Cần một “ca kinh tế thứ hai”
Chia sẻ tại Diễn đàn Kinh tế mới thường niên 2026, ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch HĐQT Vietravel, cho biết Kinh tế ban đêm đã được nhắc đến nhiều năm nhưng vẫn chưa hình thành đúng nghĩa. Ông đề nghị thay đổi cách tiếp cận, coi kinh tế ban đêm là “ca kinh tế thứ hai” của Việt Nam, thay vì chỉ là hoạt động kinh tế thêm vào buổi tối.
Theo đó, để phát triển “ca kinh tế thứ 2” cần hệ thống cơ chế, chính sách và thiết chế riêng. Bởi lẽ, theo ông Kỳ, Việt Nam có nhiều cơ chế chính sách phục vụ hoạt động kinh tế ban ngày nhưng chưa có một hệ thống tương xứng cho kinh tế ban đêm. Điều này khiến các địa phương và doanh nghiệp khó tạo ra những sản phẩm đủ sức giữ chân khách và thúc đẩy chi tiêu.
Ông cho rằng du lịch là ngành kinh tế tổng hợp, đòi hỏi sự phối hợp của nhiều lĩnh vực thay vì chỉ trông chờ vào riêng ngành du lịch. Với kinh tế ban đêm, các ngành như công thương, xây dựng, văn hóa, an ninh trật tự và ngoại giao đều cần tham gia đồng bộ.
Ông Kỳ cũng lưu ý dư địa tăng chi tiêu của du khách còn rất lớn. Nếu chỉ chú trọng thu hút thêm khách mà thiếu các sản phẩm, dịch vụ đủ sức khiến họ chi tiêu nhiều hơn, ngành du lịch sẽ khó khai thác hết tiềm năng tăng trưởng.
“Ban ngày chỉ mang lại khoảng 30% doanh thu cho ngành du lịch, trong khi khoảng 70% nằm ở hoạt động buổi tối. Chúng ta đang lãng phí cái này”, ông nhận định.
Theo ông Kỳ, ngành du lịch không nên chỉ đặt mục tiêu gia tăng lượng khách, mà cần song song nâng doanh thu bình quân trên mỗi du khách.
Ông đề xuất các cơ quan nghiên cứu kinh tế xây dựng những chỉ tiêu tương tự ngành hàng không, qua đó xác định chi phí để thu hút một du khách đến Việt Nam và doanh thu mà mỗi khách mang lại. Khi có dữ liệu cụ thể, doanh nghiệp sẽ có cơ sở lập kế hoạch đầu tư dài hạn, trong khi địa phương có thể xác định đúng những sản phẩm cần ưu tiên để tăng mức chi tiêu của du khách.
Đừng để sản phẩm du lịch “na ná” nhau
Theo Chủ tịch Vietravel, Hà Nội và TPHCM đều cần thêm những thiết chế văn hóa ban đêm đủ mạnh để tạo ra các sản phẩm ổn định, có khả năng thu hút và giữ chân du khách.
Theo ông Kỳ, để biến giá trị văn hóa thành giá trị kinh tế, các chương trình không thể chỉ diễn ra theo từng thời điểm mà cần một lịch biểu diễn ổn định. Khi đó, du khách có thể chủ động tìm hiểu, đặt vé, đến xem và sử dụng thêm các dịch vụ đi kèm.
“Chúng ta phải định vị được những giá trị văn hóa, chuyển đổi thành kinh tế... buộc phải có lịch diễn thường xuyên”, ông nói.
Bên cạnh sân khấu, ông Kỳ đánh giá mô hình chợ đêm hiện nay chưa tạo ra mức chi tiêu tương xứng. Theo ông, việc phát triển các trung tâm mua sắm quy mô lớn, outlet tại những khu vực phù hợp có thể tạo thêm điểm đến, đồng thời kéo dòng khách ra khỏi khu vực trung tâm.
Chủ tịch Viettravel cũng cho rằng các địa phương cần thay đổi cách phát triển sản phẩm, thay vì mỗi nơi xây dựng những sản phẩm tương tự nhau, cần liên kết để hình thành chuỗi trải nghiệm có quy mô vùng và liên vùng.
Với Đồng bằng sông Cửu Long, ông gợi ý có thể tổ chức các tuyến theo ba hướng với kết nối “gân lá” theo chiều ngang: hướng chính tâm từ TPHCM xuống Cần Thơ, Rạch Giá; hướng biên mậu từ TPHCM qua Đồng Tháp, An Giang tới Hà Tiên; và hướng duyên hải từ TPHCM qua các tỉnh ven biển xuống Cà Mau, tạo thành một hệ sản phẩm liên kết Bắc - Nam trong toàn vùng.
“Nếu tỉnh nào cũng có nhà vườn, cây trái hay đờn ca tài tử và cùng khai thác theo một cách, sản phẩm sẽ khó tạo khác biệt”, ông nói.
Ông dẫn thêm câu chuyện Đà Lạt, nơi một tuyến đường sắt vốn đã có sẵn có thể được “đóng gói” thành sản phẩm mới bằng cách tổ chức đoàn tàu ánh sáng, âm nhạc, ẩm thực vào ban đêm.
“Chúng ta phải nhìn vào những giá trị nguyên bản và từ giá trị nguyên bản đó nhân rộng nó lên. Chúng ta sẽ có một sản phẩm mới và sản phẩm đó tạo ra dòng doanh thu”, ông nói.
