào sự ổn định của nền kinh tế toàn cầu, đồng thời tạo nền tảng để xây dựng lòng tin và đạt được hòa bình lâu dài”, ông nói.
Đầu tháng này, ông Trump đã dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu diesel của Nga, nhằm kiềm chế giá năng lượng đang tăng cao trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ. Động thái này đã gây ra làn sóng phẫn nộ tại Ukraine cũng như trong các quốc gia đồng minh châu Âu, khiến một nhóm thượng nghị sĩ từ cả hai đảng tại Mỹ cáo buộc ông Trump phản bội Kiev.
Theo các phương tiện truyền thông Mỹ, ông Trump quyết định nới lỏng các lệnh trừng phạt sau khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky từ chối dừng các cuộc tấn công vào các cơ sở năng lượng của Nga - điều mà ông Trump cho là nguyên nhân dẫn đến giá năng lượng tăng cao.
Ngày 16/10, Hạ nghị sĩ Mỹ Gregory Meeks đã đệ trình một dự luật lên Quốc hội nhằm ngăn chặn thỏa thuận về dầu diesel với Nga. Vị nghị sĩ đảng Dân chủ này cáo buộc ông Trump “thân thiết với Tổng thống Nga Vladimir Putin và thực hiện các thỏa thuận nhằm tư lợi cho bản thân thay vì sát cánh cùng Ukraine”.
Ông Trump đã lên tiếng bảo vệ thỏa thuận này, cho rằng nó mang lại lợi ích cho người tiêu dùng Mỹ và phù hợp với chương trình nghị sự “Nước Mỹ trên hết” của ông. Đáp lại những chỉ trích, ông Trump công kích ông Zelensky, gọi ông là “người không phù hợp để hợp tác” và gợi ý rằng Ukraine cần “một vị tổng thống mới”.
