Mới đây, Business Times đưa tin, Manulife Singapore vừa phát hành hợp đồng bảo hiểm nhân thọ trị giá 300 triệu USD cho một khách hàng cá nhân. Thông tin này nhanh chóng được các báo tài chính khu vực nhắc tới như một thương vụ kỷ lục của thị trường, đã vượt qua hợp đồng 250 triệu USD do HSBC Life thiết lập tại Hong Kong (Trung Quốc) hồi năm 2024.
Ngoài quy mô gây chú ý, hợp đồng này còn phản ánh một xu hướng quan trọng hơn: tầng lớp giàu có đang tái cấu trúc danh mục tài sản trong bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động, lựa chọn phân bổ với một cấu trúc cân bằng và dài hạn hơn.
Tài sản toàn cầu đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc
Trong hơn một thập kỷ qua, báo cáo Wealth Report của Knight Frank liên tục ghi nhận sự gia tăng của nhóm cá nhân có tài sản ròng cao. Số lượng HNWI (High Net Worth Individuals - người có tài sản trên 10 triệu USD) toàn cầu đã tăng 4,4% trong năm 2024, đạt khoảng 2,34 triệu người. Trong đó châu Á-Thái Bình Dương tăng khoảng 5%. Đồng thời, số lượng UHNWI (Ultra High Net Worth Individuals - người siêu giàu có tài sản trên 100 triệu USD) cũng đã vượt 100.000 người.
Tuy nhiên, cùng lúc đó, cấu trúc rủi ro cũng thay đổi. Chỉ trong vòng 4-5 năm trở lại đây, thị trường toàn cầu đã trải qua cú sốc đại dịch Covid-19, gián đoạn chuỗi cung ứng, xung đột địa chính trị và chu kỳ tăng lãi suất được đánh giá là nhanh chóng.
Trong bối cảnh đó, bài toán của tầng lớp giàu có không đơn thuần là “tối đa hóa lợi nhuận”, mà là làm sao để tài sản tồn tại qua nhiều chu kỳ kinh tế, thậm chí nhiều thế hệ. Đây là lúc khái niệm cấu trúc tài chính đa tầng (multi-layered wealth structure) trở nên phổ biến hơn tại các trung tâm tài chính như Singapore, Hong Kong, London hay New York - nơi hoạt động quản lý tài sản gia đình càng phát triển, nhằm giúp tài sản vận hành ổn định qua nhiều chu kỳ kinh tế, đồng thời đảm bảo thanh khoản và khả năng chuyển giao khi cần thiết
Trong nhiều thập kỷ trước đó, bất động sản và vàng được xem là hai tài sản “trú ẩn” điển hình. Tuy nhiên, ngay cả những tài sản này cũng đang bộc lộ giới hạn. Giới phân tích nhận định rằng thị trường bất động sản tại nhiều nền kinh tế phát triển chịu áp lực từ nhiều nguyên nhân: lãi suất cao, chính sách thuế điều chỉnh và thanh khoản suy giảm theo chu kỳ…
Theo dữ liệu của Bank for International Settlements, thị trường bất động sản toàn cầu bắt đầu hạ nhiệt. Giá nhà thực toàn cầu đã giảm khoảng 1,6% trong quý 4/2024 và tiếp tục giảm khoảng 0,8% trong quý 2/2025 so với cùng kỳ. Những diễn biến này phản ánh mức độ nhạy cảm của thị trường bất động sản trước biến động lãi suất và tín dụng, qua đó cho thấy tốc độ tăng trưởng có thể phụ thuộc nhiều hơn vào điều kiện vĩ mô.
Với vàng, dù có vai trò riêng như một tài sản lưu giữ giá trị và đa dạng hóa rủi ro, song để đảm bảo các mục tiêu dài hạn như chuyển giao gia sản, thanh khoản khi phát sinh nghĩa vụ tài chính hoặc duy trì dòng tiền, nhiều gia đình thường kết hợp thêm các công cụ mang tính thiết kế cấu trúc rõ ràng hơn - các hợp đồng bảo hiểm chính là một trong số đó.
