Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tính đến ngày 15/11/2025, xuất khẩu tôm Việt Nam sang thị trường Mỹ đạt 731 triệu USD, tăng 8% so với cùng kỳ năm trước và tiếp tục giữ vững vị trí thị trường lớn thứ hai của ngành tôm. Tuy nhiên, mức tăng trưởng này đang đi kèm với rủi ro gia tăng từ hệ thống phòng vệ thương mại (PVTM) của Mỹ.
Rủi ro lớn nhất trong ngắn hạn là kết quả rà soát hành chính POR19 đối với tôm đông lạnh Việt Nam. Theo kết quả sơ bộ do Bộ Thương mại Mỹ công bố, biên độ thuế chống bán phá giá có thể lên tới 35,29%, cao hơn nhiều so với kỳ vọng của doanh nghiệp.
Phán quyết cuối cùng dự kiến được đưa ra vào đầu năm 2026. Nếu không có điều chỉnh, mức thuế trên sẽ tạo áp lực tài chính lớn và có thể ảnh hưởng tới khả năng duy trì thị trường của doanh nghiệp Việt Nam. Thực tế việc doanh nghiệp đẩy mạnh xuất khẩu trong các tháng 8 - 9 cho thấy nỗ lực giao hàng trước khi biện pháp mới có hiệu lực.
Biên độ thuế chống bán phá giá của Mỹ đối với tôm có thể lên tới 35,29%.
Bên cạnh thuế chống bán phá giá, tôm Việt Nam tiếp tục chịu tác động từ thuế đối ứng mà Mỹ áp dụng từ năm 2025 đối với nhiều mặt hàng nhập khẩu từ Việt Nam. Chi phí tuân thủ tăng khiến giá bán thực tế bị đội lên, buộc doanh nghiệp điều chỉnh chiến lược xuất khẩu và đàm phán lại với các nhà nhập khẩu.
Dữ liệu VASEP cho thấy trong quý III/2025, giá tôm chân trắng xuất sang Mỹ dao động 12,8 - 14,1 USD/kg, trong khi tôm sú đạt 17,9 - 20,4 USD/kg, đều tăng so với các giai đoạn trước.
Theo VASEP, bối cảnh quốc tế hiện nay cũng tạo ra những khoảng trống nguồn cung nhất định tại thị trường Mỹ: Ấn Độ đang chịu tổng mức thuế đối ứng, chống bán phá giá và chống trợ cấp lên tới 58,26%; Indonesia gặp sự cố hàng loạt container tôm bị trả về do lỗi kỹ thuật; Ecuador có mức thuế đối ứng thấp hơn nhưng chủ yếu xuất tôm nguyên con, khó mở rộng thị phần.
Tuy nhiên, cơ hội chỉ rõ ràng nếu thuế POR19 được điều chỉnh về mức hợp lý và doanh nghiệp Việt Nam đáp ứng tốt yêu cầu tuân thủ của Mỹ.
VASEP nhấn mạnh. việc chuẩn hóa dữ liệu, minh bạch hồ sơ và tăng cường quản trị tuân thủ là giải pháp quan trọng giúp doanh nghiệp giảm rủi ro pháp lý và duy trì thị trường.
Các giải pháp được khuyến nghị gồm: Chuẩn hóa dữ liệu phục vụ các kỳ rà soát thuế. Xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc đồng bộ. Rà soát uy tín và rủi ro đối tác. Tối ưu hóa danh mục sản phẩm ít chịu thuế chống bán phá giá. Phối hợp chặt chẽ với nhà nhập khẩu Mỹ. Đa dạng hóa thị trường để giảm phụ thuộc
Thị trường Mỹ đang bước vào giai đoạn siết PVTM trên diện rộng, tác động mạnh đến tôm và nhiều ngành hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam. Giai đoạn 2025 - 2026 dự báo sẽ tiếp tục nhiều thách thức, doanh nghiệp nào chuẩn bị tốt dữ liệu, minh bạch thông tin và tăng cường kiểm soát rủi ro sẽ có cơ hội giữ vững thị trường.
