Văn phòng Chính phủ vừa thông báo truyền đạt kết luận của Phó thủ tướng Lê Thành Long tại cuộc họp ngày 2/2 về triển khai Nghị định 46/2026. Nghị định này đặt ra nhiều yêu cầu quản lý chặt chẽ hơn với thực phẩm nhưng gặp một số vướng mắc trong nhưng ngày đầu triển khai, đặc biệt với nông sản, thực phẩm tươi sống nhập khẩu.
Phó thủ tướng nêu nhiệm vụ cấp bách là phải có hướng dẫn, tổ chức thực hiện việc kiểm tra nhà nước theo Nghị định 46. Việc này nhằm bảo đảm khả thi, thông quan hàng hóa kịp thời, thông suốt, không để ách tắc.
Máy xúc tập kết khoai mì vào kho chứa tạm chờ thông quan tại khu vực cửa khẩu quốc tế Xa Mát hôm 31/1. Ảnh: Nam An
Ông yêu cầu các Bộ Nông nghiệp & Môi trường, Công Thương, Tài chính, Tư pháp, Khoa học và Công nghệ tham gia trực tiếp, có ý kiến cụ thể để Bộ Y tế ban hành văn bản hướng dẫn. Đồng thời, Bộ Nông nghiệp & Môi trường, Công Thương rà soát, hướng dẫn riêng về một số nội dung đặc thù.
Ông đề nghị ngay chiều 2/2, các Bộ Y tế, Nông nghiệp & Môi trường, Công Thương đồng chủ trì hội nghị trực tiếp và trực tuyến với các bộ ngành, địa phương để hướng dẫn triển khai Nghị định. Hội nghị tập trung làm rõ các quy định mới, giải đáp các vấn đề phát sinh, xử lý ngay các vướng mắc, bảo đảm triển khai đồng bộ, hiệu quả. Các bộ ngành phải lập đường dây nóng, bố trí nhân lực, sẵn sàng tiếp nhận và xử lý phản ánh của địa phương, doanh nghiệp. Các tỉnh thành cũng phải chỉ định cơ sở kiểm nghiệm thực phẩm, bảo đảm đủ năng lực phục vụ quản lý nhà nước.
Phó thủ tướng lưu ý trường hợp cần thiết phải sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới thông tư hướng dẫn theo trình tự, thủ tục rút gọn, hoàn thành trước 5/2.
Đánh giá về Nghị định 46, theo thông báo kết luận, Phó thủ tướng cho biết Nghị định được ban hành sau quá trình nghiên cứu, đánh giá chính sách kỹ lưỡng, đồng thuận rất cao của các bộ ngành, nhằm nâng hiệu quả quản lý an toàn thực phẩm, bảo đảm sức khỏe người dân.
"Nghị định đáp ứng yêu cầu quản lý, trong đó quy định rõ về nội dung, trình tự, thủ tục thực hiện", Phó thủ tướng đánh giá. Theo ông, các bộ, cơ quan liên quan, UBND tỉnh thành cần nghiên cứu kỹ các quy định, nhất là nội dung mới, đồng thời thực hiện nghiêm túc, đầy đủ, hiệu quả.
Phó thủ tướng ghi nhận, đánh giá cao các Bộ Y tế, Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương, Tài chính, Văn phòng Chính phủ và các địa phương chủ động, làm việc xuyên ngày nghỉ, có biện pháp xử lý phù hợp, tháo gỡ kịp thời.
Triển khai Nghị định 46 khi chưa kèm hướng dẫn chi tiết và cơ chế chuyển tiếp khiến doanh nghiệp gặp khó khăn, theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Nhiều lô hàng phải bổ sung khâu kiểm tra thực trạng và lấy mẫu kiểm nghiệm, kéo dài thời gian chờ kết quả 5-7 ngày. Hạn chế về kho bãi và điều kiện bảo quản tại cửa khẩu, nhất là cửa khẩu đường bộ, làm gia tăng nguy cơ hư hỏng và chi phí cho doanh nghiệp. Bên cạnh đó, quy định hiện hành chưa làm rõ chỉ tiêu kiểm nghiệm và tiêu chuẩn áp dụng với nông sản tươi, khiến cơ quan kiểm tra lẫn doanh nghiệp đều lúng túng.
Vướng mắc nữa được Bộ chỉ ra là quy định hồ sơ đăng ký kiểm tra an toàn thực phẩm với nông sản tươi sống, hàng hóa không thuộc diện phải công bố hợp quy phải kèm theo bản tiêu chuẩn sản phẩm. Đây là yêu cầu mới song chưa có hướng dẫn cụ thể (biểu mẫu và nội dung), gây khó khăn cho doanh nghiệp, các cơ quan trong quá trình thẩm định hồ sơ.
Áp lực càng lớn khi thời điểm áp dụng nghị định trùng với giai đoạn cận Tết Nguyên đán, nhu cầu nhập khẩu nông sản tươi tăng mạnh trong khi kho bãi tại cửa khẩu không đáp ứng yêu cầu bảo quản. Quy định hiện hành cũng chưa cho phép doanh nghiệp đưa hàng về kho riêng trong thời gian chờ kết quả kiểm nghiệm, làm gia tăng rủi ro thiệt hại kinh tế.
