Thú chơi cây cảnh "hái" ra tiền tỉ ở làng Triều Khúc

Cây xanh giá ngang siêu xe, biệt thự

Không chỉ nổi tiếng với điệu múa "con đĩ đánh bồng" lả lướt xuất hiện trong lễ hội truyền thống đầu xuân hằng năm, làng Triều Khúc còn là nơi sáng tạo, lưu giữ những tác phẩm cây cảnh nghệ thuật độc nhất vô nhị, được giao dịch, định giá từ vài tỉ đồng đến hàng chục tỉ đồng.

ẢNH: PHAN HẬU

Năm 2022, Triều Khúc nổi đình nổi đám với tác phẩm "khổng tước hạ sơn" được định giá 3 triệu USD và hiện tại, đây vẫn là tác phẩm cây cảnh giá trị lớn nhất ở làng nghề này. Trước đó, tác phẩm "lưỡng mai vạn thọ" của nghệ nhân Nguyễn Xuân Hiền, từng đoạt giải vàng tại Festival sinh vật cảnh TP.HCM 2006, được định giá 1 triệu USD.

Các chuyên gia trong giới chơi cây cảnh nhận định, sau 20 năm, tác phẩm này ngày càng được hoàn thiện, đẹp mỹ mãn hơn nên giá cây bây giờ còn cao hơn, nhiều đại gia mong muốn sở hữu nhưng chủ nhân chưa có ý định bán.

Nghệ nhân Nguyễn Xuân Hiền cho biết, nghề làm, chơi cây cảnh ở Triều Khúc mang đậm dấu ấn văn hóa. Người sáng tạo cây phải tuân theo niêm luật, nguyên tắc rõ ràng. Ví dụ đơn giản nhất, người làng Triều Khúc chỉ làm, chơi cây với dáng truyền thống "mẫu - tử". Cây mẫu (mẹ) phải có 5 tán, cây con 4 tán. Cùng một dáng ấy nhưng mỗi người sẽ có ý tưởng tạo tác riêng thành dáng mẹ bồng con, hay mẹ ôm ấp che chở cho con và kiêng kỵ nhất dáng mẹ cõng con.

Cũng theo ông Nguyễn Xuân Hiền, ở Triều Khúc, nhiều tác phẩm cây cảnh được các gia đình gìn giữ, trao truyền từ đời này qua đời khác như một báu vật. Mỗi thế hệ đều tạo tác, chơi cây theo ý tưởng riêng. Dẫn chứng câu chuyện về tác phẩm "lưỡng mai vạn thọ", ông Hiền cho hay, đây là tác phẩm sở hữu từ thời ông nội, sau đó truyền cho cha ông Hiền với dáng cây "mẫu tử". Gần 60 năm tiếp quản di sản này và nương theo với sự phát triển của cây, ông Hiền sáng tạo sang một dáng thế mới.

Ở làng Triều Khúc, cây cảnh không chơi nghệ thuật thỏa mãn đam mê mà trở thành ngành nghề kinh tế đang phát triển sôi động.

Gần 50 năm gắn bó với nghề cây cảnh, nghệ nhân Vũ Minh Châu đã chứng minh, nếu thực sự đam mê và có tay nghề vững vàng thì nghề này hoàn toàn có thể hái ra tiền, lãi lớn. Ông Châu nổi tiếng ở Triều Khúc với nhiều thương vụ bán cây tiền tỉ cho các đại gia. Hiện tại, ông Châu sở hữu cây đa hơn 50 tuổi, từng giành giải đồng tại Festival sinh vật cảnh TP.HCM 2006. Mới đây, một đại gia tìm đến xem cây chốt 8 tỉ đồng nhưng ông Châu vẫn chưa đồng ý giao dịch.

"Nhiều đại gia đam mê sưu tầm, bảo tồn cây cảnh. Họ rất thích những tác phẩm qua bàn tay nghệ nhân sáng tạo, gọt giũa thành một tác phẩm nghệ thuật hoàn chỉnh. Và đây cũng là lợi thế của làng nghề Triều Khúc khi bao đời nay làng nghề này chỉ làm cây già, cổ thụ chứ không chuộng làm cây bon sai", ông Châu nói.

