Trong những ngày cuối tháng 1/2026, đồng rial của Iran tiếp tục lao dốc mạnh trên thị trường ngoại hối, thiết lập mức kỷ lục thấp mới trong lịch sử so với đô la Mỹ, qua đó phản ánh chiều sâu của cuộc khủng hoảng kinh tế trong nước.
Theo dữ liệu từ các trang theo dõi tỷ giá Iran, vào ngày 27/1, một đô la Mỹ được giao dịch ở mức khoảng 1.500.000 rial trên thị trường tự do, mức thấp nhất từng được ghi nhận đối với đồng tiền của Iran. Đây là diễn biến gây lo ngại trong bối cảnh kinh tế vốn đã chịu nhiều sức ép trong thời gian dài.
Đà mất giá này không phải là đột ngột mà diễn ra sau nhiều năm giảm giá sâu. Trong những năm gần đây, rial đã giảm từ các mức vài chục nghìn đổi một đô la trong thập niên 2010 đến hàng trăm nghìn trong giai đoạn gần đây. Đến hồi tháng 12/2025 tỷ giá tại thị trường tự do đã vượt 1,3 triệu rial/USD, thấp hơn mức kỷ lục hiện nay nhưng cũng đã rất đáng chú ý.
Nguyên nhân chính khiến đồng rial rớt giá liên tục bao gồm áp lực từ các biện pháp trừng phạt quốc tế kéo dài, lạm phát cao và sự sụt giảm niềm tin vào chính sách kinh tế của chính phủ. Sau khi Mỹ tái áp đặt các lệnh trừng phạt từ năm 2018 và các biện pháp bổ sung sau đó, Iran đã phải đối mặt với hạn chế tiếp cận ngoại tệ từ xuất khẩu dầu mỏ và giao dịch quốc tế, đẩy mạnh mất giá tiền tệ. Bên cạnh đó, tỷ giá thị trường tự do đã trở thành thước đo thực tế cho cung – cầu ngoại tệ, dẫn đến mức mất giá lớn hơn so với các tỷ giá chính thức hoặc trợ giá.
Đồng tiền mất giá ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống kinh tế – xã hội người dân Iran. Lạm phát của nước này đã ở mức rất cao, hơn 40% trong cuối năm 2025, khiến giá thực phẩm, dịch vụ và hàng nhập khẩu leo thang mạnh. Khi giá đồng rial giảm, chi phí mua hàng nhập khẩu tăng, làm mất sức mua của đồng tiền nội địa và đẩy người tiêu dùng ngày càng phải chi nhiều tiền hơn cho nhu yếu phẩm, trong khi tiền lương không theo kịp tốc độ tăng giá.
Sự mất giá liên tục của rial trong năm 2025 và đầu 2026 đã góp phần gây ra bất ổn xã hội và biểu tình trên diện rộng ở Iran. Các cuộc biểu tình bắt đầu từ cuối tháng 12/2025 do tình trạng tiền tệ mất giá và lạm phát cao đã lan rộng đến nhiều khu vực, yêu cầu chính phủ có biện pháp kiểm soát biến động tỷ giá và cải thiện điều kiện sống.
Trong bối cảnh này, chính quyền Iran liên tục đối mặt với áp lực từ nội bộ lẫn quốc tế. Việc đồng rial rớt giá kỷ lục cùng lạm phát cao không chỉ làm xói mòn thu nhập thực tế của các hộ gia đình mà còn ảnh hưởng tới hoạt động kinh tế nói chung, bao gồm thương mại, sản xuất và lương thực – thực phẩm, vốn phụ thuộc vào hàng hóa nhập khẩu. Người tiêu dùng ngày càng gặp khó khi chi trả cho các mặt hàng thiết yếu, trong khi chi phí sinh hoạt tổng thể tiếp tục tăng mạnh.
