Chỉ định cho 200m2 đất lúa, kết cục sang tên luôn toàn bộ nhà đất
Theo trình bày của bà P. (trú tại địa bàn thuộc tỉnh Long An trước đây, nay thuộc tỉnh Tây Ninh), vợ chồng bà có bốn người con. Trong thời gian chồng bà lâm bệnh nặng, gia đình dự định cho người con trai là anh T. khoảng 200m2 đất trồng lúa phía sau nhà để làm tài sản riêng.
Do chồng bà sức khỏe yếu nên gia đình đề nghị công chứng viên đến tận nhà thực hiện thủ tục công chứng. Tuy nhiên, theo bà P., khi ký hợp đồng tặng cho vào tháng 3/2018, các bên không đo đạc hay kiểm tra thực tế vị trí đất.
Do tin tưởng con trai, vợ chồng bà không biết tài sản ghi trong hợp đồng lại là hai thửa đất có căn nhà cấp 4 mà cả gia đình đang sinh sống. Bà P. cho hay đây là nơi ở duy nhất của vợ chồng bà và các con trong nhiều năm qua.
Sau khi ký hợp đồng, gia đình vẫn tiếp tục ở trên đất. Chỉ đến khi chồng qua đời, anh T. ngỏ ý bán đất thì bà mới phát hiện toàn bộ tài sản đã được sang tên cho con trai.
Cho rằng mình ký giấy trong tình trạng nhầm lẫn về vị trí và loại đất được tặng cho, bà P. khởi kiện yêu cầu tòa án tuyên vô hiệu hợp đồng tặng cho đất giữa vợ chồng bà với anh T., đồng thời hủy hợp đồng tặng cho tiếp theo giữa anh T. và vợ là chị Q.
Ở chiều ngược lại, anh T. phủ nhận việc cha mẹ bị nhầm lẫn. Anh cho rằng do mâu thuẫn gia đình nên vợ chồng anh đã ra ngoài thuê nhà sống suốt nhiều năm. Theo anh T., cha mẹ chủ động cho vợ chồng anh căn nhà cùng hai thửa đất để “bù đắp tình cảm”.
Anh T. cho biết cha mẹ hoàn toàn minh mẫn khi ký giấy tặng cho và anh không hề được hứa cho đất lúa phía sau như mẹ trình bày. Sau khi được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, anh tiếp tục làm thủ tục tặng cho toàn bộ hai thửa đất cho vợ là chị Q.
Trong khi đó, đại diện văn phòng công chứng khẳng định thủ tục công chứng hợp đồng được thực hiện đúng quy định. Cơ quan chức năng tỉnh cũng cho rằng việc cấp giấy chứng nhận cho anh T. và sau đó cho chị Q. là đúng trình tự.
Tình tiết thế chấp mới khiến tòa hủy án sơ thẩm
Tại phiên tòa sơ thẩm, TAND huyện Cần Giuộc, tỉnh Long An (nay là TAND khu vực 7 - Tây Ninh) nhận định có căn cứ xác định việc ký hợp đồng tặng cho xuất phát từ sự nhầm lẫn của vợ chồng bà P. đối với tài sản được chuyển giao.
Căn cứ quy định của Bộ luật Dân sự về giao dịch dân sự vô hiệu do nhầm lẫn, tòa tuyên vô hiệu hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất giữa vợ chồng bà P. với anh T., đồng thời tuyên vô hiệu luôn hợp đồng tặng cho tiếp theo giữa anh T. và chị Q.
Không đồng ý với phán quyết trên, vợ chồng anh T. kháng cáo. Tại phiên phúc thẩm, anh T. tiếp tục cho rằng cha mẹ đã tự nguyện cho vợ chồng anh căn nhà cùng hai thửa đất. Anh cũng cho biết hiện hai giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đang được dùng để thế chấp vay tổng cộng 440 triệu đồng.
Trong khi đó, bà P. vẫn khẳng định gia đình chỉ có ý định cho con khoảng 200m2 đất lúa phía sau nhà, chứ không cho căn nhà và phần đất đang ở. Theo bà, do quá tin tưởng con trai nên không kiểm tra thực tế khi ký giấy, dẫn đến việc sang tên toàn bộ phần đất có nhà ở.
Hội đồng xét xử phúc thẩm nhận định việc anh T. và chị Q. mang giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đang tranh chấp đi thế chấp sau khi có bản án sơ thẩm là tình tiết mới, cần được xem xét trong quá trình giải quyết vụ án.
Do ngân hàng và cá nhân nhận thế chấp chưa được tham gia tố tụng ở cấp sơ thẩm nên cần đưa họ vào vụ án để đảm bảo quyền lợi liên quan cũng như việc thi hành án sau này.
Từ đó, tòa phúc thẩm quyết định chấp nhận một phần kháng cáo của anh T. và chị Q., tuyên hủy toàn bộ bản án sơ thẩm và giao hồ sơ cho cấp sơ thẩm giải quyết lại theo quy định.
(Tham khảo Bản án số 413/2020/DS-PT ngày 2/12/2020 của TAND tỉnh Long An, nay là TAND tỉnh Tây Ninh)
