Hằng, 23 tuổi, mới ra trường và đang thử việc ở một ngân hàng quốc doanh. Cô gái người Hải Phòng được giao chỉ tiêu huy động tiền gửi tiết kiệm 3 tỷ đồng mỗi tháng, bao gồm tại quầy và trực tuyến. Tuần thử việc đầu tiên, cô lục tìm các mối quan hệ họ hàng, bạn bè từ cấp hai cho đến đại học để mời chào. Tuần tiếp theo, cô đổi chiến thuật sang "nằm vùng" trong các hội nhóm Facebook và lập tức nhắn tin, gọi điện khi thấy bất kỳ khách nào để lại số điện thoại, nhưng nhận lại đều là những cái lắc đầu.
"Huy động tiền gửi tiết kiệm giai đoạn này khó đủ đường", Hằng nói.
Cô gặp khó không chỉ vì thiếu mối quan hệ mà còn bởi lãi suất ở ngân hàng quốc doanh chỉ quanh 8%, trong khi các nhà băng tư nhân lên đến 9%. Trao đổi với khách, cô liên tục nhấn mạnh vào sự an toàn và uy tín của ngân hàng, nhằm gỡ lại điểm yếu lãi suất. Cô hứa bỏ tiền túi 500.000 đồng đến 1 triệu đồng để bù một phần chênh lệch.
Dù vậy, kết quả cũng không khá hơn. Đến giữa tháng này, Hằng mới mở được hai sổ tổng cộng khoảng 500 triệu đồng, từ một khách tái tục tại quầy và từ người thân trong gia đình mình.
Không riêng người mới vào nghề, chỉ tiêu huy động cũng đang bào mòn sức lực những nhân viên có thâm niên. Khánh Vân, chuyên viên khách hàng tại một nhà băng trong diện chuyển giao bắt buộc, được giao KPI 6 tỷ đồng mỗi tháng. Chỉ tiêu này cô mới nhận vài tháng qua, từ khi ngân hàng đẩy mạnh huy động, nhưng chưa lần nào hoàn thành.
Vân kể trước đây có hơn 2 năm làm mảng cho vay nên không mất thời gian để bắt nhịp với chỉ tiêu mới. Tuy nhiên, cô bất ngờ vì mức độ cạnh tranh khốc liệt giữa các ngân hàng, lẫn các phòng giao dịch trong cùng đơn vị.
Poster giới thiệu lãi suất ưu đãi do nhân viên một ngân hàng dùng AI tạo. Ảnh: Phương Đông
Một bài đăng trong các hội nhóm Facebook có hàng trăm "banker" bình luận chỉ sau vài giờ. Tất cả cùng chào mời lãi suất 9-9,5% một năm, kèm cam kết chi ngoài, tặng thêm hiện vật hay voucher du lịch. Một số còn dùng AI thiết kế các poster và bỏ tiền chạy quảng cáo trên nhiều nền tảng.
Áp lực chỉ tiêu và cạnh tranh buộc Vân làm việc liên tục, từ 7h sáng đến tối muộn. Khái niệm nghỉ cuối tuần cũng không còn, bởi lúc nào khách hỏi là lập tức trả lời ngay. Theo cô, số tiền huy động được quy đổi thành điểm hiệu suất, quyết định trực tiếp thu nhập hàng tháng và thưởng cuối năm.
Tương tự, con số 20 tỷ đồng mỗi tháng khiến Minh Thư, chuyên viên kinh doanh của một ngân hàng có trụ sở tại Hà Nội, mất ăn mất ngủ. Các khoản gửi trên 500 triệu đồng được cô đánh giá quý như vàng, bởi gần đây người dân có xu hướng chia nhỏ khoản tiền, chọn kỳ hạn ngắn và phân bổ ở nhiều nơi để tối ưu lãi suất.
"Lãi suất tiết kiệm liên tục tăng nhưng 'chốt deal' không dễ, bởi nguồn tiền nhàn rỗi và mức độ cạnh tranh tỷ lệ nghịch với nhau", cô nói.
Bên cạnh chạy đua tìm khách hàng mới, Thư còn nhiệm vụ giữ chân khách cũ trước nguy cơ bị đối thủ lôi kéo, tất toán sổ tiết kiệm. Những tháng qua, cô gặp không ít trường hợp được hứa hẹn lãi suất nhỉnh hơn nên muốn tất toán giữa kỳ. Nếu xảy ra, hiệu suất nhân viên phụ trách bị sụt, kéo theo thu nhập đi xuống. Do đó, vài tuần một lần, cô lại gọi điện hỏi thăm hoặc gửi thêm quà bánh để chăm sóc khách.
