Nguyễn Thu T. (34 tuổi, Hà Nội) từng là hình mẫu thành công trong mắt gia đình, bạn bè. Vợ chồng chị đều từ tỉnh lẻ lên Hà Nội học tập, lập nghiệp. Chị là giáo viên, chồng là kỹ sư xây dựng. Cưới nhau năm 2017, chỉ 5 năm sau, hai vợ chồng có đủ “bộ sưu tập mơ ước”: hai con đủ nếp đủ tẻ, mua ô tô năm 2019, mua nhà năm 2022.
Gia đình nội ngoại tự hào vì con cái “thoát lũy tre làng” thành công. Bạn bè ngưỡng mộ vì mới ngoài 30 tuổi ổn định cả sự nghiệp lẫn tài chính. Bản thân chị T. trong những năm ấy cũng tin mình đang sống một cuộc sống hạnh phúc: vợ chồng không mâu thuẫn lớn, con khỏe mạnh, khoản vay ngân hàng 700 triệu mua nhà nằm trong kế hoạch trả nợ 5 năm.
Mọi thứ sụp đổ vào năm 2024.
Người chồng hiền lành, chưa từng dính dáng tệ nạn bất ngờ về nhà “báo nợ” 2 tỷ đồng vì lao vào một trò chơi trên mạng. Chỉ trong vòng một năm, số tiền nợ liên tục phát sinh, lên gần 4 tỷ đồng.
“Lúc ấy tôi không tin nổi đó là sự thật. Tôi cứ nghĩ chồng mình bị lừa, rồi sẽ dừng lại. Nhưng các khoản nợ cứ nối tiếp nhau như cái hố không đáy”, chị T. kể.
Chị chỉ dám chia sẻ với bố mẹ và anh chị em ruột. Nhiều lần nghĩ đến ly hôn, nhưng nhìn hai con nhỏ, lại nuôi hy vọng chồng sẽ thức tỉnh, chị chọn ở lại. Chị bán nhà, bán xe, dùng cả thẻ tín dụng để trả nợ. Chồng chị sau đó chí thú làm ăn, nhưng từ đây, cuộc sống của chị bước sang một trang khác: tiền lương hai vợ chồng chỉ đủ thuê nhà, trả nợ, nuôi con.
Chị không dám nói với bạn bè về biến cố của mình. Chị sợ ánh nhìn thương hại, sợ lời bàn tán, sợ hình ảnh “gia đình kiểu mẫu” sụp đổ. Bên ngoài, chị vẫn là cô giáo chỉn chu, người mẹ chu đáo, người phụ nữ “ổn”. Bên trong, chị luôn sống trong nỗi lo thường trực: bao giờ mới hết nợ, liệu có thể mua lại một căn nhà, tương lai của các con rồi sẽ ra sao khi giá nhà ngày càng xa tầm với?
Sự gồng gánh kéo dài khiến chị kiệt sức. Chị mất ngủ, hay đau đầu, dễ cáu gắt, luôn cảm thấy nặng nề dù không có biến cố mới. Khi đi khám, chị được chẩn đoán mắc trầm cảm ẩn.
“Bác sĩ nói tôi trầm cảm mà tôi còn ngạc nhiên. Tôi vẫn đi làm, vẫn chăm con, vẫn cười nói với mọi người. Nhưng bên trong tôi lúc nào cũng như có một cục đá đè lên ngực”, chị T. chia sẻ.
Trầm cảm ẩn là căn bệnh không dễ phát hiện.
Chị T. không phải trường hợp hiếm bị trầm cảm ẩn. Nhiều người trẻ và trung niên tìm đến trong trạng thái “vẫn sống bình thường” nhưng bên trong đã cạn kiệt. Linh (20 tuổi, sinh viên năm ba đại học) là người như vậy. Ai nhìn vào Linh cũng đều nghĩ “không có lý do gì để buồn”. Điểm số xuất sắc, năng động trong các câu lạc bộ, mạng xã hội tràn ngập hình ảnh vui vẻ.
Chính chủ nghĩa hoàn hảo khiến Linh dần mệt mỏi. Cô sợ tụt hạng, sợ làm không đủ tốt, sợ không còn xứng đáng với hình ảnh mà mọi người gán cho mình. Lịch học, lịch hoạt động kín đặc, nhưng Linh vẫn cố gắng tham gia đầy đủ.
Có đêm, Linh trằn trọc đến sáng với những câu hỏi: “Nếu mình thất bại thì sao?”, “Nếu mọi người phát hiện ra mình không giỏi như họ nghĩ?”. Ban ngày, cô vẫn cười nói, vẫn đăng ảnh rạng rỡ, nhưng bên trong là cảm giác trống rỗng và cô độc.
Khi tham vấn bác sĩ, Linh thừa nhận thường xuyên có suy nghĩ tuyệt vọng. Kết quả đánh giá thang Beck rút gọn ghi nhận điểm 20 - mức trầm cảm nặng. Linh rơi vào trạng thái trầm cảm ẩn: vẫn học tập, sinh hoạt bình thường, nhưng thế giới nội tâm đang âm thầm sụp đổ.
Căn bệnh của những người luôn tỏ ra mạnh mẽ
Bác sĩ Nguyễn Mạnh Hoàn, Phòng khám trị liệu và tâm lý Merak (Hà Nội) cho biết, trầm cảm ẩn hay trầm cảm che đậy là trạng thái mà người bệnh vẫn duy trì được “vỏ bọc ổn định”, chính vì vậy, bệnh rất dễ bị bỏ qua.
“Người trẻ ngày nay chịu nhiều áp lực phải tỏ ra thành công, tích cực. Mạng xã hội càng khuếch đại nhu cầu ‘luôn ổn’. Nỗi sợ bị phán xét khiến họ giấu kín đau khổ”, bác sĩ Hoàn nói.
Những dấu hiệu của trầm cảm ẩn thường không ồn ào: mệt mỏi kéo dài dù nghỉ ngơi đủ, mất động lực sống, luôn nói “tôi ổn”, cầu toàn quá mức, cô lập trong những khoảnh khắc riêng tư, dễ cáu gắt không rõ nguyên nhân.
Nếu không được phát hiện và can thiệp, trầm cảm ẩn có thể kéo dài nhiều năm, gây kiệt sức, rối loạn giấc ngủ, suy giảm miễn dịch và làm tăng nguy cơ trầm cảm nặng, thậm chí dẫn tới ý tưởng tiêu cực.
Theo bác sĩ tâm lý, điều quan trọng nhất là tạo ra những không gian an toàn để cảm xúc được nói ra mà không bị phán xét. Hãy nhìn xa hơn vẻ bề ngoài, chú ý đến những thay đổi nhỏ về năng lượng và trạng thái cảm xúc của người thân. Khi bản thân cảm thấy “không ổn”, đừng ngại tìm kiếm sự trợ giúp chuyên nghiệp.
"Bởi đôi khi, người luôn tỏ ra mạnh mẽ nhất lại chính là người đang tổn thương sâu nhất" - BS Hoàn chia sẻ.
