Trung Quốc đã hoàn tất lắp đặt 15.927 gương định nhật tại nhà máy điện mặt trời nhiệt Tushuo, huyện Amdo, Khu tự trị Tây Tạng. Công trình công suất 100 MW nằm ở độ cao hơn 4.650 mét so với mực nước biển.
Theo thông tin được công bố, đây là nhà máy điện mặt trời nhiệt tập trung nằm ở độ cao lớn nhất thế giới, đồng thời là dự án điện mặt trời nhiệt dạng tháp đầu tiên được xây dựng tại khu vực này.
Khác với những trang trại quang điện thông thường, nơi tấm pin chuyển trực tiếp ánh sáng thành điện năng, Tushuo trước tiên biến bức xạ Mặt Trời thành nhiệt. Gần 16.000 tấm gương đóng vai trò trung tâm trong quá trình này.
Các gương định nhật được bố trí trên khu vực rộng khoảng 800.000 m2, tương đương hơn 110 sân bóng đá tiêu chuẩn. Mỗi gương có thể tự động thay đổi góc theo vị trí của Mặt Trời, liên tục phản xạ ánh sáng về bộ thu nhiệt đặt trên đỉnh tháp cao 210 mét.
Hàng nghìn tấm gương hoạt động như một hệ thống khổng lồ, tập trung năng lượng Mặt Trời vào gần như cùng một điểm. Nhiệt lượng thu được làm nóng muối nóng chảy lên khoảng 560 độ C. Năng lượng nhiệt sau đó có thể được dùng để tạo hơi nước, làm quay turbine và máy phát điện.
Điểm đáng chú ý là nhiệt lượng không nhất thiết phải được chuyển thành điện ngay lập tức. Nhà máy được trang bị hệ thống tích trữ nhiệt đủ duy trì phát điện trong khoảng 8 giờ.
Nhờ đó, một phần năng lượng Mặt Trời thu được ban ngày có thể được "để dành" và sử dụng vào buổi tối. Đây là lợi thế của điện mặt trời nhiệt so với điện quang điện, vốn giảm mạnh sản lượng khi trời tối. Khi ngày càng nhiều điện gió và điện mặt trời được đưa vào lưới, khả năng chuyển thời điểm phát điện từ ban ngày sang buổi tối cũng giúp hệ thống điện linh hoạt hơn.
Độ cao kỷ lục cũng khiến quá trình xây dựng trở nên phức tạp. Cao nguyên Tây Tạng có gió mạnh, nhiệt độ thường xuyên xuống dưới 0 độ C và bức xạ cực tím lớn. Với một cánh đồng gồm hàng nghìn bề mặt phản xạ, vấn đề không chỉ là giúp các tấm gương đứng vững trước thời tiết khắc nghiệt. Chúng còn phải duy trì độ chính xác cao để ánh sáng luôn chiếu đúng vào bộ thu nhiệt trên tháp.
Nhóm dự án đã phát triển hệ giá đỡ gương nhẹ nhưng có độ cứng cao để chống tải trọng gió. Cơ cấu theo dõi Mặt Trời cũng được chế tạo với sai số cơ học rất nhỏ, trong khi bề mặt gương sử dụng lớp phủ chống tia cực tím.
Để đáp ứng tiến độ, một dây chuyền sản xuất gương định nhật tự động cũng được xây dựng tại khu vực. Nhà máy có thể sản xuất khoảng 6.000 m2 gương mỗi ngày, qua đó giảm áp lực vận chuyển hàng nghìn kết cấu kích thước lớn lên khu vực cao hơn 4,5 km so với mực nước biển.
Theo kế hoạch, nhà máy Tushuo sẽ hòa lưới vào tháng 10/2026. Khi vận hành, công trình dự kiến sản xuất khoảng 255 triệu kWh điện mỗi năm, lượng điện được ước tính đủ đáp ứng nhu cầu của khoảng 50.000 hộ gia đình. Chủ đầu tư dự tính sản lượng này có thể thay thế khoảng 60.000 tấn than mỗi năm, đồng thời tránh phát thải khoảng 165.000 tấn CO2.
Tushuo cũng là một phần trong kế hoạch phát triển năng lượng sạch quy mô lớn hơn trên cao nguyên Tây Tạng. Tại khu vực này, một dự án điện mặt trời nhiệt khác công suất 50 MW sử dụng máng parabol cũng đang được lên kế hoạch tại huyện Damxung, kết hợp với trang trại quang điện 400 MW.
Song song với các nguồn điện mới, Trung Quốc đang phát triển mạng lưới truyền tải siêu cao áp nhằm đưa điện từ các khu vực giàu tài nguyên năng lượng ở phía tây tới những trung tâm dân cư và công nghiệp cách đó hàng nghìn km.
