Một phương tiện đệm từ (maglev) nặng 1,1 tấn tại Trung Quốc vừa tăng tốc từ trạng thái đứng yên lên tới 800 km/h chỉ trong 5,3 giây - thiết lập thêm một kỷ lục thế giới mới về khả năng tăng tốc đệm từ trên cự ly ngắn tại đường ray thử nghiệm dài 1 km ở Hồ Bắc, Mạng lưới Truyền hình Toàn cầu Trung Quốc (CGTN) thông tin ngày 10/8.
Đường ray thử nghiệm dài 1 km ở Hồ Bắc được Phòng thí nghiệm Đông Hồ (Vũ Hán, Hồ Bắc) thiết kế riêng để nghiên cứu công nghệ đẩy điện từ, khả năng bay lơ lửng, định vị và phanh ở tốc độ siêu cao của phương tiện đệm từ.
Ảnh gốc: Maglev
Chuỗi kỷ lục liên tiếp do Trung Quốc thiết lập
Theo CGTN, thành tích mới nhất này đánh dấu kỷ lục thế giới thứ ba được thiết lập liên tiếp tại cùng cơ sở Hồ Bắc trong vòng 6 tháng.
Vào tháng 6/2025, một phương tiện thử nghiệm đã đạt khoảng 650 km/h trong 7 giây. Lần thử tiếp theo đẩy tốc độ lên khoảng 700 km/h, trước khi lần chạy mới nhất nâng mốc kỷ lục lên 800 km/h chỉ trong 5,3 giây.
Kỷ lục vật lý
Những con số này thật đáng kinh ngạc ở bất kỳ tiêu chí nào. Việc đạt vận tốc 800 km/h (tương đương 222 m/s) từ trạng thái đứng yên trong 5,3 giây thể hiện gia tốc trung bình khoảng 41,9 m/s² - được duy trì trong suốt toàn bộ quãng đường chạy.
Gia tốc: 800 km/h = 222,2 m/s² ÷ 5,3 s = 41,9 m/s²
Lực G: 41,9 m/s² ÷ 9,81 m/s² = ≈ 4,27 G
Để so sánh, phi công máy bay chiến đấu thường trải nghiệm lực gia tốc từ 4–9 G trong các thao tác tốc độ cao. Xe đua Công thức 1 chịu được khoảng 5 G khi phanh gấp.
Máy bay chở khách thương mại khi cất cánh tạo ra khoảng 0,4 G. Tàu maglev thử nghiệm này, di chuyển theo đường thẳng từ trạng thái đứng yên lên 800 km/h, đã chịu lực gia tốc gấp hơn 10 lần con số đó - trong hơn 5 giây.
Không bánh xe, không ma sát
Khác với tàu truyền thống, tàu maglev thử nghiệm này không dùng bánh xe hay tiếp xúc vật lý với đường ray. Lực từ nâng nó lên phía trên đường dẫn, loại bỏ hoàn toàn ma sát giữa bánh và ray. Các cuộn dây điện từ dọc theo đường ray sau đó tạo ra một từ trường di chuyển, đẩy phương tiện tiến về phía trước.
Để duy trì độ ổn định ở tốc độ như vậy đòi hỏi hạ tầng và hệ thống điều khiển cực kỳ chính xác. Các nhà nghiên cứu giữ độ sai lệch của đường ray trong phạm vi chỉ 0,5 mm, trong khi vị trí của phương tiện được kiểm soát với độ chính xác tới từng milimét.
Phanh êm ngay cả ở tốc độ cực cao
Hệ thống cũng chứng minh khả năng phanh tốc độ cao hiệu quả. Sau khi đạt vận tốc 222 mét/giây, phương tiện đã được đưa về trạng thái dừng có kiểm soát chỉ trong quãng đường hơn 200 mét một chút - cho thấy nền tảng này có thể xử lý tốt cả quá trình tăng tốc cực mạnh lẫn giảm tốc.
Ảnh minh họa về tàu đệm từ do AI thực hiện.
Chưa dành cho hành khách nhưng hướng đến xanh hóa ngành giao thông
Phương tiện đệm từ thử nghiệm này hiện chưa nhằm mục đích phục vụ vận tải hành khách. Thay vào đó, cơ sở thử nghiệm dài 1 km này đóng vai trò một nền tảng nghiên cứu cho các công nghệ có thể trong tương lai hỗ trợ giao thông siêu tốc, đặc biệt trong môi trường áp suất thấp hoặc chân không, nơi lực cản không khí cũng có thể được giảm thiểu đáng kể.
Các nhà nghiên cứu cũng đang xem xét những ứng dụng vượt ra ngoài lĩnh vực đường sắt. Hệ thống đẩy điện từ này có thể được điều chỉnh để phục vụ cho hệ thống phóng tên lửa, tăng tốc máy bay, thang máy đệm từ và nhiều ứng dụng công nghiệp khác cần chuyển động nhanh, được kiểm soát chính xác.
Tuy nhiên, để biến thành tựu trong phòng thí nghiệm này thành một hệ thống giao thông thực tế sẽ đòi hỏi hạ tầng quy mô lớn hơn rất nhiều, nguồn năng lượng khổng lồ, kỹ thuật xây dựng đường ray chính xác tuyệt đối, cùng lời giải cho bài toán an toàn hành khách và độ ổn định của phương tiện.
Ở thời điểm hiện tại, kỷ lục này chỉ cho thấy những gì công nghệ đẩy điện từ có thể đạt được trong điều kiện phòng thí nghiệm được kiểm soát chặt chẽ, chứ chưa phải là dấu hiệu cho sự xuất hiện của những đoàn tàu chở khách tốc độ 800 km/h trong thời gian tới.
Nhưng nếu được thương mại hóa và mở rộng quy mô, công nghệ đệm từ có thể trở thành một mảnh ghép quan trọng trong chiến lược giảm phát thải của ngành giao thông toàn cầu nhờ vào việc không phát thải trực tiếp, không ma sát cơ học (tiết kiệm năng lượng đáng kể), có khả năng thay thế phương tiện phát thải cao (như các chuyến bay nội địa - vốn là một trong những nguồn phát thải khí nhà kính bình quân đầu người cao nhất trong ngành giao thông.) ở cự ly trung bình...
