Theo nhóm nghiên cứu từ Viện Môi trường và Rủi ro Núi thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc (CAS), dòng lũ bùn đá ập vào trạm kiểm soát biên giới cảng Cát Long (Gyirong Port) ở Tây Tạng di chuyển với vận tốc bề mặt lên tới 19 mét/giây (khoảng 68 km/h).
Con số này nhanh gần gấp đôi tốc độ trung bình và cao hơn 50% so với vận tốc tối đa của Usain Bolt khi huyền thoại điền kinh này lập kỷ lục thế giới cự ly 100 mét vào năm 2009. Nghiên cứu đăng tải trên tạp chí Dương Tử cho thấy thảm họa bắt nguồn từ vụ sụp đổ sông băng trên cao ở Langtang Lirung (phía Nepal), tạo thành chuỗi chuyển đổi liên tiếp từ lở tuyết, dòng chảy mảnh vụn, lũ bùn cho đến lũ quét chỉ trong thời gian cực kỳ ngắn.
Dòng lũ bùn đá ập vào trạm kiểm soát biên giới cảng Cát Long (Gyirong Port) ở Tây Tạng di chuyển với vận tốc bề mặt lên tới 19 mét/giây (khoảng 68 km/h).
Các nhà khoa học tính toán rằng khi dòng lũ tiến tới cây cầu trên sông Trishuli của Nepal (cách biên giới 52 km), vận tốc bề mặt vẫn duy trì ở mức khoảng 11,7 mét/giây, mất từ 46 đến 75 phút để di chuyển tới đây. Tuy nhiên, khoảng thời gian này không đồng nghĩa với thời gian cảnh báo thực tế, bởi các yếu tố về hệ thống giám sát, thông tin liên lạc và khả năng phản ứng đóng vai trò quyết định.
Thảm họa kinh hoàng này cướp đi sinh mạng của ít nhất 16 người tại Trung Quốc và hơn 1.000 người tại Nepal, trong khi hàng nghìn người vẫn đang mất tích. Các nghiên cứu bổ sung từ CAS cũng chỉ ra rằng thảm họa bắt nguồn từ động lực học sông băng dài hạn kết hợp với các tín hiệu tiền chấn động thay vì chỉ do mưa lớn đột ngột.
Trong bối cảnh chạy đua với thời gian để tìm kiếm những người sống sót, Trung Quốc khẩn cấp cử 9 chuyên gia cứu hộ đường hầm chuyên nghiệp đến Nepal theo yêu cầu trực tiếp từ Kathmandu. Lực lượng này được điều động để hỗ trợ giải cứu hơn 100 công nhân đang mắc kẹt bên trong các đường hầm thủy điện.
Lược đồ diễn biến sự kiện. (Nguồn: SCMP, AI)
Tại khu vực biên giới phía Trung Quốc, công tác khắc phục đang được triển khai khẩn trương với máy xúc và thiết bị cơ giới hạng nặng nhằm dọn dẹp lớp bùn sâu tới 2 mét làm tê liệt quốc lộ dẫn tới cảng Cát Long. Quân đội Tây Tạng cũng điều động trực thăng vận chuyển hàng cứu trợ, thiết bị y tế và triển khai thiết bị giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) quét laser để phát hiện sớm các dịch chuyển vi mô, bảo đảm an toàn cho lực lượng cứu hộ trước nguy cơ xảy ra thảm họa thứ cấp từ các hồ chứa tạm thời do bùn đất chặn dòng.
Chính quyền đặc khu hành chính Hong Kong và Macau lần lượt công bố các khoản viện trợ trị giá 50 triệu HKD và 30 triệu nhân dân tệ (tổng khoảng hơn 10,8 triệu USD) từ Quỹ Cứu trợ Thảm họa để hỗ trợ công tác tìm kiếm cứu nạn. Trong khi đó, Nepal mở cửa đón các đội cứu hộ quốc tế chuyên trách hỗ trợ kỹ thuật trong bối cảnh vẫn còn hàng trăm người nước ngoài từ hơn 30 quốc gia mất tích sau thảm họa.
