Các khoản trợ cấp xe điện từ chính phủ trung ương và chính quyền đô thị Tokyo đã kéo giá thực tế của một mẫu xe điện mới của Nissan Motor xuống chỉ còn 560.000 yên, tương đương 3.450 USD (hơn 90 triệu đồng), khiến dòng xe mới này còn rẻ hơn cả xe đã qua sử dụng cùng mẫu.
Theo dữ liệu công bố đầu tuần này, doanh số xe điện chở khách mới tại Nhật Bản đạt tổng cộng 32.378 chiếc trong quý từ tháng 4 đến tháng 6. Số lượng xe điện gần như tăng gấp ba lần so với cùng kỳ năm trước và chiếm 3,4% tổng doanh số ô tô mới, lần đầu tiên vượt mốc 3% trong một quý. Riêng trong tháng 6, tỷ lệ này vượt 4%.
Dù các khoản trợ cấp hào phóng đã thúc đẩy việc mua xe, nhu cầu được hỗ trợ bởi chính phủ cũng làm dấy lên lo ngại về tác động đối với thị trường.
Nhu cầu xe điện đang tăng mạnh trên toàn cầu do giá nhiên liệu cao hơn sau xung đột Iran. Tại Nhật Bản, giá xăng đang được kìm xuống nhờ trợ cấp của chính phủ.
Dù không chịu áp lực lớn từ chi phí nhiên liệu, ngày càng nhiều người tiêu dùng Nhật Bản chuyển sang xe điện để tận dụng các khoản trợ cấp từ chính phủ trung ương và chính quyền địa phương.
Vào tháng 1, chính phủ Nhật Bản đã nâng mức trợ cấp tối đa dành cho việc mua xe điện thêm 400.000 yên, lên 1,3 triệu yên. Xe của Toyota Motor và Honda Motor đủ điều kiện nhận mức trợ cấp trọn vẹn 1,3 triệu yên, trong khi trợ cấp dành cho xe Tesla cũng ở mức gần tương đương, 1,27 triệu yên.
Nhờ các ưu đãi này, Honda đã bán 4.497 xe điện trong quý II, so với chỉ 3 chiếc cùng kỳ năm trước, trong đó mẫu EV cỡ nhỏ Super-One chiếm 60% doanh số.
Honda ra mắt Super-One vào tháng 5 với giá bán lẻ 3,39 triệu yên. Sau trợ cấp, giá giảm xuống còn 2,09 triệu yên. Nhu cầu lớn đến mức một số đại lý tạm thời ngừng nhận đơn đặt hàng đối với một số phiên bản.
Doanh số Tesla gần như tăng gấp ba lần so với cùng kỳ, lên khoảng 7.000 xe trong quý II. Ngoài trợ cấp của chính phủ, Tesla còn thông báo khách hàng sẽ được sử dụng các trạm Supercharger miễn phí trong ba năm. Doanh số xe điện của Toyota tăng gấp 38 lần, lên 7.240 chiếc.
Xe điện thậm chí còn trở nên dễ mua hơn nhờ các khoản trợ cấp bổ sung từ chính quyền địa phương. Từ đầu tháng này, chính quyền Tokyo đã tăng mức trợ cấp tối đa thêm 300.000 yên, lên 1,3 triệu yên. Biện pháp này được đưa ra nhằm ứng phó với đà tăng của giá năng lượng.
Xe điện của Nissan, Honda và Toyota ngay lập tức đủ điều kiện nhận khoản trợ cấp 900.000 yên. Khoản bổ sung 400.000 yên sẽ được cấp nếu đáp ứng thêm một số điều kiện nhất định, chẳng hạn lắp đặt thiết bị sạc và hệ thống phát điện mặt trời.
Mẫu EV mini của Nissan, Sakura, có giá niêm yết 2,44 triệu yên. Nhưng mẫu xe này đủ điều kiện nhận trợ cấp quốc gia 580.000 yên cũng như toàn bộ khoản trợ cấp của Tokyo, đưa giá thực tế xuống mức thấp nhất khoảng 560.000 yên.
Ngay cả khi không đáp ứng các điều kiện bổ sung, một người tiêu dùng ở Tokyo vẫn có thể mua Sakura với giá 960.000 yên, rẻ hơn hầu hết các mẫu tương tự chạy xăng.
Với trợ cấp của Tokyo, Super-One có thể được mua với giá thấp nhất 790.000 yên. Toyota bZ4X, mẫu EV bán chạy nhất Nhật Bản, thường có giá 4,8 triệu yên, nhưng giá tại Tokyo có thể giảm xuống chưa tới một nửa, còn 2,2 triệu yên.
Một số quận của Tokyo cũng cung cấp trợ cấp riêng, khiến các ưu đãi mua xe tại Tokyo trở nên đặc biệt hào phóng. Tỉnh Gunma trợ cấp tối đa 500.000 yên, trong khi trợ cấp của tỉnh Fukui chỉ là 100.000 yên.
Tuy nhiên, các ưu đãi này có thể gây tác động tiêu cực tới thị trường xe đã qua sử dụng của Nhật Bản. Vì xe cũ không đủ điều kiện nhận trợ cấp, việc mua một chiếc EV mới với một số mẫu nhất định lại rẻ hơn mua xe cũ.
Chẳng hạn, giá trung bình của một chiếc Sakura đã qua sử dụng là 1,51 triệu yên, theo trang thông tin ô tô Car Sensor, cao hơn nhiều so với giá xe mới sau trợ cấp tại Tokyo.
Sự suy giảm nhu cầu trong nước đối với EV đã qua sử dụng có thể đẩy nhiều xe hơn ra thị trường xuất khẩu. Phần lớn xe điện đã qua sử dụng tại Nhật Bản vốn đã được xuất khẩu ra nước ngoài, dù chúng chứa kim loại hiếm và các tài nguyên quan trọng khác có thể được tái chế.
Thiếu nhu cầu có thể kích hoạt đà giảm giá thị trường của xe điện đã qua sử dụng, từ đó ảnh hưởng đến giá trị đổi xe của EV. Những người tiêu dùng ưu tiên các mẫu xe có giá trị bán lại cao có thể tránh xa xe điện.
Ngoài ra còn có rủi ro rằng nhu cầu xe điện sẽ giảm nếu các khoản trợ cấp bị chấm dứt. Tại Mỹ, doanh số xe điện đã lao dốc sau khi các khoản tín dụng thuế kết thúc. Kết quả là Honda và nhiều hãng xe khác ghi nhận các khoản lỗ lớn liên quan đến mảng kinh doanh xe điện.
