Bà Tatyana Kim. (Ảnh: Moscow Times)
Đế chế Wildberries
Sinh ra trong một gia đình người Nga gốc Hàn, bà Kim - một cựu giáo viên tiếng Anh - đã cùng chồng là ông Vladislav Bakalchuk sáng lập Wildberries vào năm 2004, ban đầu là một trang web bán quần áo.
Qua nhiều năm, Wildberries đã phát triển thành một trụ cột của nền kinh tế tiêu dùng Nga, với gần 95.000 điểm nhận hàng trên khắp cả nước, và hơn một nửa dân số Nga mua sắm tại đây ít nhất một lần mỗi tháng.
Việc bùng phát xung đột Nga - Ukraine đã khiến nền tảng này trở nên quan trọng hơn bao giờ hết, trong bối cảnh các công ty phương Tây rút khỏi thị trường Nga.
Vào năm 2024, bà Kim đã thực hiện thương vụ sáp nhập với một công ty quảng cáo ngoài trời của Nga. Chồng bà đã lên tiếng chỉ trích thương vụ này, dẫn đến việc cặp đôi ly hôn vào năm 2025.
Wildberries bắt đầu bị Ukraine nhắm đến sau khi nước này phát động chiến dịch 40 ngày gây sức ép nhằm buộc Nga phải ngồi vào bàn đàm phán.
Sau nhiều tháng tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga gây ra tình trạng thiếu hụt nhiên liệu trên toàn quốc, Ukraine đã mở rộng chiến dịch không kích sang các kho hàng của Wildberries trên khắp nước Nga. Cho đến nay, Kiev đã nhắm mục tiêu vào ít nhất 23 cơ sở của Wildberries, khiến lượng hàng hóa trị giá hàng tỷ đô la bị thiêu rụi. Chín nhân viên của công ty thiệt mạng.
Khói bốc lên từ một nhà kho của Wildberries bị tấn công ở Samara (Nga). (Ảnh: Reuters)
Các cuộc tấn công đánh dấu một giai đoạn mới trong cuộc xung đột, khi lần đầu tiên Kiev nhắm mục tiêu vào một doanh nghiệp tư nhân cụ thể. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đang nỗ lực đưa tác động của cuộc chiến đến gần hơn với người dân Nga, với hy vọng rằng sự bất mãn và những bất tiện gia tăng trong xã hội Nga sẽ tạo thêm áp lực buộc Tổng thống Vladimir Putin phải chấm dứt xung đột.
Kiev lập luận rằng Wildberries - công ty chiếm khoảng 10% tổng doanh số bán lẻ tại Nga - là mục tiêu hợp pháp vì họ cung cấp hàng hóa cho binh lính Nga.
Vượt qua thách thức
Đối mặt với một cuộc khủng hoảng mới thậm chí còn nghiêm trọng hơn, bà Kim (50 tuổi) đang nỗ lực hết mình để thích nghi.
Trong một thông điệp video được phát vào cuối tháng trước, bà Kim đã lên án các cuộc tấn công của Ukraine. Bà cho rằng, hàng hóa mà Wildberries kinh doanh không khác gì những sản phẩm được cung cấp trên các nền tảng như Amazon hay "gã khổng lồ" Alibaba của Trung Quốc.
“Không hề có logic, lẽ thường hay sự hợp lý nào trong hành động của họ”, bà Kim nói khi đề cập đến phía Ukraine. Bà cho biết “đối phương” đang cố gắng “gây áp lực, làm mất ổn định cũng như khơi dậy sự hoảng loạn và bàng hoàng trong đông đảo người dân”.
Các cuộc tấn công đang gây thiệt hại cho Wildberries và thị trường bán lẻ Nga nói chung vào thời điểm nền kinh tế nước này vốn đã gặp nhiều khó khăn.
Theo báo cáo nghiên cứu của SberIndex - một bộ phận nghiên cứu thuộc ngân hàng nhà nước Sberbank, chi tiêu của người tiêu dùng Nga cho các mặt hàng phi thực phẩm trên những nền tảng như Wildberries đã sụt giảm mạnh trong những tuần gần đây do các cuộc không kích.
Data Insight, một công ty tư vấn thương mại điện tử có trụ sở tại Mátxcơva, cho biết Wildberries đã mất tới một phần ba diện tích kho bãi và lượng hàng hóa trị giá lên tới 480 tỷ rúp (tương đương 5,9 tỷ USD) do các cuộc tấn công từ phía Ukraine.
"Wildberries gần như đã cạn kiệt các kho hàng lớn nhất”, Sergei Semko - một chuyên gia phân tích tại Data Insight - cho biết. "Ngày qua ngày, các kho hàng lần lượt bị phá hủy một cách có hệ thống”, ông nói thêm.
Wildberries chao đảo vì hàng loạt kho hàng bị tấn công. (Ảnh: Reuters)
Số phận cuối cùng của Wildberries sẽ phụ thuộc một phần vào việc các cuộc tấn công của Ukraine kéo dài bao lâu, cũng như khả năng bà Kim điều chỉnh hệ thống hậu cần của công ty nhanh chóng và hiệu quả đến mức nào. Điều này còn phụ thuộc vào việc liệu bà có thể nhận được bất kỳ khoản bồi thường hay hỗ trợ nào từ nhà nước Nga hay không.
Trong bài phát biểu qua video, bà Kim cho biết Wildberries đang chuyển hướng sang mô hình phân phối phi tập trung và tái cấu trúc cơ sở hạ tầng logistics nhanh nhất có thể.
Bà chia sẻ rằng công ty đang tổ chức các cuộc họp với chính quyền địa phương và các nhà bán hàng, đồng thời cho biết "các biện pháp hỗ trợ toàn diện ở cấp liên bang cũng đang được tích cực triển khai."
Công ty đã thực hiện hai đợt chi trả tự nguyện cho hơn 80.000 nhà bán hàng vừa và nhỏ, đồng thời triển khai gói bảo hiểm có giới hạn để các nhà bán hàng có thể mua nhằm phòng ngừa rủi ro từ các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái.
Chính phủ Nga cũng đang xây dựng một gói hỗ trợ dành cho các nhà bán hàng của Wildberries, bao gồm các chính sách miễn giảm thuế và gia hạn thời hạn nộp thuế, theo lời ông Aleksei Sazanov - Thứ trưởng Bộ Tài chính.
Ngoài các cuộc tấn công của Ukraine, bà Kim cũng đang đối mặt với áp lực cạnh tranh trong nước. Các nhà quan sát thị trường đã nhận thấy dấu hiệu cho thấy người bán đang chuyển sang Ozon - nền tảng thương mại điện tử lớn thứ hai của Nga - nơi có hệ thống hậu cần phi tập trung hơn và chưa bị Kiev nhắm đến.
Tại nhiều nơi, Wildberries vẫn hoạt động bình thường. Một cựu lãnh đạo của Wildberries - người yêu cầu giấu tên do các ràng buộc hợp đồng trước đó - cho biết công ty sở hữu cơ sở hạ tầng hậu cần và công nghệ thông tin (IT) rất tinh vi, nên sẽ không sụp đổ chỉ vì một số kho hàng bị hư hại hoặc phá hủy.
