Sữa công thức, sữa bột... không gây dậy thì sớm
Tham gia Hội thảo chuyên đề "Hiểu đúng về dậy thì sớm dưới góc nhìn khoa học đa chiều" do Hội đồng Dinh dưỡng khoa học ứng dụng tổ chức sáng 13,9, một số bà mẹ đặt câu hỏi xoay quanh vấn đề dinh dưỡng như sử dụng sữa công thức, sữa bột... có thể làm trẻ dậy thì sớm không?
TTƯT-BS Trương Hữu Khanh trả lời, sữa có nhiều loại như sữa thanh trùng, sữa tiệt trùng, sữa bột, sữa công thức... gốc chung đều phát triển từ sữa động vật, nhiều nhất là sữa bò. "Có câu chuyện bài bác sữa bò là vì người đó muốn bán sữa hạt. Hay người muốn bán sữa thanh trùng thì chê sữa tiệt trùng hay nói sữa công thức có chất bảo quản để vận chuyển từ xa... Thực tế, tất cả sữa công thức đều phải theo tiêu chuẩn. Các loại sữa hoàn toàn không liên quan đến quá trình dậy thì sớm hay muộn. Nếu có thì cả thế giới này đều bị dậy thì sớm rồi", BS Trương Hữu Khanh nhấn mạnh. Từ đó, bác sĩ khuyến cáo phụ huynh, biết con bị dậy thì sớm, cần can thiệp hay can thiệp không kịp thì cần phải đi khám.
BS Trương Hữu Khanh: Các loại sữa hoàn toàn không liên quan đến quá trình dậy thì sớm hay muộn
ẢNH: M.P
Trong khi đó, một phụ huynh khác thắc mắc: Hiện gần đây có xu hướng sử dụng sữa organic. Theo cách hiểu chung đó là nguồn sữa sạch, không có chất bảo quản, không có hóc môn... Thực sự thì sữa organic có tác dụng tốt thật sự không và sử dụng sữa này có hạn chế được dậy thì sớm hay không?
Giải đáp nội dung này, TS-BS Lưu Thị Mỹ Thục, Trưởng khoa Dinh dưỡng - Tiết chế tại Bệnh viện Nhi Trung ương: Organic là một tiêu chuẩn để cấp giấy chứng nhận dựa trên vùng chăn nuôi, quá trình chăn nuôi chứ không liên quan đến tiêu chuẩn của sữa. Ví dụ, độ tuổi nào thì cần đạm, chất béo là bao nhiêu, các loại vi chất gì... Do đó, sữa Organic cũng không liên quan đến dậy thì sớm và cũng không có chuyện hạn chế được việc này.
ThS-BS CKII Phạm Công Luận nhấn mạnh: Theo chia sẻ của tất cả bác sĩ, sữa nói chung không liên quan đến vấn đề dậy thì sớm, mà đây còn là nguồn dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển toàn diện cho một đứa trẻ và ngay cả người lớn. Sữa nào cũng tốt cả, tùy túi tiền của chúng ta. Dậy thì sớm là kết quả của nhiều yếu tố mà không có thủ phạm duy nhất. Đừng quy chụp vào bất kỳ một hiện tượng, nguyên nhân nào, nhất là quy chụp vào sữa. Đồng thời, các phụ huynh tuyệt đối không nên sử dụng sản phẩm được quảng bá là ngăn ngừa dậy thì sớm, đặc biệt là thuốc mà phải có sự chỉ định theo phác đồ của bác sĩ. Bất kể khi nào có một mối lo lắng nào đó thì nên đi gặp bác sĩ.
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến dậy thì sớm
Theo TS-BS Nguyễn Nhật Nam, Trưởng đơn vị Nội tiết tại Bệnh viện FV, việc dậy thì sớm có nhiều nguyên nhân. Thứ nhất, nhóm dậy thì sớm từ trung ương, xuất hiện trong não sau đó mới đi xuống tuyến yên và đến tuyến sinh dục. Não được kích hoạt là dậy thì sớm. Nhóm thứ hai là dậy thì sớm ngoại biên - là do các yếu tố tiếp xúc với hóc môn bên ngoài. Có 2 nguồn tiếp xúc như hóa chất, những sản phẩm có gốc nhựa và thực phẩm. Nếu bé bị dậy thì sớm ngoại biên thì sau đó sẽ kích hoạt dậy thì sớm trung ương. Trường hợp gặp có yếu tố di truyền, như mẹ hay chị có dấu hiệu dậy thì sớm thì em cũng có thể rơi vào tình trạng này. Đối với dậy thì ngoại biên thì cha mẹ có thể can thiệp như tránh những tiếp xúc quá sớm với các hóa chất hay có chế độ dinh dưỡng hợp lý. Ngoài ra còn có việc bé tiếp xúc sớm với thiết bị điện tử, gây rối loạn hóc môn.
