Ngăn "dòng chảy" của tiền phi pháp
Hôm nay (25/3), Ủy ban Chứng khoán Nhà nước - Bộ Tài chính phối hợp cùng Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) tổ chức Đối thoại “Thí điểm Sàn giao dịch tài sản số: Cơ chế giám sát, năng lực vận hành và chuẩn mực đầu tư”.
Đại tá Hoàng Ngọc Bách - Trưởng phòng 4, Cục An ninh mạng và Phòng chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an - cho biết, qua thực tiễn đấu tranh, hầu hết các vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản đều có điểm chung là tiền sau khi chiếm đoạt được chuyển lên các sàn giao dịch tiền mã hóa. Điều này gây rất nhiều khó khăn cho công tác xác minh, truy vết và thu hồi tài sản.
Đại tá Hoàng Ngọc Bách.
Bên cạnh đó, thời gian qua còn xuất hiện nhiều sàn giả mạo, mô hình lừa đảo, kêu gọi đầu tư rồi chiếm đoạt tài sản. Do đặc tính ẩn danh cao của không gian mạng, việc truy tìm và xử lý các đối tượng này gặp nhiều trở ngại.
Đại tá Hoàng Ngọc Bách lưu ý, với việc xây dựng sàn giao dịch trong nước, cần tính toán giải pháp quản lý và bảo vệ dữ liệu công dân ngay từ đầu, tránh lặp lại những lỗ hổng từng xảy ra.
Trước đây, khi người dân tham gia các sàn nước ngoài, họ phải cung cấp căn cước công dân, số điện thoại, email, thậm chí thông tin tài khoản ngân hàng. Toàn bộ dữ liệu này được lưu trữ ở nước ngoài, tiềm ẩn rủi ro bị khai thác, mua bán trái phép.
“Nhiều vụ lừa đảo tinh vi bắt nguồn từ việc tội phạm nắm được dữ liệu cá nhân. Thậm chí, các đối tượng có thể sử dụng hình ảnh và thông tin bị lộ để giả lập giấy tờ, mở tài khoản trực tuyến, thực hiện quy trình xác thực điện tử (KYC) nhằm phục vụ hành vi phạm tội”, ông Bách cho biết.
Lãnh đạo A05 cũng đề xuất, các tổ chức được cấp phép phải đầu tư hệ thống công nghệ đủ mạnh để phòng ngừa tấn công mạng , đảm bảo an toàn thông tin ở cấp độ cao, được đánh giá thường xuyên và phối hợp với cơ quan chức năng trong giám sát từ xa.
Bên cạnh đó, các tổ chức cần có cơ chế xác minh nguồn tiền đầu tư. Hiện nay, chưa có quy định rõ ràng về việc xác định tính hợp pháp của dòng tiền đổ vào thị trường tài sản mã hóa. Đây là khoảng trống cần được lấp đầy để ngăn chặn rửa tiền.
Ông Bách nhấn mạnh yêu cầu phải có chế tài nghiêm khắc đối với hoạt động ngoài luồng. Khi đã có kênh chính thức, những hành vi giao dịch trái phép cần được xử lý.
Thiết lập cơ chế giám sát, chuẩn vận hành
Vừa qua, Bộ Tài chính đã tiếp nhận tổng cộng 7 bộ hồ sơ từ các tổ chức đăng ký tham gia cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa theo cơ chế thí điểm. Sau quá trình rà soát, thẩm định, 5 hồ sơ được xác định đáp ứng yêu cầu theo quy định.
Các đại biểu trao đổi tại phiên đối thoại.
Ông Tô Trần Hòa - Phó trưởng Ban thường trực Ban Quản lý thị trường giao dịch tài sản mã hóa, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước - cho biết, việc tiếp nhận và thẩm định hồ sơ chỉ là bước khởi đầu trong quá trình cấp phép cho loại hình thị trường mới này. Theo ông Hòa, sau khi nộp hồ sơ, các doanh nghiệp không nên chờ đợi mà cần chủ động rà soát, hoàn thiện lại toàn bộ quy trình nội bộ của mình.
Đặc biệt, doanh nghiệp phải đầu tư và xây dựng hệ thống công nghệ thông tin đáp ứng tiêu chuẩn an ninh, an toàn cấp độ 4 theo quy định. Đây không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là điều kiện nền tảng để thị trường vận hành ổn định.
“Đây là thị trường mới, tiềm ẩn nhiều rủi ro nên cơ quan quản lý tiếp cận theo hướng thận trọng, từng bước. Giai đoạn đầu chỉ nhà đầu tư có sẵn tài sản mã hóa trên sàn quốc tế mới được giao dịch tại sàn Việt Nam", ông Hòa nhấn mạnh.
Ở góc độ kỹ thuật, ông Nguyễn Lê Thành - nhà sáng lập Verichains - cho rằng yêu cầu an toàn hệ thống thông tin cấp độ 4 đối với sàn tài sản mã hoá cao hơn so với thông thường (sàn chứng khoán hiện đang yêu cầu cấp độ 3) là cần thiết.
Rủi ro lớn nhất không đến từ các cuộc tấn công bên ngoài, mà nằm ở chính hệ thống nội bộ và các điểm kết nối giữa môi trường blockchain với hạ tầng vận hành của sàn. Theo ông Thành, đây là những khu vực nhạy cảm, nơi tài sản dịch chuyển và thường trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công tinh vi.
Một trong các doanh nghiệp đã nộp hồ sơ sàn thí điểm, bà Đoàn Mai Hạnh - Tổng Giám đốc Công ty CP Sàn giao dịch tài sản mã hóa Techcom (TCEX) - chia sẻ, thách thức lớn nhất trong giai đoạn chuẩn bị không chỉ nằm ở công nghệ, mà còn ở yếu tố con người. “Thị trường hiện thiếu hụt nhân sự có khả năng kết hợp giữa kiến thức tài chính và công nghệ blockchain”, bà Hạnh nói.
