Văn bản hướng dẫn chưa rõ ràng, cấp sổ chưa phù hợp
Thanh tra Chính phủ (TTCP) vừa ban hành thông báo kết luận thanh tra việc chấp hành quy định pháp luật trong quản lý, sử dụng đất đai, quy hoạch xây dựng và cấp phép xây dựng trên địa bàn TP Hà Nội.
Theo TTCP, trong giai đoạn 2011-2022, UBND TP Hà Nội đã ban hành 6 văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn đăng ký, cấp giấy chứng nhận. Tuy nhiên, các văn bản này tồn tại nội dung chưa rõ ràng, trùng lặp, còn thiếu sót, thậm chí chưa phù hợp với quy định của pháp luật.
Dù vậy, những văn bản nêu trên đã hết hiệu lực thi hành sau khi UBND TP Hà Nội ban hành Quyết định số 61 (ngày 27/9/2024) quy định một số nội dung thuộc lĩnh vực đất đai trên địa bàn thành phố.
Một vấn đề nổi cộm được Thanh tra Chính phủ chỉ ra là tỷ lệ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ gia đình, cá nhân tại các dự án khu đô thị, nhà ở còn thấp.
Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc nhiều chủ đầu tư vi phạm pháp luật về đất đai, xây dựng trong quá trình triển khai dự án. Sau khi chuyển nhượng nhà cho khách hàng, những tồn tại này khiến quá trình cấp sổ hồng gặp nhiều khó khăn, vướng mắc kéo dài.
Kết luận thanh tra cho thấy, Sở Tài nguyên và Môi trường cùng UBND các quận, huyện trước đây như Nam Từ Liêm, Hà Đông, Gia Lâm, Phúc Thọ thực hiện việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất còn một số nội dung chưa phù hợp với quy định của pháp luật đất đai.
Đặc biệt, Sở Tài nguyên và Môi trường (cũ) đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở cho người mua nhà tại 5 dự án khi các vi phạm của chủ đầu tư chưa được xử lý dứt điểm.
Những vi phạm phổ biến gồm chưa hoàn thiện thủ tục pháp lý về đất đai, chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước, vi phạm trật tự xây dựng nhưng chưa được cơ quan có thẩm quyền xử lý.
Trong số 23 dự án được thanh tra trực tiếp, có 8 dự án tồn tại thiếu sót, vi phạm trong quá trình thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Các vi phạm chủ yếu gồm chưa ký hợp đồng thuê đất, xác định cơ cấu đất sử dụng chưa chính xác, sai lệch diện tích trong quyết định giao đất so với quy hoạch chi tiết, chưa cấp giấy chứng nhận cho chủ đầu tư hoặc hộ gia đình, cá nhân nhận chuyển nhượng...
Các dự án được TTCP nêu tên gồm Dự án nhà ở cao tầng E2 - Chelsea Residences; Khu đô thị mới Hạ Đình; Trung tâm thương mại, dịch vụ tổng hợp và nhà ở cao tầng tại xã Tứ Hiệp; Trung tâm thương mại, văn phòng và nhà ở cao cấp Hồ Gươm Plaza; Tổ hợp thương mại, dịch vụ và căn hộ cao cấp, nhà ở thấp tầng tại phường La Khê và Dương Nội; Khu nhà ở Phú Mỹ.
Kiến nghị xử lý trách nhiệm, chuyển cơ quan điều tra nếu có dấu hiệu hình sự
Từ kết quả thanh tra, TTCP kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo UBND TP Hà Nội yêu cầu các sở, ngành và chính quyền địa phương tăng cường thanh tra, kiểm tra, giám sát việc quản lý, sử dụng đất đai tại các dự án khu đô thị, nhà ở.
Đồng thời, thành phố cần có biện pháp xử lý dứt điểm những tồn tại, vướng mắc trong công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất nhằm bảo đảm quyền lợi cho người dân, tránh phát sinh khiếu kiện phức tạp.
Thanh tra Chính phủ cũng yêu cầu UBND TP Hà Nội kiểm tra, rà soát việc cấp giấy chứng nhận tại các dự án khu đô thị, nhà ở chưa đúng theo chỉ đạo của Thủ tướng tại Thông báo số 327 (ngày 22/8/2013) của Văn phòng Chính phủ và quy định của pháp luật đất đai.
Bên cạnh đó, Hà Nội cần chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường rà soát, xem xét cấp giấy chứng nhận cho hộ gia đình, cá nhân tại 23 dự án.
Cơ quan thanh tra đề nghị UBND TP Hà Nội tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan và xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý.
Đáng chú ý, nếu trong quá trình thực hiện kết luận thanh tra phát hiện có dấu hiệu gây thất thoát ngân sách Nhà nước, vi phạm pháp luật hình sự thì chuyển cơ quan điều tra để xử lý theo quy định.
