Nếu có ý định nâng cấp máy tính trong thời gian gần đây, chắc hẳn bạn đã nhận thấy giá RAM đang tăng ở mức chóng mặt. Những bộ kit RAM từng có giá hợp lý chỉ một năm trước nay đã đắt gấp đôi, thậm chí gấp ba, và tình trạng khan hiếm hàng hóa đang dần trở nên phổ biến.
Người dùng smartphone có thể nghĩ rằng mình nằm ngoài vòng xoáy này vì không trực tiếp mua linh kiện RAM di động. Tuy nhiên, chính những nguyên nhân đẩy giá RAM máy tính lên cao đang âm thầm định hình lại thị trường điện thoại thông minh trong năm 2026 theo chiều hướng không mấy tích cực.
Nguyên nhân đằng sau sự leo thang của giá RAM
Sự tăng giá của các linh kiện bộ nhớ trong vài tháng qua chủ yếu bắt nguồn từ cơn khát phần cứng phục vụ trí tuệ nhân tạo. Các nhà cung cấp trung tâm dữ liệu lớn như Amazon và Oracle đang ráo riết thu mua DDR5, cũng là chuẩn bộ nhớ nhanh nhất hiện nay, để đáp ứng nhu cầu điện toán đám mây hiệu năng cao.
Một máy chủ AI hiện đại có thể cần đến vài terabyte DDR5, gấp nhiều lần so với các máy chủ cũ. Hạ tầng AI đang nuốt chửng một phần khổng lồ sản lượng DDR5 toàn cầu, đặt người tiêu dùng phổ thông vào thế phải cạnh tranh trực tiếp với những gã khổng lồ công nghệ để giành lấy nguồn cung linh kiện.
Tuy nhiên, thủ phạm lớn hơn lại nằm ở việc bùng nổ AI đã buộc các nhà sản xuất RAM chuyển dịch dây chuyền sang các định dạng bộ nhớ khác. Bộ nhớ băng thông cao (HBM) là ví dụ điển hình, được sử dụng trong các card đồ họa chuyên dụng cho AI của NVIDIA như H100 và GH200. HBM được sản xuất trên cùng tấm wafer với DDR4 hay DDR5 nhưng mang lại lợi nhuận cao hơn từ 2 đến 5 lần. Do đó, các ông lớn nắm giữ 75% thị phần RAM toàn cầu là Samsung Electronics, SK Hynix và Micron Technology đã ưu tiên dây chuyền cho HBM từ năm 2023, dẫn đến sự sụt giảm sản lượng dành cho các loại RAM tiêu dùng khác như DDR hay LPDDR.
Minh chứng rõ nhất cho cơn khát này là vào tháng 10 năm 2025, OpenAI đã ký thỏa thuận với Samsung và SK Hynix để cung cấp linh kiện cho dự án hạ tầng AI quy mô lớn mang tên Stargate. Nhu cầu dự kiến cho dự án này có thể lên tới 900.000 tấm wafer DRAM mỗi tháng, một con số khổng lồ có thể chiếm dụng phần lớn năng lực sản xuất toàn cầu nếu trở thành hiện thực.
Tác động dây chuyền đến thị trường smartphone
Smartphone sử dụng chuẩn bộ nhớ LPDDR5 hoặc LPDDR5X, mặc dù LPDDR và DDR5 khác nhau về thiết kế điện tử và quy cách đóng gói, nhưng chúng thường được sản xuất trên cùng một dây chuyền công nghệ DRAM tiên tiến. Điều này có nghĩa là mọi quyết định phân bổ năng lực sản xuất ở nhà máy đúc chip đều tác động dây chuyền đến tất cả các thị trường tiêu thụ.
Đáng buồn thay, trong bảng xếp hạng ưu tiên lợi nhuận, RAM cho điện thoại thường xếp sau bộ nhớ máy chủ và HBM dành cho AI.
Khả năng giải tỏa áp lực nguồn cung trong ngắn hạn là rất thấp. Mặc dù giá tăng cao có thể khiến việc sản xuất LPDDR5 hấp dẫn hơn đôi chút, nhưng các nhà máy sẽ không mạo hiểm tái cấu trúc sản xuất tốn kém và mất thời gian để quay lại sản xuất RAM tiêu dùng. Năng lực sản xuất mới từ các nhà máy của SK Hynix hay Micron dự kiến phải đến năm 2026 hoặc 2027 mới đi vào hoạt động. Do đó, viễn cảnh giá RAM hạ nhiệt trong ngắn hạn là rất thấp và khó có thể diễn ra trước năm 2028. Counterpoint Research đã điều chỉnh giảm dự báo lô hàng smartphone năm 2026 xuống 2,6%, đồng thời lưu ý rằng chi phí sản xuất điện thoại có thể tăng từ 10-25% vào cuối năm nay.
Người dùng smartphone năm 2026 sẽ đối mặt với điều gì?
Hệ quả nhãn tiền là giá điện thoại sẽ đắt đỏ hơn, không chỉ ở phân khúc cao cấp. Đã có những báo cáo cho thấy Samsung Galaxy S26 có thể tăng giá do chi phí LPDDR5 tăng 16%. Xiaomi cũng đưa ra cảnh báo tương tự về việc giá thành sản phẩm sẽ cao hơn trong năm 2026. Các mẫu điện thoại giá rẻ sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề nhất vì chi phí bộ nhớ chiếm tỷ trọng lớn trong tổng giá thành linh kiện.
Bên cạnh việc tăng giá, các nhà sản xuất buộc phải tìm cách bảo vệ biên lợi nhuận bằng những giải pháp không mấy dễ chịu cho người dùng. Giải pháp rõ ràng nhất là cắt giảm dung lượng RAM. Các phiên bản 16GB RAM có thể trở nên khan hiếm hoặc biến mất, trong khi các dòng máy giá rẻ có thể quay lại mức 4GB hoặc 6GB RAM, một bước lùi đáng báo động về hiệu năng. Ví dụ điển hình là máy chơi game cầm tay Odin 3 Ultra đã bị trì hoãn do thiếu nguồn cung bộ nhớ giá rẻ.
Ngoài ra, các hãng có thể chuyển hướng tiếp thị từ RAM sang dung lượng lưu trữ, hoặc sử dụng các công nghệ như sử dụng bộ nhớ trong làm RAM ảo để lấp liếm cho sự thiếu hụt phần cứng vật lý. Tệ hơn, để bù đắp chi phí RAM tăng cao, nhà sản xuất có thể âm thầm cắt giảm các thông số khác như camera, chất lượng màn hình, hoặc bỏ qua các tính năng như sạc không dây và chuẩn kháng nước IP trên các dòng máy phổ thông.
2026 hứa hẹn sẽ là một năm đầy thách thức cho người mua điện thoại, với mức giá cao hơn nhưng cấu hình có thể không còn hào phóng như trước.
