Sự việc được công bố sau bài đăng của Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 19/1. "Tàu hàng Touska treo cờ Iran hôm nay cố gắng vượt vòng phong tỏa của hải quân Mỹ song không thành công. Tàu khu trục USS Spruance bám theo Touska và yêu cầu dừng lại, nhưng thủy thủ đoàn Iran từ chối tuân lệnh, nên chiến hạm Mỹ đã bắn thủng phòng máy của phương tiện", ông Trump viết.
Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết thêm tàu chở hàng Touska treo cờ Iran, khởi hành từ Malaysia, đã di chuyển với vận tốc 31 km/h hướng thẳng đến cảng Bandar Abbas của nhà nước Cộng hòa Hồi giáo.
Khu trục hạm USS Spruance của Hải quân Mỹ đã lập tức bám theo. Theo CENTCOM, lực lượng Mỹ đã liên tục phát cảnh báo rằng con tàu đang vi phạm lệnh phong tỏa, tuy nhiên, thủy thủ đoàn của Touska đã kiên quyết phớt lờ các mệnh lệnh này trong suốt 6 tiếng đồng hồ.
Khi tàu Touska đến vị trí cách thành phố Chabahar (miền nam Iran) khoảng 45 km, lực lượng Mỹ quyết định sử dụng biện pháp mạnh. Trong đoạn video do CENTCOM công bố, có thể thấy khu trục hạm USS Spruance di chuyển áp sát song song với tàu hàng Iran. Sĩ quan liên lạc của Mỹ đã gửi tối hậu thư qua điện đàm: "Tàu Touska, yêu cầu rời khỏi phòng máy, chúng tôi chuẩn bị khai hỏa".
Ngay sau đó, USS Spruance đã nã ít nhất 3 phát đạn pháo 127 mm thẳng về phía mục tiêu, bắn thủng phòng máy và vô hiệu hóa hoàn toàn phương tiện. Lực lượng lính thủy đánh bộ thuộc Đơn vị Viễn chinh số 31 của Mỹ sau đó đã lập tức đổ bộ và kiểm soát con tàu.
Đáp trả động thái của phía Mỹ, Bộ Chỉ huy trung tâm Khatam al-Anbiya, cơ quan chỉ đạo tối cao của các lực lượng vũ trang Iran, đã lên tiếng xác nhận sự việc và gọi đây là "hành vi cướp biển".
"Mỹ đã vi phạm lệnh ngừng bắn và thực hiện hành vi cướp biển nhằm vào tàu thương mại Iran trên biển Oman. Lực lượng vũ trang Iran sẽ sớm trả đũa hành động của quân đội Mỹ", cơ quan này đưa ra lời cảnh báo đanh thép.
Sự cố nổ súng và bắt giữ tàu Touska là giọt nước tràn ly trong chuỗi ngày căng thẳng tột độ tại eo biển Hormuz – tuyến hàng hải huyết mạch chiếm tỷ trọng lớn trong việc cung cấp dầu mỏ và khí đốt cho toàn thế giới. Khu vực này thực tế đã bị đóng cửa gần như hoàn toàn kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch nhằm vào Iran ngày 28/2.
Tình hình càng trở nên tồi tệ hơn sau khi cuộc đàm phán tại Pakistan đổ vỡ. Để đáp trả việc Iran từ chối mở cửa trở lại eo biển, quân đội Mỹ từ ngày 13/4 đã triển khai chiến dịch phong tỏa, ngăn chặn mọi tàu thuyền đến và đi từ các cảng của quốc gia vùng Vịnh này.
Mặc dù vào ngày 17/4, Iran từng có động thái mở cửa eo biển Hormuz nhằm hoan nghênh lệnh ngừng bắn giữa Israel và Lebanon, nhưng Tehran đã đóng cửa tuyến đường này chỉ một ngày sau đó để phản đới lệnh phong tỏa cảng biển của Mỹ.
Bình luận về vòng xoáy phong tỏa và trả đũa này, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cáo buộc việc Mỹ chặn các cảng và bờ biển của Iran không chỉ vi phạm lệnh ngừng bắn do Pakistan làm trung gian, mà còn là một "hành động bất hợp pháp, phạm tội và trừng phạt tập thể người dân". Sự kiện nã pháo bắt tàu mới nhất này dự báo sẽ còn đẩy cục diện tại Trung Đông vào những rủi ro quân sự và kinh tế khó lường trong những ngày tới.
Tham khảo: Reuters
