Hà Nội đang đẩy nhanh tiến độ các dự án, đồng thời mở rộng quỹ đất để tạo thêm nguồn cung nhà ở xã hội. Ảnh minh họa - Quang Thái.
Nhiều điểm cung mới đang hình thành
Bức tranh phát triển nhà ở xã hội tại Hà Nội đang có những chuyển động đáng chú ý. Thay vì tập trung ở một số khu vực nhất định, nguồn cung tương lai đang được chuẩn bị tại nhiều địa bàn, từ khu vực phía Tây đến phía Bắc thành phố, với không ít dự án có quy mô hàng nghìn căn hộ.
Theo thông tin tổng hợp từ Sở Xây dựng Hà Nội, trong số những dự án đang được thúc đẩy có nhà ở xã hội Tây Tựu với khoảng 1.782 căn; nhà ở xã hội Thạch Bích tại xã Bình Minh khoảng 1.810 căn; nhà ở xã hội an sinh Đại Mỗ gần 1.720 căn; dự án tại xã Nội Bài gần 1.225 căn và khu nhà ở xã hội thôn Vệ tại xã Phúc Thịnh gần 1.520 căn. Đây là những nguồn cung đáng kể nếu được triển khai đúng tiến độ.
Danh mục dự án còn cho thấy những điểm cung quy mô lớn hơn. Tại xã Sóc Sơn, dự án ở ô đất I.2.5/OQH1 thuộc Quy hoạch phân khu đô thị Sóc Sơn khu 1 có quy mô hơn 2.500 căn. Khu nhà ở xã hội Đại Phú tại xã Đan Phượng dự kiến khoảng 2.500 căn; dự án tại phường Xuân Phương gần 3.400 căn. Cùng với những dự án tại Tây Tựu, Đại Mỗ, Bình Minh, Nội Bài…, sự phân bố này cho thấy không gian phát triển nhà ở xã hội đang mở rộng theo nhiều hướng của thành phố.
Chuyển động không chỉ nằm trên danh mục chuẩn bị đầu tư. Trong tháng 8-2026, dự án nhà ở cho lực lượng vũ trang Công an nhân dân tại xã Đông Anh đã được khởi công với quy mô hơn 2.800 căn hộ nhà ở xã hội. Việc các dự án mới lần lượt chuyển sang giai đoạn triển khai là tín hiệu cho thấy một phần nguồn cung đang bắt đầu đi từ kế hoạch vào thực tế.
Nhìn rộng hơn, theo Sở Xây dựng Hà Nội, thành phố có 147 dự án nhà ở xã hội và nhà ở cho lực lượng vũ trang đã được cấp có thẩm quyền chấp thuận chủ trương đầu tư, giao chủ đầu tư, với tổng quy mô sử dụng đất khoảng 583,3ha, khoảng 132.000 căn hộ. Trong số này, 30 dự án đã khởi công, đang triển khai xây dựng với khoảng 24.120 căn.
Những con số trên cho thấy dư địa nguồn cung của Hà Nội không còn chỉ được nhìn từ một vài dự án riêng lẻ. Khi nhiều khu đất mới cùng được đưa vào quá trình chuẩn bị và triển khai, khả năng hình thành các cụm nhà ở xã hội tại những khu vực phát triển mới ngày càng rõ hơn.
Điều này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh giá nhà thương mại tại Hà Nội đã lên mức cao, khiến khả năng sở hữu nhà của nhiều người thu nhập thấp, công nhân, người lao động ngày càng hạn chế. Việc bổ sung quỹ đất ở nhiều địa bàn vừa tạo điều kiện tăng tổng nguồn cung, vừa mở ra khả năng phân bố nhà ở xã hội gần hơn với các khu vực tập trung việc làm, khu công nghiệp và những đầu mối giao thông lớn.
Áp lực chuyển quỹ đất thành sản phẩm thực tế cũng rất lớn. Theo Sở Xây dựng Hà Nội, thành phố đặt mục tiêu hoàn thành tối thiểu 18.700 căn nhà ở xã hội trong năm 2026; đồng thời hướng tới khoảng 25.000-27.000 căn đủ điều kiện cung ứng ra thị trường. Nếu tiến độ được bảo đảm, khoảng 77 dự án có thể hoàn thành phần móng, tạo nguồn khoảng 46.100 căn đủ điều kiện đưa ra thị trường.
