Trần LDR 95% mở rộng dư địa tín dụng
Trong báo cáo phân tích mới đây, Bộ phận Phân tích của Chứng khoán SSI (SSI Research) nhận định tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) theo cơ chế mới (Thông tư 50) hầu như không còn là yếu tố ràng buộc đối với phần lớn ngân hàng.
SSI cho biết với hầu hết ngân hàng, khoảng cách tới trần LDR mới 95% lớn hơn khoảng cách tới mức trần 85% trước đây. Trần được nâng thêm 10 điểm phần trăm, trong khi tỷ lệ LDR tính lại theo công thức mới chỉ tăng vài điểm phần trăm.
Điều này đồng nghĩa cơ chế mới này tạo ra dư địa tăng trưởng tín dụng lớn hơn. Chỉ tiêu mà phần lớn ngân hàng đã đáp ứng từ trước sẽ không còn là ràng buộc đối với hoạt động cho vay, mà chủ yếu đóng vai trò một mốc trong lộ trình quản lý thanh khoản.
Ước tính dựa trên số liệu cuối năm 2025 cho thấy chỉ Ngân hàng Phương Đông (OCB) có tỷ lệ LDR theo công thức mới ngang hoặc cao hơn ngưỡng 95%. Các ngân hàng còn lại đều dưới 90%, thấp hơn khoảng 8 điểm phần trăm so với trần mới.
Theo quy định của Thông tư 50, các ngân hàng vẫn có thể mở rộng dư địa thông qua tăng vốn chủ sở hữu hoặc huy động vốn nước ngoài, song hiệu quả thấp hơn phương án trong dự thảo trước.
Dự thảo trước cho phép khấu trừ vốn chủ sở hữu và vốn vay nước ngoài khỏi tử số là dư nợ cho vay, còn Thông tư 50 đưa hai khoản mục này vào mẫu số là nguồn vốn huy động. SSI cho rằng với tỷ lệ dưới 100%, cách xử lý mới tạo hiệu quả giảm LDR thấp hơn.
Vì vậy, tăng vốn hoặc huy động vốn nước ngoài vẫn giúp giảm LDR mà không phụ thuộc hoàn toàn vào khả năng cạnh tranh tiền gửi. VPB được SSI nhắc tới như ngân hàng có thể hưởng lợi.
Lý giải xu hướng ngân hàng ưu tiên phát hành chứng chỉ tiền gửi thay vì trái phiếu
Một thay đổi đáng chú ý khác là cách xử lý trái phiếu ngân hàng trong bối cảnh lượng lớn trái phiếu đáo hạn giai đoạn 2026 - 2027.
Theo quy định mới, trái phiếu ngân hàng chỉ được tính vào cơ sở xác định LDR nếu đủ điều kiện ghi nhận là vốn cấp 2. Trong khi đó, trái phiếu cấp cao, thường có kỳ hạn khoảng 2 - 3 năm, sẽ không được tính.
Lý giải về vấn đề này, SSI cho rằng một phần trái phiếu cấp cao được các ngân hàng khác nắm giữ.Do khó xác định chính xác bao nhiêu trái phiếu đang nằm trong tay các ngân hàng khác, cơ chế mới lựa chọn loại bỏ toàn bộ trái phiếu cấp cao khỏi công thức thay vì chỉ loại phần do tổ chức tín dụng nắm giữ.
Theo SSI, đây có thể là một cách lý giải xu hướng ngân hàng ưu tiên phát hành chứng chỉ tiền gửi thay vì trái phiếu mới. Bởi vì chứng chỉ tiền gửi vẫn được tính vào cơ sở xác định LDR, trong khi trái phiếu cấp cao không còn được tính.
OCB là ví dụ rõ nhất. SSI ước tính LDR theo công thức mới của ngân hàng này tiến sát 95%, trong khi LDR theo cách tính cũ chỉ trên 70%. Gần như toàn bộ chênh lệch đến từ lượng lớn trái phiếu cấp cao không đủ điều kiện vốn cấp 2, vốn được tính trong LDR truyền thống nhưng bị loại khỏi mẫu số theo công thức mới.
Thông tư 50 không giúp bơm thanh khoản trực tiếp vào hệ thống
Từ góc nhìn chính sách, SSI đánh giá Thông tư 50 là biện pháp nới lỏng tỷ lệ an toàn hơn là bơm thanh khoản trực tiếp vào hệ thống.
Cách tiếp cận này phù hợp với các động thái gần đây như nâng trần tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn lên 40%, đưa lại một phần tiền gửi Kho bạc vào cơ sở tính toán và không tính vào hạn mức tín dụng đối với 18 dự án.
Những điều chỉnh trên có thể hỗ trợ tăng trưởng tín dụng và tạo thêm dư địa cải thiện NIM cho các ngân hàng có nền tảng vốn vững và tỷ lệ CASA cao trong giai đoạn đến năm 2028.
Theo nhận định từ SSI, cách thức này có thể giúp ngân hàng phát hành cải thiện tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn, nhưng không tạo thêm nguồn vốn thực sự từ bên ngoài hệ thống.
Trong bối cảnh chênh lệch giữa tín dụng và tiền gửi ở mức lớn, việc nâng trần LDR chỉ giúp tín dụng tiếp tục tăng nhanh hơn huy động, thay vì thúc đẩy giải pháp từ phía nguồn vốn.
Theo nhóm phân tích, yếu tố có thể cải thiện tình hình vẫn là khả năng huy động tiền gửi và các nguồn vốn trung, dài hạn. Về dài hạn, vấn đề cốt lõi là giảm sự phụ thuộc của nền kinh tế vào bảng cân đối ngân hàng thông qua phát triển thị trường vốn.
Các công cụ như trái phiếu doanh nghiệp, trái phiếu chính quyền địa phương hay trái phiếu dự án có thể góp phần chia sẻ nhu cầu vốn. Tuy nhiên, rủi ro chỉ thực sự được chuyển ra khỏi hệ thống ngân hàng nếu người mua là nhà đầu tư ngoài hệ thống.
Nếu tệp nhà đầu tư không được mở rộng, đa dạng hóa công cụ tài chính sẽ không đồng nghĩa với đa dạng hóa rủi ro. Khi đó, rủi ro tín dụng chỉ thay đổi hình thức nhưng vẫn nằm trong hệ thống ngân hàng. Theo SSI, đây mới là điểm nghẽn cốt lõi, chứ không phải mức trần LDR.
