Nguyên nhân bắt nguồn từ lệnh cấm vận dầu mỏ ngày càng siết chặt của Mỹ đối với Cuba. Sau khi Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro bị lật đổ hồi tháng 1, nguồn cung dầu truyền thống từ Venezuela và Mexico gần như chấm dứt.
Cùng với các biện pháp trừng phạt và sự hiện diện của lực lượng tuần duyên Mỹ quanh vùng biển Cuba, nhiều tàu chở dầu cũng không còn muốn cập cảng quốc đảo Caribe.
Việc thiếu nhiên liệu đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến các dịch vụ công như giao thông, y tế, trường học và hệ thống điện. Tuy nhiên, một ngoại lệ trong quy định của Bộ Thương mại Mỹ cho phép doanh nghiệp Mỹ xuất khẩu nhiên liệu cho khu vực tư nhân Cuba đã mở ra một nguồn cung mới, dù còn rất hạn chế.
Từ tháng 2 đến tháng 5, khoảng 900.000 thùng xăng và dầu diesel đã được nhập vào Cuba. Lượng nhiên liệu này chỉ đủ đáp ứng nhu cầu của cả nước trong khoảng 9 ngày nhưng đã tạo ra những thay đổi lớn trên thị trường.
Một phần nhiên liệu được các doanh nghiệp tư nhân sử dụng cho nhà hàng, cửa hàng bán lẻ, taxi và máy phát điện. Phần khác bị bán lại trên thị trường chợ đen, giúp những người có tiền duy trì phương tiện đi lại, vận hành máy phát điện gia đình hay bơm nước trong bối cảnh mất điện và thiếu nước diễn ra thường xuyên.
Tại Havana, Reuters ghi nhận nhiều cửa hàng công khai tích trữ hàng chục bình xăng loại 20 lít trong kho phía sau. Một số người còn chứa xăng ngay trong căn hộ để bán qua Facebook hoặc các nhóm WhatsApp, bất chấp nguy cơ cháy nổ.
Có thời điểm mùa xuân năm nay, giá xăng trên chợ đen lên tới 10 USD/lít (260.000 đồng/lít). Sau khi nguồn cung tăng lên, giá giảm xuống khoảng 5 USD/lít (130.000 đồng/lít), vẫn cao gấp nhiều lần so với mức giá phổ biến ở nhiều quốc gia.
Để tránh nền kinh tế rơi vào tê liệt, chính phủ Cuba đã có những bước đi chưa từng có. Từ tháng 2, các doanh nghiệp tư nhân lần đầu được phép nhập khẩu nhiên liệu phục vụ hoạt động kinh doanh.
Đến tháng 6, Quốc hội Cuba tiếp tục thông qua gói cải cách kinh tế lớn, mở đường cho khu vực tư nhân và nhà đầu tư nước ngoài tham gia lĩnh vực năng lượng. Cuối tháng 7, gần 200 doanh nghiệp đã được cấp phép phân phối nhiên liệu sỉ cho các công ty tư nhân khác.
Thậm chí, Cuba còn phê duyệt dự án đầu tư nước ngoài đầu tiên chuyên nhập khẩu và kinh doanh nhiên liệu trên đảo, dù chưa công bố tên doanh nghiệp.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo nhiên liệu bán công khai trên thị trường chợ đen vi phạm luật Cuba. Việc này cũng có nguy cơ vi phạm quy định xuất khẩu của Mỹ, yêu cầu nhiên liệu chỉ được sử dụng cho khu vực tư nhân và không được chuyển đến các cơ quan nhà nước.
Theo Reuters
