Ông Vũ Ngọc Hải (sinh năm 1931), quê quán ở phường Phú Xuân, thành phố Huế, là Nguyên Bộ trưởng Bộ Năng lượng (nay là Bộ Công Thương).
Tên tuổi của ông Hải gắn liền với dự án lịch sử đường dây truyền tải điện 500kV Bắc - Nam, được khởi công từ ngày 5/4/1992 và thi công trong vòng hai năm - một mốc thời gian như “không tưởng” đặt ra cho cán bộ công nhân viên ngành năng lượng lúc đó. Thủ tướng Võ Văn Kiệt được phân công làm Tổng chỉ huy công trình.
Thủ tướng Võ Văn Kiệt và cựu Bộ trưởng Bộ Năng lượng Vũ Ngọc Hải nâng ly chúc mừng lễ khởi công đường điện 500KV. (Ảnh tư liệu)
Bắt đầu xây dựng vào năm 1992, khi đất nước vẫn còn nghèo, khó khăn, đường dây điện Bắc - Nam 500 KV vẫn được thi công và hoàn tất, như một mốc son lịch sử, công trình thế kỷ, minh chứng cho sức mạnh phi thường của con người Việt Nam.
>> Trò chuyện với cựu Bộ trưởng chịu án tù được Thủ tướng Võ Văn Kiệt vào thăm
Công trình được thực hiện theo chủ trương của Thủ tướng Võ Văn Kiệt. Tuy nhiên, người lập đề án và góp sức quan trọng làm nên kỳ tích này là Bộ trưởng Bộ Năng lượng thời đó - ông Vũ Ngọc Hải. Ông Hải cũng được xem như thư ký “ruột” của Thủ tướng Võ Văn Kiệt trong những năm tháng xây dựng đường dây điện lịch sử.
"Tôi cho đó là sự may mắn đối với cuộc đời mình, may mắn vì tôi trở thành một phần của đường điện 500 KV. Cứ đến ngày 27/5 hàng năm, tôi lại nhận được những cú điện thoại, những lời chúc mừng. Điều này giống như cuộc đời tôi có thêm 1 ngày sinh nhật vậy.
Đó là những chuyện vui. Còn điều quan trọng nhất là đường điện 500 KV đã đặt nền móng cho những công trình điện lưới sau này. Vai trò của điện lưới trong việc phát triển nền kinh tế, xã hội ngày nay chính là lời khẳng định cho những thành công và ý nghĩa của công trình 500 KV", ông từng chia sẻ.
Tuy nhiên, một chuyện không vui đã xảy đến khi ông Hải bị kết tội thiếu trách nhiệm trong quản lý, bị kết án ba năm tù giam, một số cán bộ có liên quan bị cách chức. Trong thời gian đang chịu án tù, ông Vũ Ngọc Hải vẫn được Thủ tướng Võ Văn Kiệt và 28 bộ trưởng, thứ trưởng tới thăm vì công lao lớn cho đường dây 500 KV. Thủ tướng Võ Văn Kiệt còn trao cho ông chiếc huy hiệu đường dây 500 KV mà anh em ngành điện tặng.
Không những là lãnh đạo xuất sắc, ông Vũ Ngọc Hải còn là một nhạc sĩ tài hoa. Ông nổi tiếng với những bản nhạc, bài thơ thấm đượm tình người và dấu ấn xứ Huế - quê hương của ông. Nhiều bài hát của ông đã được các nghệ sĩ có tên tuổi xướng lên trong các Album nhạc như: Thu Hiền, Trọng Tấn, Việt Hoàn, Hồ Quỳnh Hương, Tấn Minh…
Thời điểm được khởi công, đường dây truyền tải điện 500kV Bắc - Nam đi qua các tỉnh thành: Hòa Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên - Huế, Quảng Nam - Đà Nẵng (chưa tách thành Quảng Nam và Đà Nẵng ), Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Sông Bé (chưa tách thành Bình Phước và Bình Dương) Long An và TP.HCM).
Đáng chú ý, đường dây khi được thi công khi vẫn còn có ý kiến trái chiều. Một số người cho rằng “chủ trương phiêu lưu, mạo hiểm, lãng phí tài nguyên quốc gia và chỉ để xây dựng thanh danh”. Tuy nhiên, Thủ tướng Võ Văn Kiệt từng tâm sự với Bộ trưởng Bộ Năng lượng Vũ Ngọc Hải: "Nếu đóng điện không thành công thì mình xin từ chức".
Sau đúng 2 năm 1 tháng 22 ngày, công trình được hoàn thành và đi vào khai thác. 19h6 ngày 27/5/1994, Thủ tướng Võ Văn Kiệt hạ lệnh hòa lưới điện quốc gia thành một mạng thống nhất.
