Khu chế xuất Tân Thuận là một trong hai dự án khu chế xuất đầu tiên của Việt Nam được xây dựng bởi IPC và Tập đoàn Central Trading & Development Group nhằm thu hút đầu tư nước ngoài, du nhập kỹ thuật, công nghệ cao, thu hút nguồn ngoại tệ, hội nhập vào thị trường xuất nhập khẩu Quốc tế và trên hết là chuyển đỗi vùng đất đầm lầy hoang hoá, có giá trị sử dụng thấp phía Nam Thành phố thành một vùng đất có giá trị sử dụng cao hơn cho mục đích phát triển Đô thị, Công nghiệp và Cảng. Vị trí khu nằm tại phường Tân Thuận, TP HCM (trước sáp nhập, khu vực này là phường Tân Thuận Đông, quận 7).
Tổng diên tích quy hoạch của dự án là khoảng 300 ha, với tổng mức đầu tư khoảng 80 triệu USD vào năm 1991. Năm 1991, Khu chế xuất Tân Thuận chính thức đi vào hoạt động. Chỉ trong vòng 5 năm, hơn 100 doanh nghiệp FDI từ Hàn Quốc, Đài Loan, Nhật Bản… vào đầu tư sản xuất. Các ngành nghề chủ yếu là dệt may, điện tử, cơ khí nhẹ, linh kiện, phù hợp với điều kiện kỹ thuật của lao động Việt Nam thời điểm đó.
Đến nay, KCX Tân Thuận đã thu hút 236 xí nghiệp từ 21 quốc gia, với tổng vốn đầu tư đăng ký khoảng 2,1 tỷ USD, trong đó có 1,6 tỷ USD từ các dự án FDI. Nơi này tạo việc làm cho khoảng 60.000 lao động. Doanh số xuất nhập khẩu hàng năm đạt khoảng 2 tỷ USD, đóng góp đáng kể vào kim ngạch xuất khẩu của TP HCM.
Dự án này là nơi tập trung chủ yếu các doanh nghiệp chế xuất, sản xuất, cung cấp dịch vụ cho mặt hàng xuất khẩu. Trong đó, ngành dệt may mặc chiếm khoảng 20%; ngành cơ khí, máy móc chính xác chiếm 14%; điện, điện tử và công nghệ cao, phần mềm lần lượt chiếm 11%; ngoài ra còn các ngành khác như thực phẩm, bao bì, thương mại… Trong ảnh là khu vực nhà máy nằm trong KCX Tân Thuận.
KCX Tân Thuận sẽ hết hạn thuê đất từ năm 2041. Đại diện Công ty Liên doanh Khu chế xuất Tân Thuận cho rằng sau khi hết hạn thuê đất, thành phố có thể sử dụng 1/3 diện tích KCX làm quảng trường lớn, tạo không gian công cộng cho người dân. Phần còn lại xây các tòa nhà như các cơ quan hành chính của Trung ương, thành phố, viện bảo tàng... Những tòa nhà này cần được xây dựng với kiến trúc, văn hoá trong nước, tạo những nét đặc trưng cho thành phố.
Theo Báo cáo mới nhất của Ban quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TP HCM - Hepza, đơn vị này đang tiến hành nghiên cứu đề xuất hình thành bộ tiêu chí xanh nhằm đánh giá tác động của các KCN - KCX đảm bảo lộ trình chuyển đổi xanh trong thời kỳ mới. Theo đó, với đề án Định hướng phát triển các KCX - KCN TP HCM giai đoạn 2023 - 2030 và tầm nhìn đến năm 2045, Ban quản lý đã có tờ trình gửi UBND TP HCM đề án chuyển đổi thí điểm 5 KCX - KCN gồm Tân Thuận, Tân Bình, Cát Lái, Bình Chiểu, Hiệp Phước và đề xuất chính sách hỗ trợ của TP HCM cho việc chuyển đổi các KCX - KCN.
Cùng với đó, thành phố định hướng giữ lại diện tích đất công nghiệp tại các KCX, KCN (trong đó có KCX Tân Thuận) hiện hữu để tiếp tục quy hoạch phát triển khu công nghiệp, nhưng tái cơ cấu các ngành công nghiệp theo hướng công nghệ cao, công nghiệp xanh, tham gia vào chuỗi sản xuất toàn cầu; giảm công nghiệp thâm dụng lao động, thâm dụng đất đai, tăng các ngành công nghiệp thâm dụng công nghệ.
Đại diện Hepza cũng cho biết, tính đến cuối tháng 10/2025, tổng vốn đầu tư thu hút vào các khu chế xuất, khu công nghiệp đạt 4,72 tỷ USD. Trong đó, vốn đầu tư nước ngoài đạt 2,92 tỷ USD, bao gồm: 193 dự án cấp mới với tổng vốn đăng ký 1,06 tỷ USD và 147 dự án điều chỉnh với tổng vốn tăng thêm 1,86 tỷ USD.
Bên cạnh đó, vốn đầu tư trong nước đạt 1,8 tỷ USD, bao gồm 88 dự án cấp mới với tổng vốn đăng ký 1,23 tỷ USD và 46 dự án điều chỉnh với tổng vốn tăng thêm 570 triệu USD. Kết quả này cho thấy những hướng đi mới của TP HCM sau sáp nhập đã bắt đầu mang lại tín hiệu tích cực, chuyển mình trong thu hút đầu tư.
Sau sáp nhập, TP HCM mới hiện nay có 66 khu chế xuất và khu công nghiệp với tổng diện tích đất hơn 27.000 ha. Theo Quy hoạch tầm nhìn đến năm 2050, TP HCM sẽ có 105 khu chế xuất, khu công nghiệp với tổng diện tích quy hoạch hơn 49.000 ha, là trung tâm công nghiệp hàng đầu của quốc gia. Trong giai đoạn 2025 - 2030, các khu chế xuất và khu công nghiệp TP HCM đặt mục tiêu thu hút đầu tư đạt khoảng 21 tỷ USD; suất đầu tư bình quân thu hút đạt từ 8 - 10 triệu USD/ha; giải ngân 70% tổng vốn đầu tư đăng ký theo tiến độ.
Khu nhà xưởng của Công ty TNHH Sứ Đại Đồng rong khuôn viên KCX Tân Thuận hiện nay. Tại hội nghị về Chiến lược phát triển Khu công nghệ cao TP HCM đến năm 2030, tầm nhìn 2045 hồi đầu năm, Ông Phạm Chánh Trực, nguyên Phó bí thư Thành ủy TP HCM cũng đã đề xuất khi TP HCM thu hồi Khu chế xuất Tân Thuận, nên chuyển thành Khu công viên khoa học công nghệ để có các lợi thế về mặt bằng, hạ tầng kỹ thuật cơ bản, nhà xưởng có sẵn. Ông đề xuất thành phố có quyết định thành lập công viên khoa học trên cơ sở thu hồi khu chế xuất Tân Thuận.