Áp lực chỉ tiêu và cạnh tranh mà Hằng, Vân hay Thư đối diện không phải câu chuyện cá biệt. Theo ông Nguyễn Hưng, Tổng giám đốc Ngân hàng Tiên Phong (TPBank), cạnh tranh ở kênh tiền gửi dân cư đang cao do nhu cầu vốn của nền kinh tế tăng lên, đặc biệt khi các ngân hàng đẩy mạnh tín dụng để đáp ứng nhu cầu sản xuất kinh doanh, tiêu dùng và các dự án hạ tầng trọng điểm.
Đồng quan điểm, đại diện Ngân hàng Phương Đông (OCB) cho rằng các nhà băng không chỉ đua bằng lãi suất, mà ngày càng tập trung vào chất lượng dịch vụ, sự thuận tiện, chính sách chăm sóc và gia tăng giá trị cho người gửi tiền.
Áp lực cạnh tranh càng được khuếch đại trong bối cảnh tăng trưởng kênh huy động truyền thống có xu hướng chậm lại. Tổng tiền gửi khách hàng trong toàn hệ thống đến hết quý II đạt 15,7 triệu tỷ đồng, tăng 5% so với cuối năm ngoái. Nhiều nhà băng lớn như BIDV, Vietcombank, VietinBank, Agribank, LPBank, Sacombank... có mức tăng trưởng tiền gửi bằng hoặc thấp hơn bình quân toàn ngành. Một số nhà băng như ACB, Eximbank hay BacABank thậm chí đi lùi.
Để hút tiền, tăng lãi suất huy động là giải pháp nhiều ngân hàng lựa chọn. So với đầu năm, bình quân lãi suất tiền gửi kỳ hạn 6-12 tháng đã nhích thêm 1,5 điểm phần trăm, lên 7,8% một năm.
Một số ngân hàng tư nhân như MBV, Vikki... thực tế áp dụng lãi suất 8,5-9,2% cho các kỳ hạn ngắn. Lãi suất theo diện thỏa thuận còn cao hơn, tùy thuộc nhiều yếu tố như số tiền gửi, kỳ hạn và thương thảo của người gửi với nhân viên ngân hàng. Cá biệt tại Ngân hàng Quốc Dân (NCB), nhân viên giới thiệu sản phẩm tiết kiệm với lãi suất thực nhận gần 10,3%, bao gồm 9,3% theo biểu công khai và điểm thưởng quy đổi ra tiền mặt nếu khách không sử dụng.
Bên cạnh đó, một số ngân hàng đang tìm hướng đi khác. Tại ACB - ngân hàng ghi nhận tiền gửi khách hàng giảm trong 6 tháng đầu năm, việc phát hành giấy tờ có giá trở thành nguồn bù đắp chính khi tăng trưởng 50%. Lãnh đạo ngân hàng nói chiến lược này giúp họ giảm phụ thuộc vào tiền gửi dân cư truyền thống, chuyển sang huy động từ doanh nghiệp và các định chế tài chính phi ngân hàng với kỳ hạn dài và chi phí hợp lý hơn.
Còn theo Tổng giám đốc TPBank, nhà băng này ưu tiên chất lượng và tính ổn định của nguồn vốn thay vì chạy đua lãi suất. Họ tập trung phát triển tiền gửi không kỳ hạn (CASA) bằng cách khuyến khích khách hàng sử dụng tài khoản thanh toán và các dịch vụ tiện ích.
"Trong bối cảnh lãi suất nhiều biến động, chúng tôi không đặt mục tiêu tăng huy động tiền gửi có kỳ hạn bằng mọi giá", ông Hưng nói.
Tương tự, lãnh đạo OCB khẳng định không tạo áp lực tăng trưởng huy động cho nhân viên bằng các biện pháp không phù hợp, mà tập trung vào chất lượng sản phẩm và mối quan hệ lâu dài. Ngân hàng cũng không chủ trương nhân viên chi ngoài hoặc cam kết với khách hàng lãi suất, lợi ích không nằm trong chính sách được phê duyệt.
* Tên nhân viên ngân hàng đã được thay đổi
