Sử dụng đất gần 40 năm, bất ngờ phát hiện đất nằm trong sổ đỏ hàng xóm

Một phần đất được cấp sổ đỏ, hai gia đình cùng nhận quyền sử dụng

Theo trình bày của ông H. (ngụ tỉnh Quảng Bình cũ, nay là tỉnh Quảng Trị), thực hiện chủ trương của địa phương về thu hồi, phân chia lại đất nương rẫy cho xã viên hợp tác xã, gia đình ông được giao một mảnh vườn rộng 1.141m2. Năm 2006, chính quyền địa phương cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho vợ chồng ông.

Cho rằng gia đình bà Đ. đang lấn chiếm 318,3m2 nằm trong phần đất đã được cấp giấy chứng nhận cho mình, vợ chồng ông H. nhiều lần yêu cầu trả lại đất nhưng không thành. Vì vậy, vợ chồng ông khởi kiện, đề nghị Tòa án buộc gia đình bà Đ. hoàn trả phần đất tranh chấp.

Ở chiều ngược lại, bà Đ. khẳng định diện tích đất đang sử dụng có nguồn gốc là đất rừng tự nhiên do gia đình khai hoang, sau đó trồng trọt và làm nhà ở ổn định từ năm 1982. Theo bà, ranh giới đất giữa hai hộ đã được xác lập bằng hàng cây trồng từ nhiều năm trước, không có việc lấn chiếm đất của gia đình ông H.

Bà Đ. cho rằng giấy chứng nhận cấp cho vợ chồng ông H. đã chồng lấn lên phần đất gia đình bà sử dụng ổn định. Do đó, bà phản tố, yêu cầu hủy giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho vợ chồng ông H.

Đại diện chính quyền địa phương cho rằng việc cấp giấy chứng nhận được thực hiện trong quá trình đo đạc, lập hồ sơ địa chính năm 2006. Tuy nhiên, diện tích đất hai hộ thực tế quản lý, sử dụng có sự chênh lệch so với diện tích được thể hiện trên giấy chứng nhận. Nguyên nhân có thể do sai sót trong quá trình kê khai, đo đạc.

Sổ đỏ cấp chồng lấn đất hàng xóm

Xét xử sơ thẩm vào năm 2020, TAND tỉnh Quảng Bình (nay là TAND tỉnh Quảng Trị) không chấp nhận yêu cầu khởi kiện đòi lại 318,3m2 đất của ông H., đồng thời chấp nhận yêu cầu phản tố của bà Đ.

Tòa sơ thẩm tuyên hủy một phần giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đối với diện tích 318,3m2 được cấp chồng lấn lên phần đất gia đình bà Đ. đã sử dụng trước đó.

Không đồng ý với phán quyết trên, ông H. kháng cáo. Tại phiên phúc thẩm, TAND cấp cao tại Đà Nẵng nhận định phần đất tranh chấp có nguồn gốc từ đất do một người khai hoang trong giai đoạn 1982-1985, sau đó giao cho vợ chồng ông H. quản lý, sử dụng từ năm 1989.

Đến năm 2006, chính quyền địa phương cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho cả hai hộ. Tuy nhiên, diện tích 318,3m2 đang do gia đình bà Đ. quản lý, sử dụng lại nằm trong giấy chứng nhận cấp cho gia đình ông H.

Hội đồng xét xử viện dẫn các văn bản của UBND cấp xã và cấp huyện, trong đó khẳng định không có cơ sở cho trình bày của ông H. về việc địa phương, hợp tác xã thu hồi đất khai hoang để phân chia lại cho các hộ dân.

Bên cạnh đó, lời khai của nhiều nhân chứng đều xác nhận gia đình bà Đ. đã khai hoang, trồng cây trên phần đất tranh chấp từ trước năm 1985.

Từ các chứng cứ này, Tòa phúc thẩm cho rằng không có căn cứ xác định gia đình bà Đ. lấn chiếm đất của ông H. Ngược lại, việc cấp giấy chứng nhận cho vợ chồng ông H. đã chồng lấn lên phần đất gia đình bà Đ. sử dụng trước đó, không phù hợp với hiện trạng sử dụng đất thực tế. Do đó, HĐXX có cơ sở chấp nhận yêu cầu của bà Đ. về việc hủy một phần giấy chứng nhận đã cấp cho vợ chồng ông H.

Từ những phân tích trên, TAND cấp cao tại Đà Nẵng bác kháng cáo của ông H., giữ nguyên bản án sơ thẩm.

(Tham khảo Bản án số 16/2020/DS-PT ngày 5/11/2020 của TAND cấp cao tại Đà Nẵng)