Theo tờ Reform.net.cn đưa tin, nhờ sự kết hợp giữa số hóa và công nghệ thông minh, khu vực khai khoáng ở sa mạc Gobi thuộc Hami, Tân Cương, Trung Quốc giờ đây đã mang một diện mạo hoàn toàn mới. Tiêu biểu là mỏ than lộ thiên Thạch Đầu Mai số 1, do Công ty Phát triển và Xây dựng Năng lượng Tam Đường Hồ - Hami, trực thuộc Tập đoàn Năng lượng Tân Cương, vận hành.
Khu mỏ gây ấn tượng vì không còn chỉ là nơi “đào than”, mà đã được trang bị một “bộ não thông minh” có khả năng cảm nhận, phân tích, ra quyết định và tự tối ưu, dung hòa hiệu quả ba mục tiêu vốn khó song hành trong ngành mỏ: sản lượng, an toàn và bảo vệ môi trường, qua đó hình thành một mô hình hiện đại có thể nhân rộng tại Tân Cương.
Từ ngày 29/12/2025, khi bước vào khai trường lộ thiên của mỏ Thạch Đầu Mai, cảnh tượng trước mắt khiến nhiều người không khỏi bất ngờ. Hàng chục xe tải khai thác không người lái di chuyển nhịp nhàng theo các tuyến đường được lập trình sẵn. Sau khi đổ than tại trạm nghiền, xe tự động quay đầu và tiến đến công đoạn tiếp theo.
Xe tải khai thác không người lái đang dần trở thành thiết bị tiêu chuẩn trong các mỏ than lộ thiên ở Tân Cương. Ảnh: People.cn
Cách đó không xa, trạm bốc xếp tự động hoàn toàn hoạt động với hiệu suất cao; than được vận chuyển liên tục qua hệ thống băng tải khép kín và được xếp lên phương tiện vận chuyển với độ chính xác gần như tuyệt đối. Toàn bộ chu trình, từ khởi động đến kết thúc, không cần con người giám sát trực tiếp.
Mỏ Thạch Đầu Mai sở hữu trữ lượng tài nguyên lên tới 3,575 tỷ tấn, với diện tích khu mỏ 102,75 km2. Chương trình cải tạo thông minh được khởi động vào tháng 9/2023, tổng vốn đầu tư 189 triệu NDT (hơn 712 tỷ đồng), hoàn thành sau 13 tháng xây dựng và chính thức được Sở Quản lý Ứng phó Khẩn cấp Khu tự trị Tân Cương nghiệm thu vào tháng 10/2024, đạt tiêu chuẩn mỏ thông minh cấp trung của Trung Quốc. Sau khi hệ thống đi vào vận hành, năng suất lao động và hiệu quả tổng thể của mỏ đã tăng lên rõ rệt.
Tại trung tâm chỉ huy và điều độ thông minh của mỏ, các màn hình lớn hiển thị theo thời gian thực quỹ đạo di chuyển của xe, tình trạng thiết bị và các chỉ số sản xuất. Nhân viên vận hành chỉ cần ngồi trước bàn điều khiển để giám sát và điều phối từ xa toàn bộ chuỗi khai thác, bao gồm khai thác, vận chuyển, nghiền, băng tải, lưu trữ và bốc xếp, thông qua một nền tảng tích hợp duy nhất.
Hạ tầng thông tin là nền tảng quan trọng cho hệ thống này. 25 trạm phát sóng 5G đã được xây dựng, phủ sóng toàn bộ khu mỏ, giúp Thạch Đầu Mai được công nhận là “nhà máy kết nối toàn diện 5G cấp quốc gia” của Trung Quốc. Nhờ mạng lưới ổn định và độ trễ thấp, các ứng dụng thông minh được triển khai hiệu quả.
Hiện tại, khu mỏ này đã đưa vào vận hành 147 xe tải khai thác không người lái, và đặt mục tiêu đến năm 2026 sẽ hoàn tất tự động hóa hoàn toàn các khâu khai thác, bóc đất và vận chuyển. Quy trình bán liên tục cũng đã được kết nối liền mạch, từ trạm nghiền không người trực, băng tải không cần tuần tra thủ công, cho đến hệ thống silo bốc xếp tự động.
Đáng chú ý, đội xe khai thác sử dụng công nghệ lai dầu - điện, giúp tiết kiệm hơn 30% năng lượng, giảm khoảng 80% nhân lực, đồng thời nâng cao đáng kể mức độ an toàn trong vận hành.
Theo ông Lưu Phú Hữu, kỹ sư trưởng của Công ty Phát triển và Xây dựng Năng lượng Tam Đường Hồ - Hami, mục tiêu của dự án rất rõ ràng: xây dựng mỏ Thạch Đầu Mai thành một mỏ lộ thiên thông minh, xanh và hướng tới phát thải bằng 0, giữ vai trò tiên phong trong ngành khai khoáng lộ thiên của Tân Cương.
Than khai thác tại đây thuộc loại than không dính chất lượng cao, có hàm lượng tro và lưu huỳnh thấp, giá trị nhiệt lượng cao, trở thành nguồn tài nguyên chiến lược quan trọng cho việc "truyền tải điện Tân Cương đến các vùng khác", "vận chuyển than Tân Cương đến các vùng khác" và việc xây dựng Khu năng lượng tổng hợp Hami Bắc.
(Theo Reform, XJTV)
