Tin lời hứa của em trai, cả gia đình ở TPHCM mất căn nhà thừa kế 9 tỷ đồng

Lời hứa không thành, tranh chấp nảy sinh

Theo trình bày của bà H. (ngụ TPHCM), bà là chị cả trong gia đình có 5 người con. Cha mẹ bà lần lượt qua đời vào các năm 2010 và 2012. Khi còn sống, cha mẹ bà H. tạo lập được tài sản chung là một căn nhà tại TPHCM.

Trước khi qua đời, vào năm 2009, cha mẹ bà H. lập di chúc với nội dung để lại căn nhà cho các con sử dụng chung, không được chuyển nhượng. Tuy nhiên, đến năm 2018, người con thứ ba trong gia đình là ông Th. đã đứng ra thỏa thuận bán căn nhà này cho người khác với giá 8,8 tỷ đồng.

Ban đầu, các anh chị em không đồng ý, nhưng do ông Th. đã nhận tiền cọc và hứa sẽ dùng tiền bán nhà để mua tài sản khác cho cả gia đình cùng sử dụng nên mọi người đồng ý để ông bán nhà. Tuy nhiên, sau khi bán xong, ông Th. không thực hiện lời hứa.

Bà H. khởi kiện, yêu cầu tòa án hủy văn bản thỏa thuận phân chia di sản năm 2018 vì cho rằng thiếu chữ ký của một người thừa kế là em trai trong gia đình. Đồng thời, bà cũng yêu cầu hủy hợp đồng chuyển nhượng nhà đất giữa ông Th. và bên mua với lý do quyền lợi của các đồng thừa kế không được đảm bảo.

Về phía bị đơn, ông Th. cho rằng việc bán nhà đã được các anh chị em đồng thuận; đồng thời, ông đã hoàn tất giao dịch, nhận đủ tiền và bàn giao nhà cho bên mua.

Sau khi bán, ông đã chia cho mỗi người 100 triệu đồng và sử dụng phần còn lại để mua đất, xây nhà, gửi tiết kiệm, với mục đích tiếp tục phục vụ lợi ích chung của gia đình.

Có cơ sở công nhận hợp đồng mua bán nhà

Tại phiên tòa sơ thẩm, sau khi xem xét các chứng cứ và lời khai của các bên, TAND TPHCM đã chấp nhận một phần yêu cầu của bà H.

Cụ thể, tòa tuyên hủy văn bản thỏa thuận phân chia di sản năm 2018 do không đầy đủ người thừa kế theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, tòa không chấp nhận yêu cầu hủy hợp đồng chuyển nhượng nhà đất, đồng thời công nhận hợp đồng mua bán giữa ông Th. và bên mua.

Không đồng ý với phán quyết trên, bà H. đã kháng cáo.

Tại phiên tòa phúc thẩm, TAND cấp cao tại TPHCM chấp nhận kháng cáo của bà H., tuyên hủy cả văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế năm 2018 và hợp đồng mua bán nhà đất giữa ông Th. và bên mua.

Đồng thời, tòa buộc ông Th. hoàn trả cho bên mua 8,8 tỷ đồng tiền mua nhà và bồi thường hơn 3,5 tỷ đồng do trượt giá. Các đồng thừa kế khác cũng phải hoàn trả số tiền đã nhận và bồi thường tương ứng.

Tuy nhiên, sau đó, ông Th. đã đề nghị xem xét lại bản án theo thủ tục giám đốc thẩm. Đến tháng 9/2023, Chánh án TAND tối cao ban hành quyết định kháng nghị, cho rằng việc tòa phúc thẩm hủy hợp đồng mua bán là chưa đủ căn cứ pháp lý.

Theo nhận định của Hội đồng Thẩm phán, mặc dù hợp đồng chuyển nhượng nhà đất chưa được công chứng theo quy định, nhưng thực tế bên mua đã thanh toán toàn bộ số tiền, còn bên bán đã giao nhà. Giao dịch này cũng đã được các đồng thừa kế biết và không phản đối. Do đó, có cơ sở để xem xét công nhận hiệu lực của hợp đồng theo quy định của Bộ luật Dân sự.

Từ đó, TAND tối cao quyết định chấp nhận kháng nghị, hủy toàn bộ hai bản án sơ thẩm và phúc thẩm trước đó, đồng thời giao hồ sơ cho TAND TPHCM xét xử lại từ đầu theo đúng quy định pháp luật.