Thanh tra Chính phủ ngày 8/8 ban hành thông báo kết luận thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật trong hoạt động kinh doanh vàng và các vấn đề liên quan tại Công ty Bảo Tín Mạnh Hải, Công ty Vàng bạc đá quý Bảo Tín Mạnh Hải và Công ty TNHH Mi Hồng.
Theo cơ quan thanh tra, thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước và các đơn vị đã triển khai nhiều biện pháp quản lý thị trường vàng. Người dân, doanh nghiệp chỉ được phép mua bán vàng miếng tại các địa điểm được kinh doanh. Hiện, vàng miếng gần như không còn được sử dụng là phương tiện thanh toán. Các tổ chức tín dụng không còn được huy động và cho vay vốn bằng vàng nên nhờ đó mà góp phần ổn định thị trường ngoại hối, loại bỏ rủi ro về vàng trong hệ thống tín dụng.
Thế nhưng, thanh tra nhận thấy vẫn có nhiều thiếu sót, vi phạm tại 6 doanh nghiệp kinh doanh vàng. Trong đó, Công ty cổ phần Bảo Tín Mạnh Hải đã nhận đặt cọc của một số khách hàng mua vàng miếng, không giao vàng ngay. Việc này vi phạm quy định tại giấy phép kinh doanh mua bán vàng miếng.
Bảo Tín Mạnh Hải còn xác định không đúng chi tiêu giá vốn của hàng hóa mua vào trên tờ khai thuế, kê khai thiếu thuế, vi phạm quy định về thuế.
Bảo Tín Mạnh Hải cũng có một số vi phạm về việc chấp hành quy định về phòng, chống rửa tiền. Đơn vị báo cáo Ngân hàng Nhà nước thiếu số lượng giao dịch giá trị lớn phải báo cáo. Doanh nghiệp còn thu thập thông tin nhận biết khách hàng chưa đầy đủ; không cập nhật, xác minh thông tin nhận biết khách hàng; không thực hiện phân loại khách hàng theo mức độ rủi ro về rửa tiền.
Thông tin trên website của Bảo Tín Mạnh Hải chưa thể hiện rõ giá mua, bán. Trong đó cũng không nêu đã bao gồm hay chưa bao gồm những chi phí liên quan đến việc mua vàng hoặc phí dịch vụ như thuế, phí đóng gói, phí vận chuyển và các chi phí phát sinh.
Tại Công ty TNHH Mi Hồng, cơ quan phát hiện chưa báo cáo Ngân hàng Nhà nước việc chấm dứt hoạt động kinh doanh vàng miếng tại một số chi nhánh. Mi Hồng cung cấp thông tin sai lệch, không đầy đủ với khách hàng về các sản phẩm mà doanh nghiệp đã cung cấp trên website.
Mi Hồng cũng vi phạm về phòng chống rửa tiền giống Bảo Tín Mạnh Hải.
Một cửa hàng vàng Bảo Tín Mạnh Hải. Ảnh: BTMH
Kiến nghị xử lý 'không khoan nhượng' với hành vi thao túng thị trường vàng
Trong giai đoạn 2023-2025, Ngân hàng Nhà nước chưa cấp phép nhập khẩu vàng nguyên liệu để doanh nghiệp sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ, tăng nguồn cung. Đây là một trong những nguyên nhân làm biên độ giá vàng trong nước diễn biến phức tạp, chênh lệch ở mức cao so với giá vàng thế giới.
Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước tăng cường thanh kiểm tra để xử lý dứt điểm hành vi thao túng, găm hàng, đẩy giá, buôn lậu, đầu cơ, trục lợi, kinh doanh trái phép gây bất ổn thị trường vàng.
Thanh tra kiến nghị Ngân hàng Nhà nước phối hợp với Bộ Tài chính đề xuất lộ trình thành lập Sàn giao dịch vàng tại Việt Nam theo chỉ đạo của Thủ tướng. Mục đích để tăng tính công khai, minh bạch, tạo cơ sở quản lý nguồn cung, cầu và các yếu tố thị trường ảnh hưởng đến giá thị trường vàng miếng. Từ đó giúp bình ổn, ổn định thị trường vàng trong thời gian tới.
Với Bộ Công an và Ban chỉ đạo 389, Thanh tra Chính phủ kiến nghị xử lý không khoan nhượng với các hành vi buôn lậu, gian lận, trốn thuế, đầu cơ trục lợi, găm hàng, thao túng thị trường vàng.
Vàng miếng giao dịch ở TP HCM. Ảnh: Thanh Tùng
Chuyển Bộ Công an xem xét 7 cá nhân bán 2.084 tỷ đồng vàng nguyên liệu
Ngoài các vi phạm, Thanh tra Chính phủ chuyển đến Bộ Công an xem xét, xử lý hai nhóm thông tin có dấu hiệu vi phạm pháp luật.
Thứ nhất, về việc 7 cá nhân bán vàng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, xuất xứ với số tiền khoảng 2.084 tỷ đồng. Cơ quan thanh tra cho rằng những người này có khối lượng, giá trị giao dịch lớn bất thường, không tương xứng với thu nhập của người bán vàng. Tuy nhiên, thông báo kết luận không nêu cụ thể các trường hợp này.
Ba doanh nghiệp khác là Công ty Vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC), Công ty Vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ), Công ty cổ phần Tập đoàn vàng bạc đá quý DOJI, cũng bị thanh tra chỉ ra có vi phạm.
SJC bị xác định đã vi phạm quy định kế toán trong việc trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho vàng miếng; vi phạm quy định về thuế. PNJ và DOJI xác định không đúng chỉ tiêu giá vốn của hàng hóa mua vào, kê khai thiếu thuế và phải nộp bổ sung thuế giá trị gia tăng.
Thanh tra cũng chuyển đến Bộ Công an thông tin liên quan việc 6 doanh nghiệp kê khai không đúng thuế và lợi nhuận còn lại với số tiền tạm tính 93,7 tỷ đồng, gồm: Bảo Tín Mạnh Hải, Vàng bạc đá quý Bảo Tín Mạnh Hải, Mi Hồng, SJC, PNJ và DOJI.
Với Bộ Tài chính, Thanh tra kiến nghị chỉ đạo Cục Thuế rà soát, kiểm tra và xử lý thu nộp ngân sách nhà nước những khoản tiền do các doanh nghiệp kê khai không đúng tạm tính gần 93,7 tỷ đồng. Thanh tra đề nghị trong quá trình kiểm tra, nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì chuyển cơ quan chức năng xử lý theo thẩm quyền và quy định.
Đối với Bộ Công Thương, Thanh tra Chính phủ kiến nghị chỉ đạo các đơn vị liên quan xem xét, kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính về thương mại điện tử, sử dụng công nghệ số để kinh doanh vàng. Đặc biệt chú ý đến các hành vi găm hàng, thao túng giá, "đội giá, thổi giá".
Tính đến tháng 9/2025 cả nước có 14.612 doanh nghiệp hành nghề kinh doanh liên quan đến vàng như khai thác, sản xuất, bán buôn, bán lẻ. Trong đó có 38 đơn vị, gồm 22 tổ chức tín dụng và 16 doanh nghiệp, được Ngân hàng Nhà nước cấp giấy phép kinh doanh vàng miếng.
