Người mua vàng năm 2016 bây giờ không còn hay nói chuyện lời, lỗ nữa. Họ cũng ít khi khoe. Thậm chí, phần lớn không còn nhớ chính xác mình mua bao nhiêu, chỉ nhớ mang máng là “hồi đó vàng còn rẻ lắm”. Nhớ vậy thôi. Rồi cất.
Năm 2016, mua vàng không phải là hành động đầu tư phổ biến. Lúc đó người ta nói nhiều về kinh doanh, bất động sản, khởi nghiệp, chứng khoán. Vàng là kiểu đầu tư chậm, cũ, và thường dành cho kiểu người không biết làm gì hơn với tiền. Thế nhưng có những người vẫn mua. Không phải vì tin vàng sẽ tăng mạnh, mà vì họ cảm thấy an tâm với lựa chọn riêng của mình.
Rồi vàng bắt đầu tăng.
Tăng lần đầu, họ không bán. Vì tăng chưa đủ để thay đổi đời sống. Bán xong cũng không biết làm gì khác. Tiền đó quay lại tài khoản, nằm đó, hoặc đi vào một thứ rủi ro khác. Giữ vàng ít nhất còn thấy được hình dạng của nó.
Tăng lần thứ hai, họ cũng không bán. Vì lúc này bắt đầu xuất hiện một cảm giác rất nguy hiểm: “Mình đã đúng.” Không bán không phải vì tham, mà vì họ sợ phá vỡ một quyết định đã chứng minh là không sai. Có những quyết định, một khi đã đi được nửa đường thuận lợi, người ta không dám kết thúc nó.
Rồi vàng tăng thêm nhiều lần nữa.
Mỗi lần tăng là một lần người giữ vàng phải đối diện với một câu hỏi rất khó: “Có nên bán không?” Khó không phải vì không biết đáp án, mà vì đáp án nào cũng có giá của nó. Bán, nghĩa là chấp nhận mình dừng lại. Không bán, nghĩa là chấp nhận tiếp tục sống cùng rủi ro.
Người mua vàng năm 2016 mà quyết không bán đến bây giờ, thực ra không phải là người tham lam. Họ là người đã quen với việc không tối ưu. Họ không cố gắng bắt đỉnh. Họ cũng không cố chứng minh mình giỏi hơn thị trường. Họ chỉ giữ thứ mà họ hiểu, và bỏ qua những lời xúi giục phải “chốt lời cho khôn”.
Cái giá họ trả không phải là tiền. Cái giá là tâm lý.
Sống cùng vàng tăng là sống cùng một dạng bất an rất đặc biệt. Không phải bất an vì sợ lỗ, mà là bất an vì sợ… mình không bao giờ đủ can đảm để bán. Mỗi lần giá lên là một lần tiếc nếu không bán. Mỗi lần giá điều chỉnh là một lần nhẹ nhõm vì “may mà chưa bán”. Cảm xúc cứ thế kéo qua năm này sang năm khác.
Người ngoài nhìn vào thấy họ lãi lớn. Nhưng chỉ người trong cuộc mới biết, phần lớn cái “lãi” đó chưa từng được dùng để làm gì. Nó không biến thành nhà mới, không thành chuyến đi xa, không đổi thành cảm giác sung sướng rõ ràng. Nó nằm yên đó, dưới dạng một con số, một miếng kim loại, một thứ có thể bán, nhưng chưa bán.
Và chính vì chưa bán, nó vẫn chưa thực sự là tiền.
Đến thời điểm này, người mua vàng năm 2016 đang ở một trạng thái rất khác lạ. Họ giống người đứng giữa đường, tay cầm một thứ rất giá trị, nhưng không vội đưa cho ai, cũng không vội dùng. Thứ làm họ an tâm là việc mình đã không chạy theo quá nhiều lựa chọn sai.
Nếu có một điều người mua vàng năm 2016 học được, thì đó là: Đầu tư dài hạn không phải là chuyện kiếm lời nhanh, mà là khả năng chịu đựng sự lặp lại của những câu hỏi không có câu trả lời rõ ràng. Mỗi năm đều hỏi: Bán hay giữ? Mỗi năm đều không chắc.
Còn bạn, bạn có đang giữ được chỉ vàng nào đã có từ 10 năm trước?
Tác giả: B.B
