Hệ thống tên lửa Iskander-M1 đại diện cho một bước tiến đáng kể trong công nghệ vũ khí chiến thuật của Nga, được phát triển dựa trên nền tảng Iskander-M nguyên bản để mở rộng khả năng tấn công, xóa nhòa ranh giới giữa vũ khí chiến thuật và chiến lược.
Phiên bản nâng cấp này tập trung vào việc cải thiện bệ phóng (launcher) và tích hợp các loại tên lửa mới, cho phép đạt tầm bắn xa hơn và khả năng khai hỏa/bắn loạt (salvo) mạnh mẽ hơn, phù hợp với các chiến dịch quân sự hiện đại đòi hỏi độ chính xác cao và khả năng xuyên thủng hệ thống phòng thủ đối phương.
Theo eadaily.com, 1.ru, Iskander-M1 đã được đưa vào sản xuất và sử dụng từ năm 2025, với các đơn hàng lớn cho tên lửa liên quan như 9M723-2 và 9M729, nhấn mạnh vai trò của nó trong việc nâng cao sức mạnh răn đe.
Về mặt launcher, Iskander-M1 sử dụng xe tự hành di động cao, thường dựa trên khung gầm MZKT-7930 hoặc tương tự, với khả năng mang theo bốn ống (container) phóng thay vì chỉ hai như ở phiên bản Iskander-M cũ.
Sự cải tiến này cho phép một đơn vị Iskander-M1 thực hiện khai hỏa đồng thời lên đến 16 tên lửa từ một phân đội, tăng cường mật độ tấn công và làm phức tạp hóa việc phòng thủ của đối phương.
Launcher có thời gian chuẩn bị phóng ngắn, chỉ khoảng 4-16 phút tùy theo mức độ sẵn sàng và hoạt động ổn định trong điều kiện nhiệt độ từ -50°C đến 50°C, đảm bảo tính linh hoạt trên nhiều địa hình.
Công nghệ di động đường bộ giúp launcher dễ dàng di chuyển và ẩn náu, giảm nguy cơ bị phát hiện bởi radar hoặc vệ tinh trinh sát, đồng thời tích hợp hệ thống tải đạn tự động để rút ngắn chu kỳ chiến đấu.
Trọng tâm công nghệ của Iskander-M1 nằm ở các loại tên lửa được nâng cấp, nổi bật là 9M723-2 và 9M729.
Tên lửa 9M723-2 là biến thể đạn đạo bán quỹ đạo với động cơ đẩy rắn có xung lực cao hơn, cho phép đạt tốc độ tối đa Mach 7-8,5 trong giai đoạn bay tích cực, vượt trội so với tốc độ Mach 6-7 của Iskander-M cơ bản.
Với chiều dài khoảng 7,3 mét, đường kính 0,92 mét và trọng lượng phóng khoảng 3.800kg, tên lửa này mang đầu đạn phân mảnh nổ mạnh hoặc chùm lên đến 300-350kg, đủ để tiêu diệt các mục tiêu kiên cố như sở chỉ huy hoặc kho vũ khí.
Quỹ đạo bay quasi-ballistic của nó kết hợp với khả năng cơ động ở giai đoạn cuối, bao gồm các động tác né tránh và thả mồi nhử, giúp xuyên thủng các hệ thống phòng không tiên tiến như Patriot, giảm tỷ lệ bị đánh chặn xuống chỉ còn 6% theo các báo cáo năm 2025.
Bên cạnh đó, Iskander-M1 hỗ trợ tên lửa hành trình 9M729, vốn được hiện đại hóa để đạt tầm bắn vượt quá 2.000km, biến hệ thống thành vũ khí chiến lược thực thụ mà không vi phạm các hiệp ước kiểm soát vũ khí trước đây.
Tên lửa này bay ở độ cao thấp, từ 50-150 mét và giảm xuống 6 mét khi tiếp cận mục tiêu, với tốc độ dưới siêu thanh nhưng độ chính xác cao nhờ hệ thống dẫn đường kết hợp.
Đầu đạn của 9M729 khoảng 480kg, có thể là nổ mạnh thông thường hoặc hạt nhân chiến thuật với sức công phá 5-50 kiloton, tùy theo biến thể.
Sự kết hợp giữa tên lửa đạn đạo và hành trình trong cùng một launcher mang lại tính linh hoạt, cho phép Iskander-M1 tấn công đa dạng mục tiêu từ chiến thuật gần đến chiến lược xa.
Hệ thống dẫn đường của Iskander-M1 là một trong những yếu tố công nghệ tiên tiến nhất, sử dụng kết hợp quán tính, DSMAC quang học (so sánh hình ảnh địa hình), TERCOM (so sánh địa hình) và tích hợp GPS/GLONASS để đạt độ chính xác CEP (circular error probable) chỉ 5-10 mét với seeker quang điện tử.
Máy tính onboard như Baget 62-04 xử lý hình ảnh thời gian thực, trong khi hệ thống Zarya phân tích tín hiệu radar, cho phép tái nhắm mục tiêu trong bay đối với các mục tiêu di động.
Ngoài ra, tên lửa còn trang bị các biện pháp đối phó như mồi nhử nhiệt và radar, cùng van vectơ lực đẩy để kiểm soát quỹ đạo, giúp tránh né các tên lửa đánh chặn.
Những cải tiến này, được áp dụng từ năm 2024-2025, đã chứng minh hiệu quả trong các xung đột thực tế, nơi Iskander-M1 có thể bao phủ toàn bộ khu vực rộng lớn mà không cần di chuyển launcher quá xa.