Bảo hiểm trở thành một cấu phần chiến lược trong cấu trúc gia sản
Các hợp đồng bảo hiểm nhân thọ quy mô lớn tại Singapore hay Hong Kong không đơn thuần là “mua bảo hiểm”. Theo giới phân tích , chúng thường được tích hợp trong kế hoạch hoạch định di sản để chuyển giao tài sản trong gia đình.
Điểm quan trọng không nằm ở lợi suất. Thực tế, đặc tính của các hợp đồng này - với quyền lợi và thời điểm chi trả được xác định rõ ngay từ đầu - khiến chúng phù hợp cho kế hoạch tài chính dài hạn. Đồng thời, do không biến động theo thị trường hằng ngày, chúng thường được xem là một cấu phần mang tính ổn định trong danh mục tài sản.
Như thế, nhìn dưới góc độ chiến lược tài sản, việc khách hàng của Manulife Sinpapore tham gia hợp đồng bảo hiểm nhân thọ trị giá 300 triệu USD có thể là công cụ giúp duy trì sự ổn định của cấu trúc tài sản, đặc biệt khi người được bảo hiểm tử vong và xảy ra sự kiện chuyển giao tài sản, thì gia đình hạn chế việc phải thanh lý tài sản cốt lõi để thực hiện nghĩa vụ tài chính khi đã có bảo hiểm.
Câu hỏi đặt ra là: xu hướng này có liên quan gì tới Việt Nam?
Tầng lớp trung lưu Việt Nam đang mở rộng nhanh trong hơn một thập kỷ qua. Nhóm này chiếm khoảng hơn 25% dân số - tăng mạnh so với khoảng 13% vào năm 2023, tương đương thêm gần 25 triệu người được xếp vào tầng lớp trung lưu . Việt Nam cũng đang nổi lên như một trong những thị trường có tốc độ gia tăng tài sản cá nhân nhanh trong khu vực.
Theo Wealth Report mới nhất của Knight Frank , Việt Nam hiện có khoảng 5.459 cá nhân sở hữu tài sản trên 10 triệu USD, và số lượng người siêu giàu (tài sản trên 30 triệu USD) được dự báo tăng từ 752 người trong năm 2023 lên khoảng 978 người vào năm 2028, tức tăng khoảng 30% chỉ trong 5 năm.
Trong khi đó, tuổi thọ trung bình người Việt đã vượt mốc 74 tuổi . Điều này đồng nghĩa với một thực tế: thời gian tích lũy kéo dài hơn, nhưng thời gian cần đảm bảo tài chính sau nghỉ hưu cũng dài hơn.
Cấu trúc tài sản phổ biến tại Việt Nam hiện vẫn nghiêng nhiều về bất động sản. Tuy nhiên, sau giai đoạn tăng nóng 2020-2021, thị trường bất động sản Việt Nam bước vào chu kỳ điều chỉnh mạnh từ giữa năm 2022. Năm 2023 đến cuối năm 2025, thanh khoản thị trường bất động sản sụt giảm rõ rệt, tâm lý người dân thận trọng hơn.
Với một tầng lớp trung lưu đang tích lũy dần tài sản, câu hỏi chiến lược không còn là “đầu tư vào đâu để sinh lời cao nhất”, mà là “cấu trúc danh mục như thế nào để không bị đứt gãy khi có biến cố”. Ở góc độ đó, trong thời gian tới, các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ thiết kế đặc thù cho tính năng tích lũy dài hạn có thể đóng vai trò như một lớp ổn định: dòng tiền được thiết kế từ đầu, giá trị tích lũy có lộ trình, và không biến động theo từng phiên giao dịch thị trường.
Sau giai đoạn điều chỉnh 2023-2025, thị trường bảo hiểm nhân thọ đã chuyên nghiệp hơn đáng kể. Các doanh nghiệp xây dựng lại quy trình tư vấn và thiết kế sản phẩm theo hướng minh bạch hơn. Sự cải thiện về quản trị và sự rõ ràng thông tin chính là nền tảng quan trọng để bảo hiểm có thể được nhìn nhận không chỉ như sản phẩm bảo vệ, mà còn như một công cụ cấu trúc gia sản trong dài hạn đối với người Việt.
