Tổng thống Mỹ Donald Trump đã công khai đề cập đến một vũ khí bí mật mang tên ‘Discombobulator’ (tạm dịch - vũ khí gây rối loạn), được cho là yếu tố quyết định trong chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro.
Theo New York Post, Al Jazeera, CNN, PBS News và The Hill, vũ khí này đã vô hiệu hóa các hệ thống phòng thủ của Venezuela, bao gồm radar cùng tên lửa, mà không gây ra thiệt hại vật lý trực tiếp.
Ông Trump mô tả ‘Discombobulator’ khiến ‘thiết bị của kẻ thù không hoạt động’, ngăn chặn việc bấm nút phóng rocket dù đã sẵn sàng, đồng thời gọi đây là ‘vũ khí âm thanh’ mà ‘không ai khác có’.
‘Discombobulator’ dường như không phải là một thiết bị đơn lẻ hoàn toàn mới mà là tên gọi tổng hợp hoặc biệt danh cho sự kết hợp giữa các công nghệ vũ khí phi sát thương và phi động năng hiện có của quân đội Mỹ.
Các chuyên gia cho rằng ông Trump có thể đang gộp nhiều khả năng hiện đại thành một ‘vũ khí bí mật’ duy nhất, trong khi một số quan chức Mỹ giấu tên nhận định đây chỉ là sự phóng đại của các công cụ đã tồn tại.
Các công nghệ có khả năng đứng sau ‘Discombobulator’ bao gồm nhiều hệ thống tiên tiến.
Trước hết là vũ khí âm thanh, chẳng hạn như Long-Range Acoustic Device (LRAD), một thiết bị phát sóng âm định hướng ở cường độ cao, gây đau tai, chóng mặt, buồn nôn hoặc mất phương hướng ở khoảng cách xa.
Các nhân chứng Venezuela mô tả âm thanh mạnh mẽ khiến đầu ‘như nổ tung từ bên trong’, dẫn đến chảy máu mũi và tê liệt tạm thời, tương tự hội chứng Havana từng xảy ra với nhân viên ngoại giao Mỹ.
Tuy nhiên, LRAD chủ yếu ảnh hưởng đến con người chứ không trực tiếp làm tê liệt radar hay tên lửa, nên có thể chỉ đóng vai trò hỗ trợ.
Tiếp theo là vũ khí năng lượng định hướng, nổi bật với Active Denial System (ADS) hay còn gọi là ‘tia nhiệt’.
Hệ thống này sử dụng sóng milimet ở tần số 95 GHz để làm nóng bề mặt da, tạo cảm giác bỏng rát không chịu nổi, buộc mục tiêu phải di chuyển mà không gây tổn thương lâu dài.
ADS đã được thử nghiệm ở Afghanistan nhưng chưa dùng thực chiến và phạm vi đạt đến 1km. Nó phù hợp để vô hiệu hóa nhân sự bảo vệ ông Maduro, đặc biệt là lính Venezuela được báo cáo bị tê liệt tạm thời.
Một khả năng quan trọng hơn là vũ khí vi sóng công suất cao (High-Power Microwaves – HPM), tương tự dự án CHAMP (Counter-electronics High Power Microwave Advanced Missile Project). Công nghệ này phát xung vi sóng để ‘chiên’ mạch điện tử, khiến thiết bị ngừng hoạt động mà không gây nổ hay hư hỏng vật lý rõ rệt.
Các thử nghiệm trước đây cho thấy khả năng vô hiệu hóa mục tiêu điện tử chọn lọc từ khoảng cách xa, rất khớp với mô tả của ông Trump về radar và tên lửa ‘ấn nút không hoạt động’.
Nhiều phân tích kỹ thuật, bao gồm bài viết trên Medium, nghiêng về việc 'Discombobulator' là hệ thống Pulse-Modulated HPM, một dạng vũ khí năng lượng định hướng đã được phát triển để vô hiệu hóa điện tử mà không cần phá hủy.
Ngoài ra, chiến tranh điện tử (Electronic Warfare – EW) và tấn công mạng đóng vai trò lớn.
EW có thể gây nhiễu tín hiệu radar, giao tiếp và GPS, trong khi các công cụ mạng đã cắt điện toàn bộ Caracas, hỗ trợ làm tê liệt hệ thống điều khiển.
Một số nguồn đề cập đến bom graphite hoặc xung điện từ cục bộ (EMP) để gây đoản mạch lưới điện, tương tự các chiến dịch trước đây ở Iraq hay Serbia.
Về hiệu quả chiến thuật, ‘Discombobulator’ đã chứng minh giá trị trong tác chiến hiện đại bằng cách giảm thiểu thương vong và tạo bất ngờ tối đa.
Nó vô hiệu hóa phòng không Venezuela, bao gồm hệ thống phòng không S-300, cho phép trực thăng Mỹ tiếp cận mà không bị bắn hạ.
Tuy nhiên, các triệu chứng trên con người như chảy máu mũi gợi ý rủi ro sức khỏe lâu dài, tương tự Havana Syndrome, có thể dẫn đến tranh cãi đạo đức và pháp lý.
'Discombobulator’ đại diện cho xu hướng tiến bộ trong vũ khí phi sát thương của Mỹ, kết hợp âm thanh, năng lượng định hướng, vi sóng công suất cao cùng chiến tranh điện tử để gây rối loạn thay vì hủy diệt.
Nó ưu tiên gây ra sự gián đoạn hơn sự hủy diệt, phù hợp với chiến lược giảm thiểu rủi ro trong các hoạt động đặc biệt.
Dù chi tiết vẫn được giữ bí mật và ông Trump nhấn mạnh ‘tôi không được phép nói’, sự kiện này có thể đánh dấu bước ngoặt trong cách thức tác chiến tương lai, nơi vô hiệu hóa kẻ thù diễn ra nhanh chóng, im lặng và ít đổ máu hơn bao giờ hết.
Các nghiên cứu sâu hơn từ Lầu Năm Góc có thể dần làm rõ, nhưng hiện tại nó vẫn là biểu tượng của sức mạnh công nghệ bí ẩn mà Mỹ sở hữu.
