Ảnh minh họa (Nguồn: Internet)
Thông tin từ Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho biết, Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 09/2026/TT-BTC quy định về việc tạo lập và sử dụng sổ bảo hiểm xã hội (BHXH), thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) bản điện tử. Thông tư được ký ngày 03/02/2026 và có hiệu lực ngay từ thời điểm ban hành.
Thông tư được xây dựng dựa trên nhiều căn cứ pháp lý quan trọng, gồm Luật BHXH năm 2024, Luật BHYT sửa đổi bổ sung năm 2024, Luật Giao dịch điện tử năm 2023 cùng các nghị định của Chính phủ liên quan đến giao dịch điện tử trong lĩnh vực bảo hiểm và Cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm.
Việc ban hành Thông tư nhằm cụ thể hóa các quy định pháp luật, bảo đảm triển khai thống nhất trong thực tế, đồng thời tạo thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp khi tham gia, sử dụng các chính sách bảo hiểm.
Theo nội dung Thông tư, việc tạo lập và sử dụng sổ BHXH, thẻ BHYT bản điện tử được áp dụng đối với người tham gia BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp; người sử dụng lao động; các cơ quan, tổ chức thuộc hệ thống BHXH Việt Nam và những tổ chức, cá nhân có liên quan. Tuy nhiên, nhóm đối tượng do Bộ Quốc phòng và Bộ Công an quản lý sẽ không thuộc phạm vi điều chỉnh của Thông tư này.
Đáng chú ý, nguyên tắc thực hiện được quy định khá rõ ràng: toàn bộ quá trình tạo lập và sử dụng sổ BHXH, thẻ BHYT bản điện tử phải được thực hiện bằng phương tiện điện tử, bảo đảm đúng quy định pháp luật và yêu cầu chặt chẽ về quản lý dữ liệu. Thông tin hiển thị trên sổ, thẻ điện tử cũng phải trùng khớp với dữ liệu lưu trữ tại Cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm. Trong quá trình tham gia bảo hiểm hoặc giải quyết chế độ, mọi điều chỉnh phát sinh đều phải được cập nhật kịp thời, chính xác.
Đối với sổ BHXH bản điện tử, Thông tư quy định đây là loại sổ do cơ quan BHXH tạo lập bằng phương tiện điện tử từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm, gắn với mã số BHXH duy nhất của từng cá nhân. Sổ BHXH điện tử sẽ được lưu trữ và cập nhật thường xuyên tại kho dữ liệu điện tử của người tham gia, đồng thời được tích hợp với tài khoản định danh điện tử mức độ 2 và tài khoản BHXH số (VssID). Nội dung trên sổ BHXH bản điện tử vẫn đầy đủ như sổ giấy và có giá trị pháp lý trong quá trình giải quyết chế độ BHXH, bảo hiểm thất nghiệp.
Trong khi đó, thẻ BHYT bản điện tử cũng được cơ quan BHXH tạo lập bằng phương tiện điện tử từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm và gắn với mã số BHXH duy nhất. Thẻ BHYT điện tử sẽ được lưu trữ trên ứng dụng VssID, liên kết với tài khoản định danh điện tử mức độ 2 và thể hiện đầy đủ thông tin theo quy định của pháp luật về BHYT. Thẻ này được sử dụng trực tiếp trong quá trình khám, chữa bệnh và thanh toán chi phí BHYT.
Không chỉ quy định về hình thức và cách sử dụng, Thông tư cũng làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan trong quá trình tạo lập sổ BHXH và thẻ BHYT bản điện tử.
Theo đó, người tham gia và đơn vị sử dụng lao động có trách nhiệm kê khai, nộp hồ sơ đăng ký tham gia, điều chỉnh thông tin cũng như thực hiện nghĩa vụ đóng BHXH, BHYT và bảo hiểm thất nghiệp đầy đủ, đúng thời hạn bằng phương thức giao dịch điện tử.
Về phía cơ quan BHXH, đơn vị này có trách nhiệm tiếp nhận, cập nhật, xử lý hồ sơ; ghi nhận và xác thực thông tin trên sổ BHXH, thẻ BHYT bản điện tử tại Cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm, đồng thời trả kết quả vào kho dữ liệu điện tử hoặc hòm thư điện tử của người tham gia và đơn vị sử dụng lao động.
Một điểm đáng chú ý khác là quy định về việc sử dụng sổ, thẻ điện tử trong thực tế. Thông tư nêu rõ, khi người tham gia nộp sổ BHXH bản điện tử, cơ quan giải quyết chế độ BHXH và bảo hiểm thất nghiệp không được yêu cầu xuất trình sổ BHXH bản giấy. Tương tự, các cơ sở khám, chữa bệnh BHYT cũng không được yêu cầu cung cấp thẻ BHYT bản giấy nếu người tham gia đã sử dụng thẻ BHYT bản điện tử. Thay vào đó, cơ sở y tế có trách nhiệm tra cứu giá trị sử dụng thẻ trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm.
Để bảo đảm quyền lợi và tránh gián đoạn trong quá trình chuyển đổi, Thông tư cũng quy định điều khoản chuyển tiếp. Theo đó, những sổ BHXH bản giấy chưa được giải quyết chế độ và chưa được cập nhật lên Cơ sở dữ liệu quốc gia về bảo hiểm vẫn sẽ tiếp tục được cơ quan BHXH cập nhật làm căn cứ giải quyết. Ngoài ra, thẻ BHYT đã hiển thị trên ứng dụng VssID được cấp trước thời điểm Thông tư có hiệu lực vẫn tiếp tục có giá trị pháp lý tương đương thẻ giấy và được quản lý theo quy định mới.
Với việc ban hành Thông tư số 09/2026/TT-BTC, Bộ Tài chính và BHXH Việt Nam tiếp tục khẳng định định hướng đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực bảo hiểm. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm xây dựng hệ thống quản lý hiện đại, minh bạch hơn, đồng thời nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy cải cách hành chính và phát triển Chính phủ số trong giai đoạn tới.
