Trong hai năm qua, Ấn Độ nổi lên là bên hưởng lợi lớn nhất từ các hạn chế nhắm vào dầu Nga. Nhờ mức chiết khấu sâu, New Delhi từng mua tới 2,1 triệu thùng/ngày vào tháng 6 – tương đương 45% tổng nhập khẩu dầu thô của nước này.
Nhưng bước sang cuối năm nay, đà nhập khẩu đảo chiều. Lượng dầu Nga cập cảng Ấn Độ trong tháng tới có thể rơi xuống chỉ khoảng 600.000 thùng/ngày – mức thấp nhất kể từ đầu năm 2022. Nguyên nhân chủ yếu đến từ chiến dịch gây sức ép dữ dội của chính quyền Donald Trump và việc Mỹ trừng phạt hai tập đoàn lớn nhất Nga: Rosneft và Lukoil.
Dù vậy, ngay cả mức thấp sắp tới vẫn cao hơn thời kỳ trước chiến sự Ukraine – cho thấy thương mại dầu Nga–Ấn vẫn chưa bị cắt đứt hoàn toàn.
Liệu thương mại dầu Nga - Ấn có sớm phục hồi?
Theo các nhà giao dịch, có nhiều dấu hiệu cho thấy dòng dầu Nga có thể bật trở lại. Một loạt nhà cung ứng không nằm trong diện trừng phạt đang chen chân vào thị trường Ấn Độ. Đồng thời, ngày càng nhiều trung gian giao dịch mới xuất hiện, giúp dầu Nga vẫn tìm được “cửa”.
Bên cạnh đó, Tổng thống Vladimir Putin vừa có chuyến thăm New Delhi, cam kết duy trì “dòng cung nhiên liệu không gián đoạn”, cho thấy Nga quyết tâm giữ thị trường Ấn Độ bằng mọi giá.
Thực tế, một thỏa thuận thương mại giữa Mỹ và Ấn Độ vẫn chưa ngã ngũ. Điều này đồng nghĩa New Delhi không chịu áp lực bắt buộc phải “quay lưng” với dầu Nga như Washington mong muốn.
Ấn Độ đang xoay xở thế nào giữa Nga và Mỹ?
Từ tháng 7, chuỗi biện pháp siết chặt đã liên tục được áp đặt: châu Âu trừng phạt các nhà máy lọc dầu có liên quan Rosneft, Mỹ áp thuế 50% và sau đó là các lệnh trừng phạt trực tiếp Rosneft–Lukoil. Điều này khiến giá cước vận tải tăng, các quyết định mua bán bị trì hoãn, buộc Ấn Độ phải đẩy nhanh đặt hàng cho tháng 11, khiến lượng nhập khẩu tạm tăng vọt lên 1,8 triệu thùng/ngày.
Hiện nay, nhu cầu của các nhà lọc dầu đã giảm mạnh. Nhiều doanh nghiệp nhà nước gần như dừng mua dầu từ các công ty Nga bị trừng phạt. Tuy vậy, một số đơn vị vẫn nhận các lô dầu “sạch” – không liên quan các thực thể bị cấm.
Ấn Độ đang phải trả giá cho lựa chọn giảm phụ thuộc dầu Nga: mua nhiều dầu đắt hơn từ Trung Đông, tăng nhập khẩu từ Mỹ để giữ thiện chí với Washington, thậm chí tìm đến các nguồn mới như Guyana hay Brazil.
Nga và các trung gian đang tìm “lối thoát” như thế nào?
Nga cũng chịu sức ép không nhỏ. Sau mức chiết khấu, dầu Nga hiện bán ra chỉ ở mức 40–45 USD/thùng – thấp hơn nhiều so với chuẩn thị trường. Do đó, các nhà xuất khẩu Nga đang khẩn trương mở các kênh giao dịch mới.
Gần đây, nhiều cái tên hoàn toàn mới như Eastimplex Stream FZE, Grewale Hub FZE và Tyndale Solutions FZE xuất hiện trong danh sách các đơn vị vận chuyển dầu Nga vào cảng Vadinar (Ấn Độ). Các trung gian này được cho là đóng vai trò quan trọng trong các “đường vòng” giúp dầu Nga tránh khỏi đòn trừng phạt trực tiếp.
Các chuyên gia cho rằng các nhà máy lọc dầu Ấn Độ có thể dần tăng mua từ những đơn vị Nga không bị cấm vận, sử dụng tàu “bóng tối”, hoặc chuyển tải dầu giữa các tàu trên biển để giữ cân bằng giữa rủi ro địa chính trị và lợi ích kinh tế.
Điều gì sẽ quyết định xu hướng dầu Nga tại Ấn Độ trong thời gian tới?
Điểm mấu chốt nằm ở tập đoàn Reliance Industries – người mua dầu Nga lớn nhất thời gian qua. Công ty này đã ngừng nhập khẩu cho nhà máy sản xuất phục vụ xuất khẩu và khẳng định tuân thủ mọi lệnh trừng phạt. Tuy nhiên, Reliance vẫn còn hợp đồng dài hạn với Rosneft, có thể bổ sung tới 350.000 thùng/ngày ngay trong tháng 1.
Nếu Reliance tiếp tục mua, cán cân có thể thay đổi đáng kể. Ngược lại, sự thận trọng của doanh nghiệp này có thể khiến dòng dầu Nga sang Ấn Độ duy trì mức thấp trong nhiều tháng.
Diễn biến sắp tới phụ thuộc vào nhiều yếu tố: Mỹ có sẵn sàng thỏa hiệp hay không, mức độ rộng của các lối đi vòng mới, và khả năng Trung Quốc hấp thụ phần dầu dư thừa từ Nga.
