Một cốc nước mía mát lạnh có thể nhanh chóng mang lại cảm giác dễ chịu giữa thời tiết oi bức. Thức uống này phổ biến từ thành thị đến nông thôn, được nhiều người ưa chuộng vì nguồn gốc tự nhiên.
Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Tiết chế, Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Hà Nội) cho biết, một cốc nước mía khoảng 240ml cung cấp từ 90-120kcal, chứa khoảng 20-25g đường, cùng một lượng nhỏ kali, canxi và một số hợp chất chống oxy hóa từ thực vật.
“Tuy có những vi chất nhất định nhưng hàm lượng này không đủ để coi nước mía là một loại nước bổ như nhiều người vẫn nghĩ. Điều đáng lưu ý hơn là theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), lượng đường tự do nên dưới 25g mỗi ngày để có lợi cho sức khỏe. Như vậy, chỉ cần một cốc nước mía đã gần chạm ngưỡng đường khuyến nghị trong ngày”, Tiến sĩ Giang nói.
Đặc biệt, nhiều người cho rằng đường trong nước mía là “đường tự nhiên” nên vô hại. Tuy nhiên, thực tế khi vào cơ thể, các loại đường này đều được chuyển hóa thành glucose và fructose giống như đường trong nước ngọt. Điểm khác biệt nằm ở cách hấp thu: Nước mía ở dạng lỏng, không có chất xơ đi kèm nên được hấp thu rất nhanh, làm tăng đường huyết đột ngột và kích thích cơ thể tiết insulin mạnh.
Đáng chú ý, dạng đường trên không tạo cảm giác no, không giúp giảm lượng ăn ở bữa sau. Điều này khiến người uống vô tình nạp thêm năng lượng mà không nhận ra. Nhiều nghiên cứu quốc tế đã chỉ ra rằng việc sử dụng đồ uống có đường thường xuyên có liên quan đến nguy cơ béo phì, đái tháo đường tuýp 2 và các rối loạn chuyển hóa.
Không nên dùng như thói quen hằng ngày
Theo các chuyên gia, nước mía không phải là thức uống xấu. Trong một số trường hợp, loại đồ uống này có thể cung cấp năng lượng nhanh khi cơ thể mệt mỏi hoặc hỗ trợ bù điện giải nhẹ nhờ chứa kali. Tuy nhiên, những lợi ích này không đồng nghĩa với việc nên sử dụng thường xuyên.
Người dân không nên uống nước mía trong bữa ăn, đặc biệt sau bữa cơm giàu tinh bột vì sẽ làm tăng áp lực chuyển hóa đường, dễ dẫn đến tích lũy năng lượng dư thừa. Uống vào buổi tối cũng không được khuyến khích do năng lượng khó tiêu hao, thậm chí có thể gây tiểu đêm.
Ngoài ra, uống khi đói có thể khiến đường huyết tăng nhanh rồi giảm đột ngột, gây cảm giác mệt mỏi, choáng váng. Mỗi lần chỉ nên dùng khoảng 200ml, không sử dụng hằng ngày và tuyệt đối không thay thế nước lọc.
Một yếu tố khác cần lưu ý là vấn đề vệ sinh. Người tiêu dùng nên chọn những nơi ép mía trực tiếp, nguyên liệu được che đậy, tránh sử dụng mía đã cạo sẵn để ngoài lâu. Nước mía sau khi ép nên uống ngay, không để lâu ngoài môi trường để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn và biến chất.
3 nhóm người cần đặc biệt thận trọng
Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang khuyến cáo 3 nhóm người nên hạn chế hoặc cân nhắc kỹ trước khi uống nước mía:
- Người mắc hoặc có nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường: Nước mía làm tăng đường huyết nhanh, gây khó khăn trong kiểm soát bệnh.
- Phụ nữ mang thai: Cần lưu ý nguy cơ đái tháo đường thai kỳ, đồng thời tránh rủi ro nhiễm khuẩn từ quy trình chế biến không đảm bảo.
- Người có hệ tiêu hóa nhạy cảm: Đặc biệt là người mắc hội chứng ruột kích thích, có thể gặp tình trạng đầy hơi, chướng bụng hoặc tiêu chảy do hàm lượng fructose cao.