"Về vấn đề dinh dưỡng, cách đây tầm 5-10 năm có tin đồn là uống sữa công thức gây dậy thì sớm. Cần khẳng định là tin đồn này là hoàn toàn không đúng. Nếu những con bò có thể được nuôi theo dinh dưỡng tăng trưởng, tăng cơ bắp nhưng hóc môn tăng trưởng không đi vào sữa hoặc chỉ có lượng rất nhỏ. Hơn nữa đây là hóc môn tăng trưởng chứ không phải là hóc môn gây dậy thì sớm. Cuối cùng, nếu có chẩn đoán dậy thì sớm thì đó là phần điều trị của bác sĩ, sẽ có nhiều loại thuốc và tùy thuộc vào tình trạng của bé", TS-BS Nguyễn Nhật Nam cho hay.
TS-BS Lưu Thị Mỹ Thục, Trưởng khoa Dinh dưỡng - Tiết chế tại Bệnh viện Nhi Trung ương trao đổi về tình trạng dậy thì sớm
ẢNH: M.P
Từ các phân tích, chia sẻ trên, TS-BS Lưu Thị Mỹ Thục, Trưởng khoa Dinh dưỡng - Tiết chế tại Bệnh viện Nhi Trung ương nhấn mạnh: Dậy thì sớm không có một nguyên nhân nào cụ thể mà tổng hòa trên cơ thể bé và cộng với môi trường sống. Do đó, các phụ huynh cần kiểm soát cân nặng em bé, nhất là chế độ dinh dưỡng. Để phát hiện dậy thì sớm thì không phải đợi đến khi ngực nhú lên, có kinh nguyệt mà cần quan sát có những triệu chứng sớm hơn hay thời gian trước đó là khi nào? Ví dụ, chúng ta thay đổi được như dinh dưỡng, chọn lựa loại mỹ phẩm ít độc hại; cố gắng chế biến thực phẩm nhiều hơn. Đặc biệt vẫn phải đảm bảo dinh dưỡng cho can, nhất là sữa. Ngay cả dậy thì sớm rồi nhưng bé vẫn cần sữa để tăng trưởng chiều cao. Cần chuẩn bị dinh dưỡng cho đủ cả một quá trình dài, đảm bảo khả năng sinh sản về sau.
Chia sẻ thêm vấn đề này, BS Nguyễn Quang Vinh kể mới đây ông bất ngờ được giới thiệu một hộp thuốc ghi là phòng ngừa dậy thì sớm. Sau khi tìm hiểu thì loại thuốc này đã được lan truyền trong các hội nhóm bà mẹ bỉm sữa rất nhiều. Những sản phẩm đó được "đội lốt" là sản phẩm thiên nhiên, chỉ có lợi chứ không có hại. Nhưng theo BS, dù là thảo dược cũng sẽ có tác dụng phụ vì phải được chuyển hóa qua gan, thận. Đó là chưa biết còn có những hóa chất nào được trộn lẫn vào sản phẩm đó. Nên khi phát hiện con có dấu hiệu sớm hay chỉ là cảm thấy lo ngại thì hãy đưa con đi khám tại bác sĩ nhi khoa, bác sĩ nội tiết để được thăm khám chẩn đoán khoa học. Trong trường hợp có dậy thì sớm thực sự thì sẽ nhận được phác đồ điều trị đúng. Thực tế đã có những trường hợp kiêng khem cực đoan nhưng bố mẹ nhớ là vẫn phải duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, dù trong tất cả trường hợp có bệnh lý nào như là thừa cân béo phì thì bé vẫn có thiếu canxin, thiếu kẽm, thiếu sắt nên vẫn cần sữa vì nếu không sẽ ảnh hưởng đến phát triển chiều cao của con.
