Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) tái định hình cấu trúc kinh tế và trật tự an ninh toàn cầu, quyền làm chủ công nghệ không đơn thuần là cuộc đua thương mại của các tập đoàn công nghệ, mà trở thành chiến lược sống còn của từng quốc gia. Hãng nghiên cứu Gartner dự báo năm 2026 đánh dấu thời điểm bùng nổ của xu hướng “AI chủ quyền” (Sovereign AI), khi chính phủ các nước buộc phải thiết lập quyền kiểm soát trực tiếp đối với năng lực tính toán và dữ liệu nội địa nhằm hạn chế sự phụ thuộc vào các tập đoàn công nghệ đa quốc gia.
Quy mô đầu tư cho hạ tầng AI toàn cầu được Tập đoàn Dữ liệu Quốc tế (IDC) ước tính sẽ vượt mốc 1.000 tỷ USD vào năm 2029. Tại Đông Nam Á, các sáng kiến bản địa như SEA-LION của Singapore hay Sahabat-AI của Indonesia cho thấy áp lực cạnh tranh gay gắt trong việc xây dựng mô hình ngôn ngữ riêng. Đối với Việt Nam, giai đoạn 2025 - 2026 được xem là “thời điểm vàng” để hiện thực hóa một hệ sinh thái AI độc lập, tự chủ và mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.











