Tiến sĩ Chia-Ming Chang, Giám đốc Khoa Di truyền và Chọn lọc giống tại Khoa Phụ khoa, Bệnh viện Đa khoa Cựu chiến binh Đài Bắc (Trung Quốc), chỉ ra rằng một nghiên cứu tổng quan quy mô lớn được công bố trên *Tạp chí Phẫu thuật Bàn tay* năm 2025 đã xem xét lại khái niệm y học kinh điển này, nhấn mạnh rằng những thay đổi ở bàn tay thường là biểu hiện sớm nhất của các bệnh toàn thân.
Màu móng tay phản ánh tình trạng của các cơ quan nội tạng và sự tuần hoàn máu
Zhang Jiaming cho biết nhiều người tin rằng sự đổi màu móng tay chỉ đơn giản là do tuổi tác, thiếu hụt dinh dưỡng hoặc mệt mỏi. Tuy nhiên, từ góc độ y học phân tử, màu sắc của móng tay về cơ bản phản ánh sự lưu thông máu, quá trình chuyển hóa protein và tình trạng của các mạch máu nhỏ. Khi toàn bộ móng tay có màu trắng, đó có thể là dấu hiệu của bệnh thiếu máu nghiêm trọng vì khả năng vận chuyển oxy của hồng cầu giảm, khiến lớp móng cũng chuyển sang màu nhạt.
Móng tay nửa trắng nửa đỏ có thể là dấu hiệu của vấn đề về thận
Ông giải thích thêm rằng nếu bạn quan sát thấy móng tay có một nửa trắng và một nửa đỏ, được gọi là "móng tay Lindsay" trong y học, thì đây là hiện tượng rất điển hình ở bệnh nhân mắc bệnh thận mãn tính. Cơ chế phân tử cơ bản liên quan đến sự tích tụ độc tố urê huyết, rối loạn chức năng nội mô mạch máu, thiếu máu và chuyển hóa protein bất thường, dẫn đến những thay đổi trong phân bố lưu lượng máu ở vùng móng.
Các đường màu đỏ ở đầu móng tay có thể là dấu hiệu của bệnh xơ gan, suy tim hoặc tiểu đường
Một tình trạng khác được gọi là "móng tay Terry" có đặc điểm là móng tay gần như hoàn toàn màu trắng ngoại trừ một đường màu đỏ ở đầu móng. Tình trạng này thường thấy ở bệnh nhân xơ gan, suy tim và tiểu đường. Chang Chia-ming nhấn mạnh rằng đây không chỉ đơn thuần là vấn đề thẩm mỹ, mà là kết quả của việc gan không có khả năng chuyển hóa estrogen đúng cách và sự mất cân bằng trong điều hòa mạch máu.
Móng tay vàng thường liên quan đến các bệnh về đường hô hấp
Ngoài ra, khi xuất hiện "hội chứng móng vàng", ông cho biết sẽ không ngay lập tức liên tưởng đến nhiễm nấm, mà sẽ hỏi bệnh nhân về tình trạng hô hấp và liệu họ có bị phù bạch huyết hay không, vì tình trạng này thường đi kèm với các bệnh hô hấp mãn tính và rối loạn tuần hoàn bạch huyết.
Hình dạng móng tay phản ánh mức độ căng thẳng chuyển hóa mà cơ thể trải qua
Zhang Jiaming chỉ ra rằng một số người xuất hiện các đường ngang trên móng tay, hoặc thậm chí mất toàn bộ móng từ gốc. Hiện tượng này được gọi là "onychomadesis" (mất móng do tác động bên ngoài). Nhiều người cho rằng đó là do tác động bên ngoài, nhưng thực tế thường là kết quả của một sự kiện gây căng thẳng toàn thân nghiêm trọng, chẳng hạn như nhiễm trùng nặng, COVID-19, nhồi máu cơ tim hoặc suy dinh dưỡng kéo dài.
