Theo Space.com, tàu vũ trụ Juno của NASA đã ghi nhận thảm họa núi lửa dữ dội nhất từng được quan sát trong hệ Mặt Trời xảy ra trên Io, một trong 4 mặt trăng Galileo của Sao Mộc.
Mặt trăng Io được nhà bác học Galileo Galilei phát hiện từ đầu thế kỷ XVII và được giới thiên văn ngày nay hết sức quan tâm bởi những đặc tính độc đáo.
Cũng như Trái Đất, Io có hoạt động địa chất liên tục, vốn là một thành tố cần thiết để duy trì sự sống. Nhưng Io lại hoạt động quá mức với hàng trăm ngọn núi lửa khổng lồ liên tục phun trào, khiến nó trở thành một địa ngục chết chóc.
Mặt trăng Io của Sao Mộc (trái) và điểm nóng núi lửa mà tàu Juno của NASA đã phát hiện - Ảnh: NASA
Trong vụ phun trào mới nhất, nhiều núi lửa đã cùng tham gia để tàn phá một diện tích lên đến 65.000 km2.
Sự phun trào đồng bộ này cho thấy sự tồn tại của một mạng lưới các hồ chứa magma liên kết với nhau chưa từng được phát hiện trước đây, nằm ngay bên dưới bề mặt phủ đầy dung nham của mặt trăng núi lửa này.
Sự kiện này đã giải phóng một lượng năng lượng ước tính từ 140-260 terawatt (1 terawatt bằng một ngàn tỉ watt), vượt qua vụ phun trào kỷ lục được ghi nhận vào năm 2001, gây ra bởi một ngọn núi lửa tên Surt trên Io.
Để so sánh, vụ phun trào núi lửa St. Helens ở bang Washington năm 1980, một trong những thảm họa núi lửa kinh hoàng nhất lịch sử hiện đại, có công suất 52 terawatt.
"Điều khiến sự kiện này trở nên phi thường hơn nữa là nó không chỉ liên quan đến một ngọn núi lửa duy nhất, mà là nhiều nguồn hoạt động cùng lúc phát sáng, làm tăng độ sáng lên hơn một ngàn lần so với mức bình thường" - nhà nghiên cứu Alessandro Mura thuộc Viện Vật lý thiên văn quốc gia Ý (INAF) cho biết.
Siêu thảm họa núi lửa trên Io đã được nhóm của tiến sĩ Mura phát hiện khi phân tích dữ liệu từ tàu Juno của NASA. Vụ phun trào được thể hiện qua các hình ảnh của ngày 27-12-2024.
Thông qua các phát hiện mới, nhóm nghiên cứu suy ra rằng lớp vỏ và lớp phủ của Io có thể giống như một miếng bọt biển, chứa đầy magma. Với tác động từ lực hấp dẫn khủng khiếp của Sao Mộc, "miếng bọt biển" này liên tục phun trào.
Nghiên cứu mới vừa được công bố trên tạp chí khoa học Journal of Geophysical Research: Planets.
