Không phải ngẫu nhiên khi những năm gần đây, hàng trăm đồ án tốt nghiệp của sinh viên FPTU tìm đến đề tài lịch sử, văn hóa dân tộc. Những học phần mang đậm bản sắc Việt như nhạc cụ truyền thống, võ Vovinam hay các nội dung về nguồn cội được lồng ghép trong quá trình đào tạo đã tạo nên những điểm chạm đầu tiên với văn hóa dân tộc.
Trong khi đó, mô hình học qua dự án thực tế (project-based learning), đồ án liên ngành và các học phần trải nghiệm khởi nghiệp giúp sinh viên từng bước biến ý tưởng thành sản phẩm. Từ đó, không ít sinh viên đã chọn cách làm mới, biến những kiến thức lịch sử trong sách giáo khoa thành sản phẩm sống động, có giá trị thương mại và lan tỏa được trong cộng đồng.
"Đánh thức" di sản bằng sách pop-up 3D & công nghệ AR
Một trong những dự án tiêu biểu là Nếp Gấp Non Sông của nhóm 5 nữ sinh khóa 17 FPTU cơ sở Hà Nội. Từ mong muốn tìm ra một cách kể sử Việt gần gũi hơn với người trẻ, nhóm kết hợp kỹ thuật làm sách pop-up 3D với công nghệ thực tế tăng cường AR.
Ấn phẩm đầu tiên mang tên Nền Đất Tổ tái hiện không gian Hoàng thành Thăng Long. Trên mỗi trang sách, người đọc có thể quét mã QR để tiếp cận thêm thông tin lịch sử và trải nghiệm không gian AR.
Theo nhóm thực hiện, thách thức lớn nhất là cân bằng giữa yếu tố sáng tạo và tính chính xác của tư liệu. Bối cảnh, kiến trúc và trang phục đều được nghiên cứu từ các nguồn tư liệu trước khi đưa vào sản phẩm. Công nghệ và hiệu ứng thị giác được sử dụng như một phương tiện dẫn dắt, thay vì thay đổi bản chất của câu chuyện lịch sử.
Sau một tháng triển khai, dự án đạt doanh thu hơn 31 triệu đồng, tiếp cận gần 16.000 khách hàng tiềm năng và tổ chức các buổi trải nghiệm cho gần 1.300 học sinh tại một số trường học. Toàn bộ số ấn bản đầu tiên cũng được bán hết vào tháng 1/2026.
Tương tự, dự án AR StoryLand của nhóm sinh viên chuyên ngành Digital Marketing lại chọn đối tượng là học sinh tiểu học và THCS. Nhóm phát triển cuốn sách Việt Nữ Sử: Việt Nữ Anh Hùng, kết hợp nội dung lịch sử với ứng dụng AR.
Khi sử dụng điện thoại quét vào sách, các nhân vật và câu chuyện lịch sử xuất hiện dưới dạng hình ảnh chuyển động kèm lời thuyết minh. Để hoàn thiện sản phẩm, các thành viên phải làm việc trên nhiều lĩnh vực, từ nghiên cứu nội dung, xuất bản, thiết kế đồ họa đến lập trình ứng dụng và sản xuất video.
Cuốn sách đã được cấp phép xuất bản, trong khi ứng dụng AR StoryLand được đưa lên Apple Store và Google Play. Sau thời gian triển khai, dự án tiếp cận hơn 4.000 học sinh và giáo viên, đồng thời tạo doanh thu hơn 30 triệu đồng.
Khi lịch sử bước vào board game và không gian nhập vai
Với hướng tiếp cận khác, nhóm sinh viên ngành Quản trị kinh doanh lại lựa chọn board game để tạo ra dự án The Việt Tales.
Sản phẩm Sử Trận Bùng Nổ gồm 62 lá bài, chuyển hóa các trận đánh và dữ kiện về cuộc kháng chiến chống Pháp thành một cuộc đấu trí chiến thuật. Để giành lợi thế, người chơi không chỉ dựa vào may mắn mà phải đọc, ghi nhớ và vận dụng kiến thức lịch sử.
Trong quá trình phát triển, nhóm tổ chức các buổi chơi thử tại trường học, tiếp nhận phản hồi từ giáo viên và học sinh để điều chỉnh sản phẩm. Nội dung cũng được tham vấn, đánh giá bởi một số chuyên gia và đơn vị chuyên môn trước khi hoàn thiện.
Sản phẩm sau đó được đưa vào thử nghiệm tại 4 trường THCS và THPT, nhận được sự hưởng ứng từ học sinh và giáo viên. Với nhóm thực hiện, kiến thức về nghiên cứu thị trường, quản trị dự án và phát triển sản phẩm được tích lũy trong quá trình học là yếu tố giúp cân bằng giữa tính giải trí và giá trị giáo dục.
Trong khi đó, nhóm sinh viên chuyên ngành Truyền thông đa phương tiện lựa chọn một hướng đi khác với dự án Sao Đầu Mũ - chiến dịch kể lại lịch sử từ năm 1945 đến nay thông qua phim tài liệu, công nghệ AI và triển lãm nhập vai.
Điểm nhấn của dự án là series phim tài liệu Sao Trên Chiến Trận, ghi lại ký ức của các cựu chiến binh và kết hợp công nghệ để phục dựng ảnh tư liệu lịch sử. Theo nhóm, hơn 200 bức ảnh và hơn 20 câu chuyện của các chiến sĩ, anh hùng lực lượng vũ trang đã được số hóa và tái hiện dưới nhiều hình thức.
Công nghệ AI được sử dụng để phục hồi, nâng chất lượng và tạo chuyển động cho ảnh tư liệu, song nhóm đặt ra nguyên tắc không để yếu tố kỹ thuật làm sai lệch sự thật lịch sử. Các hình ảnh sau phục dựng được đối chiếu với nhân vật hoặc người thân để đảm bảo tính chân thực.
Bên cạnh không gian số, nhóm còn tổ chức triển lãm tương tác A Symphony of 45-05-25 tại Bảo tàng Biệt động Sài Gòn - Gia Định vào năm 2025. Triển lãm kết hợp yếu tố nhập vai và trò chơi hóa, đưa người xem từ vị trí quan sát sang trực tiếp tham gia vào trải nghiệm.
Điểm chung giữa các dự án không nằm ở công nghệ hay hình thức thể hiện, mà ở cách sinh viên nhìn lịch sử như một chất liệu có thể được kể lại bằng ngôn ngữ của thời đại. Quá trình học gắn với thực tiễn, từ phát triển ý tưởng đến tạo ra sản phẩm và thử nghiệm với người dùng, cũng trở thành nền tảng để các bạn trẻ tại Trường Đại học FPT mạnh dạn chinh phục một đề tài vốn không dễ tiếp cận.