Ông giải thích rằng, ở cấp độ phân tử, khi cơ thể rơi vào trạng thái viêm nhiễm cao, các hormone adrenocorticotropic, cytokine gây viêm và quá trình chuyển hóa năng lượng sẽ được phân bổ lại hoàn toàn. Cơ thể ưu tiên cung cấp nguồn lực cho tim, não và hệ miễn dịch, trong khi sự phát triển của móng tay, một "cấu trúc không thiết yếu", tạm thời bị trì hoãn. Khi cơ thể hồi phục, móng tay sẽ tiếp tục phát triển, để lại những vết hằn giống như "những đường chỉ dẫn sinh lý".
Móng tay hình thìa có thể là dấu hiệu của bệnh thiếu máu
Móng tay hình thìa (Koilonychia) cũng là một dấu hiệu sức khỏe quan trọng. Chang Chia-ming giải thích rằng khi móng tay lõm ở giữa và các cạnh cong lên, nguyên nhân phổ biến nhất là thiếu máu do thiếu sắt. Sắt không chỉ tham gia vào quá trình sản xuất heme mà còn tham gia vào quá trình chuyển hóa năng lượng của ty thể và sự phân chia tế bào móng. Khi thiếu sắt, nguồn cung cấp năng lượng cho tế bào giảm, và cấu trúc móng sẽ tự nhiên bị biến dạng.
Nếu quan sát thấy hiện tượng "ngón tay dùi trống", ông nói rằng hình ảnh phổi hầu như luôn hiện lên trong tâm trí đầu tiên, bởi vì điều này thường cho thấy tình trạng thiếu oxy kéo dài, sự hoạt hóa bất thường của yếu tố tăng trưởng nội mô mạch máu, dẫn đến sự tăng sinh vi mạch và dày mô ở đầu ngón tay, là kết quả của sự mất cân bằng mãn tính trong hệ tim mạch và hô hấp.
Những thay đổi trên da ngón tay có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của các bệnh tự miễn dịch
Trong tất cả các dấu hiệu bằng tay, Zhang Jiaming đặc biệt nhấn mạnh đến "hiện tượng Raynaud". Khi các ngón tay chuyển sang màu trắng, tím và đau khi tiếp xúc với lạnh, nhiều người cho rằng đó chỉ là do tuần hoàn máu kém, nhưng trên thực tế, đây thường là dấu hiệu sớm nhất của bệnh xơ cứng bì.
Ông giải thích từ góc độ phân tử rằng hiện tượng này là do tổn thương nội mô mạch máu và sự hiểu sai của hệ thống miễn dịch, dẫn đến phản ứng co mạch quá mức. Theo thời gian, điều này có thể ảnh hưởng đến các mạch máu nhỏ ở phổi, thận và tim. Các nghiên cứu cho thấy hơn một phần ba số bệnh nhân ban đầu được chẩn đoán mắc hội chứng Raynaud đơn thuần cuối cùng được chẩn đoán mắc bệnh mô liên kết.
Zhang Jiaming nhấn mạnh rằng cần hết sức thận trọng nếu xuất hiện vết loét ở đầu ngón tay. Điều này cho thấy sự điều hòa lưu lượng máu đã bị mất cân bằng đến mức làm giảm khả năng sửa chữa mô, thường thấy ở bệnh nhân xơ cứng bì, tiểu đường và viêm mạch máu. Đây không chỉ là vấn đề về vết thương ngoài da, mà là kết quả của các vấn đề đồng thời ở hệ thống mạch máu, miễn dịch và chuyển hóa.
Ngoài ra, "các nốt sần Gottron" cũng là một dấu hiệu quan trọng. Ông nói rằng ngay khi nhìn thấy các nốt sần màu đỏ tím ở mặt sau các khớp ngón tay, ông gần như ngay lập tức nghĩ đến bệnh viêm da cơ. Đây là một bệnh tự miễn dịch trong đó cả cơ và da đều bị viêm, liên quan đến rối loạn chức năng của con đường interferon, hệ thống bổ thể và myofibromitochondria, thậm chí còn liên quan đến nguy cơ ung thư cao hơn.
