Trong bối cảnh chiến dịch Epic Fury năm 2026, tên lửa ATACMS của Mỹ đã chứng minh sức mạnh vượt trội khi phá hủy hàng loạt mục tiêu chiến lược của Iran, từ hệ thống phòng không Sayyad-2 đến drone Shahed-129 và tên lửa Zolfaghar, khiến thế giới phải kinh ngạc về khả năng tấn công chính xác từ xa.
Là biểu tượng của công nghệ quân sự hiện đại, tên lửa ATACMS không chỉ là vũ khí chiến thuật mà còn là chìa khóa thay đổi cục diện chiến trường, với thông số kỹ thuật tiên tiến và khả năng so kè với các đối thủ hàng đầu như PrSM, Iskander hay Zolfaghar.
Tên lửa ATACMS (Army Tactical Missile System) do Lockheed Martin phát triển từ những năm 1980, ban đầu nhằm đối phó với các mối đe dọa trong Chiến tranh Lạnh và nay đã trở thành trụ cột trong kho vũ khí của Quân đội Mỹ.
Với chiều dài khoảng 3,98 mét và đường kính 0,61 mét, tên lửa ATACMS có trọng lượng phóng dao động từ 1.321kg đến 1.673kg tùy phiên bản, sử dụng động cơ đẩy nhiên liệu rắn một giai đoạn để đạt tốc độ siêu thanh lên đến Mach 3, tương đương hơn 3.700 km/giờ.
Hệ thống dẫn đường kết hợp GPS và quán tính (INS) cho phép tên lửa ATACMS đạt độ chính xác cao, với sai số chỉ vài mét, ngay cả khi bay ở độ cao lên đến 50km.
Tầm bắn tối đa của tên lửa ATACMS đạt 300km ở các biến thể dài nhất, đủ để tấn công các mục tiêu sâu trong lãnh thổ đối phương mà không cần đưa lực lượng mặt đất vào nguy hiểm.
Đầu đạn linh hoạt là điểm mạnh nổi bật, có thể mang từ 160kg đến 560kg, bao gồm loại unitary nổ mạnh cho các mục tiêu điểm hoặc cluster phân tán bom con để bao phủ diện rộng, giúp nó thích ứng với nhiều loại nhiệm vụ từ phá hủy kho vũ khí đến tiêu diệt hệ thống phòng thủ.
Theo missilethreat.csis.org, công nghệ cốt lõi của tên lửa ATACMS nằm ở khả năng tích hợp với các bệ phóng di động như M142 HIMARS hoặc M270 MLRS, cho phép triển khai nhanh chóng và ‘bắn rồi chạy’ để tránh phản công, một tính năng đã được chứng minh trong các cuộc xung đột thực tế.
Trong các cuộc tấn công vào Iran hồi cuối tháng 2 đầu tháng 3/2026, tên lửa ATACMS đã thể hiện vai trò then chốt khi được phóng từ HIMARS, tiêu diệt chính xác tên lửa đạn đạo Zolfaghar với tầm bắn 700km và đầu đạn 500kg của Iran, cùng hệ thống phòng không Sayyad-2 và drone Shahed-129, theo footage từ Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM).
Những đòn đánh này không chỉ làm suy yếu kho vũ khí của Tehran mà còn mở đường cho các đợt tấn công tiếp theo, chứng tỏ tên lửa ATACMS vượt trội trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp, nơi hệ thống dẫn đường GPS có thể bị nhiễu nhưng vẫn duy trì độ chính xác nhờ INS dự phòng.
Theo armyrecognition.com, sự kết hợp giữa tốc độ cao và khả năng cơ động đã biến tên lửa ATACMS thành "cú đấm" từ xa, giúp Mỹ và đồng minh kiểm soát không phận mà không cần mạo hiểm chiến đấu cơ.
Tuy nhiên, để đánh giá toàn diện, cần so sánh tên lửa ATACMS với các đối thủ cùng phân khúc tên lửa đạn đạo chiến thuật.
Đầu tiên là tên lửa PrSM (Precision Strike Missile) cũng của Lockheed Martin, được thiết kế như "người kế thừa" tên lửa ATACMS và đã ra mắt chiến đấu ở Iran năm 2026.
Tên lửa PrSM vượt trội về tầm bắn với hơn 500km ở phiên bản cơ bản, thậm chí lên đến 1.000km ở các biến thể tương lai, so với 300km của tên lửa ATACMS, cho phép tấn công sâu hơn mà không cần di chuyển bệ phóng gần biên giới.
Đầu đạn của tên lửa PrSM nhẹ hơn, khoảng 91kg tập trung vào nổ phân mảnh tối ưu, nhưng bù lại, mỗi pod phóng có thể chứa hai quả thay vì một như ATACMS, tăng gấp đôi hỏa lực.
Công nghệ dẫn đường đa kênh của tên lửa PrSM còn cho phép theo dõi mục tiêu di động, kể cả tàu chiến, trong khi tên lửa ATACMS chủ yếu nhắm vào mục tiêu cố định.
Dù vậy, tên lửa ATACMS vẫn giữ lợi thế về đầu đạn nặng hơn và kinh nghiệm chiến trường đã được kiểm chứng qua các cuộc xung đột trước đó.
Theo twz.com, tiếp theo, tên lửa Iskander-M của Nga đại diện cho sức mạnh từ phía Đông, với tầm bắn 500km và trọng lượng toàn bộ lên đến 3.800kg, mang đầu đạn 480kg có thể là thông thường, phân mảnh hoặc thậm chí hạt nhân.
Tốc độ siêu vượt âm (hypersonic trên Mach 5) của Iskander cho phép nó xuyên thủng hệ thống phòng thủ tên lửa tốt hơn ATACMS, nhờ khả năng cơ động ở giai đoạn cuối và hệ thống dẫn đường quang học kết hợp quán tính.
Tuy nhiên, ATACMS nổi bật hơn ở độ chính xác GPS-aided và tích hợp NATO, trong khi Iskander nặng nề hơn, đòi hỏi bệ phóng lớn hơn và dễ bị phát hiện.
Cuối cùng, so với Zolfaghar của Iran, mục tiêu chính mà ATACMS đã phá hủy, tên lửa này có tầm bắn xa hơn (700km) và đầu đạn tương đương (500kg), nhưng thiếu độ chính xác cao do dẫn đường chủ yếu quán tính mà không có GPS tiên tiến, khiến nó dễ bị đánh chặn.
Tên lửa ATACMS vượt trội ở khả năng tấn công chính xác từ xa, chứng minh qua các đòn đánh thực tế, trong khi tên lửa Zolfaghar chủ yếu dựa vào số lượng để bù đắp chất lượng.
Theo armyrecognition.com, ATACMS không chỉ là tên lửa mà còn là minh chứng cho sự tiến bộ công nghệ Mỹ, với thông số kỹ thuật cân bằng giữa tốc độ, chính xác và linh hoạt, giúp nó duy trì vị thế hàng đầu dù đang dần nhường chỗ cho tên lửa PrSM.
Trong tương lai, các cuộc xung đột như ở Trung Đông sẽ tiếp tục thúc đẩy sự phát triển của dòng vũ khí này, mang lại lợi thế chiến lược cho những ai sở hữu chúng.
