Thời gian gần đây, cơ sở trầm hương của chị Hoàng Hương Lan (thôn 10, xã Phúc Trạch) trở nên nhộn nhịp khi nhiều thương lái và nhà sưu tầm tìm đến để tận mắt chiêm ngưỡng khúc gỗ trầm tốc bông có giá trị đặc biệt, nặng 15kg.
Theo những người am hiểu nghề, trầm tốc bông thuộc dòng trầm hương cao cấp, hình thành tự nhiên 100%. Loại trầm này có sắc vàng nhạt, hệ vân dầu đậm nổi lên mềm mại như những đóa hoa trên thớ gỗ, tỏa mùi hương nhẹ nhàng, thanh thoát.
Chị Lan cho biết, cây dó trầm được cơ sở thu mua cách đây hơn hai tháng. Trong quá trình cưa xẻ thân cây, các dấu hiệu của trầm tốc bông dần xuất hiện. Nhận thấy sự khác thường, chị đã trực tiếp đến kiểm tra và quyết định mua lại toàn bộ thân cây.
“Gần hai thập kỷ gắn bó với nghề, tôi đã gặp nhiều loại trầm quý, nhưng một cây trầm tốc bông có cấu trúc đẹp, phân bố đều và hiếm như vậy thì đây là lần đầu”, chị Lan chia sẻ.
Theo chủ cơ sở, khúc trầm này được đánh giá hội tụ đầy đủ các yếu tố quý hiếm, từ phôi gỗ, hệ vân cho đến lượng dầu phân bố bên trong thân cây.
Trầm tốc bông thường được giới chơi trầm lựa chọn để trưng bày, sưu tầm hoặc làm tác phẩm mỹ nghệ cao cấp. Với những khối trầm như vậy, càng để nguyên trạng thì giá trị càng gia tăng theo thời gian.
Sau khi đưa về xưởng, các nghệ nhân tiến hành xử lý hoàn toàn thủ công trong hơn hai tháng. Nghệ nhân Trần Hữu Thuật cho hay, quá trình chế tác trầm tốc bông đòi hỏi tay nghề cao và sự cẩn trọng tuyệt đối, bởi chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể làm mất đi vẻ đẹp tự nhiên của vân trầm.
“Từng lớp gỗ tạp bên ngoài phải được tách bỏ một cách nhẹ nhàng. Có những chi tiết rất nhỏ, chúng tôi phải chỉnh sửa liên tục để giữ hình khối cân đối và bảo toàn lượng dầu vốn có của trầm”, ông Thuật nói.
Theo ông, giá trị của trầm tốc bông không chỉ nằm ở khối lượng, mà quan trọng hơn là sự hài hòa giữa dáng trầm, hệ vân và mùi hương. Vì vậy, các nghệ nhân luôn hạn chế tối đa việc can thiệp sâu, ưu tiên giữ nguyên vẻ thô mộc vốn có.
Kết thúc quá trình chế tác, khối trầm giữ nguyên tổng trọng lượng 15kg, gồm một khúc lớn dài khoảng 1,8m nặng 11kg và một khúc nhỏ hơn dài khoảng 80cm nặng 4kg.
Theo lãnh đạo UBND xã Phúc Trạch, cây dó trầm hiện là một trong những lĩnh vực sản xuất chủ lực của địa phương. Toàn xã có hơn 400ha trồng dó trầm, mỗi năm mang về doanh thu ước đạt từ 100 đến 130 tỷ đồng.
Trong quá trình thu mua và chế tác, cơ sở trầm hương Hoàng Lan đã may mắn phát hiện một cây trầm tốc bông hình thành hoàn toàn tự nhiên. Đây là dòng trầm đặc biệt quý hiếm.
"Khúc trầm này từng được trả giá 600 triệu đồng nhưng gia đình chưa đồng ý chuyển nhượng, bởi giá trị thực tế được giới am hiểu đánh giá có thể vượt mốc 1 tỷ đồng. Chính quyền địa phương kỳ vọng khối trầm sẽ được định giá tương xứng với giá trị thực, qua đó góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và từng bước khẳng định thương hiệu trầm hương Phúc Trạch", lãnh đạo xã Phúc Trạch thông tin.