Sẽ lập sàn giao dịch cây cảnh online

Bên cạnh những lớp nghệ nhân lớn tuổi như ông Nguyễn Xuân Hiền, Vũ Minh Châu..., nghề làm cây cảnh ở Triều Khúc giờ được nhiều người trẻ tiếp nối, khẳng định vị thế trong giới chơi cây cảnh, đưa làng nghề phát triển sang giai đoạn mới.

ẢNH: PHAN HẬU

Một trong số đó là anh Cao Xuân Đô - người tiên phong mở dịch vụ chăm sóc cây cảnh thuê cho các công trình lớn, biệt thự..., làm quanh năm không thiếu việc. Đây là dịch vụ mới của làng nghề Triều Khúc khi trước đây người dân đa phần chỉ làm, bán cây cảnh tại nhà chứ ít khi đầu tư mở vườn, cung cấp các dịch vụ, buôn bán vật tư cho nghề làm cây cảnh.

Ngoài ra, anh Đô đang sở hữu khu vườn rộng hàng trăm mét vuông ngay tại làng Triều Khúc với bộ sưu tập có trị giá vài tỉ đồng. Khu vườn này là địa chỉ gặp gỡ, giao lưu chia sẻ, truyền nghề của các nghệ nhân cho những người chập chững bước vào nghề cây cảnh. Gần đây nhất, năm 2025, anh Đô chốt bán thành công tác phẩm cây cảnh nghệ thuật cho vị đại gia với giá hơn 3,5 tỉ đồng.

Chia sẻ với Thanh Niên, ông Hồ Minh Hải, Chủ nhiệm Câu lạc bộ cây cảnh Triều Khúc, cho biết nghề kinh doanh cây cảnh ở địa phương này đang trong giai đoạn phát triển mạnh mẽ nhất. Câu lạc bộ đang có gần 100 hội viên tham sinh hoạt và các hội viên sáng tạo rất nhiều tác phẩm cây cảnh nghệ thuật, có giá trị. Chính vì thế, cây cảnh Triều Khúc thường xuyên nhận được lời mời tham gia triển lãm, trưng bày tại các sự kiện, lễ hội lớn tại Hà Nội và nhiều tỉnh, thành phố trên phạm vi khắp cả nước.

Để gìn giữ văn hóa làng nghề, cứ tháng 9 âm lịch hằng năm, Câu lạc bộ cây cảnh Triều Khúc đều lên kế hoạch, lựa chọn những tác phẩm cây cảnh đẹp nhất, giá trị nhất để tổ chức triển lãm trong lễ hội truyền thống làng Triều Khúc diễn ra từ ngày 9 - 12 tháng giêng hàng năm. Sự kiện luôn thu hút rất đông du khách, người đam mê cây cảnh khắp các tỉnh miền Bắc tìm về chiêm ngưỡng.

Đặc biệt, những năm gần đây, nghề cây cảnh ở Triều Khúc nổi tiếng với những giao dịch cây cảnh tiền tỉ chuyên cung cấp cây cho các nhà vườn, biệt thự, biệt phủ của các đại gia.

"Những thương vụ từ 3 tỉ trở lên thì không nhiều nhưng bán cây từ 1 - 2 tỉ ở Triều Khúc bây giờ là thường xuyên, rất bình thường. Khi thú chơi, đam mê tạo ra nguồn thu, gia tăng kinh tế thì sẽ là động lực để nghề cây cảnh tiếp tục phát triển. 

Chúng tôi đang lên kế hoạch xây dựng sàn giao dịch online, lập đề án thuê đất để làm vườn chung, chuyên trưng bày, giới thiệu những tác phẩm cây cảnh giá trị nhất để thu hút khách du lịch đến làng nghề", ông Hải nói.