Quỹ đất phải đi cùng hạ tầng và nhu cầu thực
Từ một khu đất đã được xác định đến khi hình thành căn hộ sẽ trải qua nhiều bước. Trong đó, các bước như quy hoạch chi tiết, giải phóng mặt bằng, giao đất, thẩm định dự án, cấp phép xây dựng… đều có thể trở thành điểm nghẽn nếu không được xử lý đồng bộ.
Theo kết quả rà soát được Sở Xây dựng Hà Nội báo cáo giữa tháng 7-2026, trong số các dự án được thành phố tập trung thúc đẩy triển khai, 91 dự án khi đó chưa được phê duyệt quy hoạch chi tiết, 67 dự án chưa hoàn thành giải phóng mặt bằng. Những vướng mắc chủ yếu liên quan đến hạ ngầm đường điện, thu hồi đất và sự đồng thuận đối với phương án bồi thường, hỗ trợ. Sở Xây dựng đã lập tiến độ cụ thể cho từng dự án theo địa bàn xã, phường để theo dõi, đôn đốc.
Đáng chú ý, trong số các dự án được rà soát có 15 dự án đã có mặt bằng sạch, quy mô khoảng 8.000 căn được đề xuất ưu tiên giao chủ đầu tư để có thể sớm triển khai. Đây chính là nhóm dự án có khả năng rút ngắn khoảng cách từ quỹ đất đến công trường nếu các thủ tục tiếp theo được xử lý nhanh.
Yêu cầu về tiến độ cũng đã được cụ thể hóa. Đối với dự án dưới 10ha, công tác giải phóng mặt bằng được yêu cầu thực hiện trong tối đa 2 tháng; dự án từ 10ha trở lên không quá 3 tháng. Khi đã có mặt bằng sạch, thủ tục giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất phải hoàn thành trong thời gian không quá một tháng; thời gian thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc cấp giấy phép xây dựng được rút xuống không quá 10 ngày làm việc.
Tuy nhiên, đẩy nhanh thủ tục mới giải quyết được một nửa bài toán. Khi “bản đồ” nhà ở xã hội mở rộng ra những khu vực mới, chất lượng vị trí và khả năng kết nối trở thành yếu tố quyết định dự án có thực sự đáp ứng nhu cầu hay không.
GS.TS Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam cho rằng, mục tiêu phát triển nhà ở xã hội trước hết là giúp người dân có chỗ ở, do đó không nên chỉ chạy theo số lượng mà phải đáp ứng đúng nhu cầu. Ông từng chỉ ra nghịch lý có nơi nhà ở xã hội xây xong nhưng người dân không đến ở, trong khi khu vực có nhu cầu lớn lại thiếu dự án.
Chuyên gia cũng chỉ rõ, người thu nhập thấp phần lớn phải đi làm hằng ngày nên thời gian và chi phí đi lại có ý nghĩa rất lớn. Nếu nhà ở được bố trí quá xa nơi làm việc, chi phí phát sinh và những cơ hội bị mất thậm chí có thể lớn hơn khoản tiết kiệm về nhà ở. Vì vậy, ông cho rằng cần dành những quỹ đất có vị trí phù hợp cho nhà ở xã hội và đầu tư hạ tầng đồng bộ.
Góc nhìn này càng đáng lưu ý khi nguồn cung của Hà Nội đang mở rộng sang nhiều khu vực. Một dự án ở xa khu vực trung tâm không nhất thiết kém hấp dẫn nếu có hệ thống giao thông công cộng thuận tiện, gần khu công nghiệp, cụm việc làm và được đầu tư đồng bộ trường học, y tế, thương mại, dịch vụ. Ngược lại, quỹ đất dù lớn nhưng thiếu kết nối có thể làm tăng chi phí sống và thời gian đi lại của chính nhóm người mà chính sách hướng tới.
Bởi vậy, mở rộng quỹ đất mới là bước đầu. Giá trị thực sự của “bản đồ” nhà ở xã hội mới phải được đo bằng khả năng chuyển quỹ đất thành dự án, dự án thành căn hộ và căn hộ thành nơi ở phù hợp với đời sống của người dân. Khi thủ tục được rút ngắn đồng thời với đầu tư hạ tầng và lựa chọn vị trí theo nhu cầu thực, những điểm cung đang hình thành tại Tây Tựu, Đại Mỗ, Bình Minh, Nội Bài, Phúc Thịnh, Sóc Sơn, Đan Phượng… mới có thể tạo thành nguồn lực đủ lớn để cải thiện nguồn cung nhà ở xã hội của Thủ đô trong thời gian tới.
