Tại công điện ngày 24/1 về giải pháp trọng tâm thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã đặt ra yêu cầu cụ thể đối với các tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước.
Theo đó, các đơn vị này cần phát huy vai trò đầu tàu, dẫn dắt, nâng cao năng lực quản trị, hiệu quả sản xuất kinh doanh, phấn đấu tăng trưởng sản lượng hoặc doanh thu năm 2026 từ 10% trở lên; đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng trọng điểm được giao và tiếp tục đề xuất các dự án đầu tư mới.
Về mục tiêu phát triển kinh tế xã hội 2026, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết tăng trưởng kinh tế năm nay đạt từ 10% trở lên, GDP bình quân đầu người đạt 5.400-5.500 USD. Lạm phát kiểm soát ở mức khoảng 4,5%. Các chỉ tiêu Quốc hội đưa ra tăng so với con số ước đạt năm 2025, với tăng trưởng kinh tế trên 8% và GDP bình quân đầu người khoảng 5.000 USD.
Đầu năm nay, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 79 về phát triển kinh tế Nhà nước, trong đó xác định kinh tế Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bảo đảm ổn định vĩ mô, các cân đối lớn của nền kinh tế; là nguồn lực quan trọng để Nhà nước chi phối, can thiệp kịp thời đáp ứng các yêu cầu đột xuất, cấp bách phát sinh...
Cùng với đó, khu vực này cũng bình đẳng trước pháp luật với các khu vực kinh tế khác, cùng hợp tác và cạnh tranh lành mạnh. Ngoài ra, các nguồn lực kinh tế Nhà nước phải được quản lý, sử dụng theo nguyên tắc thị trường, hạch toán đầy đủ, chống thất thoát, lãng phí. Khu vực này cần tiên phong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, dẫn dắt các ngành, lĩnh vực then chốt.
Quang cảnh TP Hà Nội nhìn từ trên cao (Ảnh: Tiến Tuấn).
Theo báo cáo từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư (nay là Bộ Tài chính), tính đến cuối năm 2024, cả nước có 671 doanh nghiệp nhà nước và 142 doanh nghiệp có cổ phần, vốn góp của Nhà nước.
Tổng tài sản của nhóm này đạt 4,19 triệu tỷ đồng; vốn chủ sở hữu là 1,985 triệu tỷ đồng; tổng doanh thu đạt hơn 3 triệu tỷ đồng; lợi nhuận trước thuế đạt gần 243.000 tỷ đồng. Tỷ suất lợi nhuận trước thuế/vốn chủ sở hữu (ROE) bình quân chung năm 2024 là 12%.
Khối doanh nghiệp nhà nước của Việt Nam đang chiếm thị phần rất lớn trong một số lĩnh vực, như năng lượng, viễn thông, ngân hàng… đóng góp hơn 29% GDP của đất nước.
Tính riêng doanh nghiệp 100% vốn nhà nước, mặc dù chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ trong nền kinh tế (khoảng 0,08% số doanh nghiệp hoạt động) nhưng lại nắm giữ nguồn lực lớn của nền kinh tế, khoảng 7% tổng tài sản và 10% vốn chủ sở hữu của toàn bộ doanh nghiệp, đóng góp 28% tổng số thuế và các khoản phải nộp ngân sách nhà nước .
Quy mô tài sản bình quân của một doanh nghiệp nhà nước là 4.100 tỷ đồng, cao gấp 10 lần doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và gấp 109 lần doanh nghiệp ngoài quốc doanh.
Một số doanh nghiệp Nhà nước dẫn đầu lĩnh vực như Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông quân đội (Viettel), Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (Petrovietnam - PVN), Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem), Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (GVR), Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (Vinacomin), Tập đoàn Bưu chính viễn thông Việt Nam (VNPT), Tổng công ty Viễn thông Mobifone, Tổng công ty Thuốc lá Việt Nam (Vinataba), Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines), Tổng công ty hàng hải Việt Nam (VIMC)…
