Ông Trump muốn sa thải Lisa Cook ngay lập tức
Ông Trump cáo buộc Thống đốc Lisa Cook từng gian lận khi khai báo hai căn nhà ở Georgia và Michigan đều là nơi ở chính để hưởng lãi suất vay ưu đãi, dù giao dịch này diễn ra trước khi bà gia nhập Fed năm 2022. Cơ quan Tài chính Nhà ở Liên bang, do một đồng minh thân cận của ông Trump dẫn đầu, là bên khởi nguồn cáo buộc này.
Từ đó, ông Trump đã tìm cách cách chức Cook, cho rằng bà không thể giữ vai trò quan trọng trong Fed. Ông nộp đơn lên tòa phúc thẩm ở Washington, yêu cầu hủy bỏ phán quyết trước đó của tòa cấp dưới vốn ngăn ông thực hiện việc sa thải.
Tòa án cấp dưới từng phán quyết rằng ông Trump không có đủ “cơ sở pháp lý” để sa thải Cook, đồng thời ông đã vi phạm quyền hiến định của bà khi thông báo quyết định qua mạng xã hội mà không tạo cơ hội để bà tự bảo vệ.
Tuy nhiên, ông Trump phản bác rằng tòa đã “đi quá xa” khi cho rằng sai phạm xảy ra trước nhiệm kỳ Fed thì không thể là lý do sa thải. Bộ Tư pháp Mỹ cũng lập luận rằng thẩm phán đã diễn giải sai luật và đưa ra giới hạn mà Quốc hội chưa từng đặt ra.
Nếu tòa phúc thẩm từ chối yêu cầu của ông Trump, bước tiếp theo có thể là đưa vụ việc lên Tòa án Tối cao, chỉ vài ngày trước cuộc họp chính sách tiền tệ của Fed vào 16–17/9.
Lisa Cook
Nguy cơ nào cho tính độc lập của Fed?
Luật sư của Cook, ông Abbe Lowell, nhấn mạnh rằng việc sa thải một thống đốc Fed dựa trên cáo buộc chưa được chứng minh sẽ là bước đi nguy hiểm, có thể làm sụp đổ nguyên tắc độc lập vốn bảo vệ Fed khỏi tác động chính trị.
Theo ông, chỉ cần tạo ra cảm giác Fed chịu sức ép chính trị, niềm tin của nhà đầu tư có thể bị tổn hại nghiêm trọng, từ đó gây bất ổn cho nền kinh tế Mỹ. Ông cảnh báo nếu ông Trump thành công, đây sẽ là “tín hiệu đầu tiên cho thấy kỷ nguyên độc lập của Fed đã chấm dứt.”
Fed hiện không tham gia trực tiếp vào vụ kiện nhưng khẳng định sẽ tuân theo quyết định cuối cùng của tòa. Điều mà giới quan sát lo ngại là hệ quả lâu dài nếu tính độc lập của ngân hàng trung ương bị xói mòn.
