"Ngóng" khấu trừ chi phí thuế thu nhập cá nhân

Áp dụng giảm trừ gia cảnh và biểu thuế mới từ đầu năm 2026

Cục Thuế (Bộ Tài chính) vừa có công văn hướng dẫn quyết toán thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công. Theo đó, Cục Thuế nêu rõ mức giảm trừ gia cảnh (GTGC) đối với kỳ quyết toán thuế năm 2025 sẽ được xác định theo quy định tại Nghị quyết số 954/2020 ngày 2.6.2020 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Cụ thể, mức giảm trừ đối với người nộp thuế là 11 triệu đồng/tháng (132 triệu đồng/năm); với mỗi người phụ thuộc là 4,4 triệu đồng/tháng. Riêng từ kỳ tính thuế năm 2026 (từ ngày 1.1.2026), mức GTGC với người nộp thuế là 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm); với mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng. Tương tự, đối với biểu thuế lũy tiến từng phần, kỳ quyết toán năm 2025 vẫn áp dụng theo luật Thuế TNCN số 04/2007, thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú được áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần gồm 7 bậc thuế (thuế suất 5% - 10% - 15% - 20% - 25% - 30% - 35%). Riêng đối với kỳ tính thuế năm 2026 (kể từ ngày 1.1.2026) được áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần gồm 5 bậc thuế (thuế suất 5% - 10% - 20% - 30% - 35%). Trong đó, ngưỡng chịu thuế và thuế suất của từng bậc cũng có sự thay đổi so với trước đây.

ẢNH: NHẬT THỊNH

Thậm chí ngay cả trường hợp tiền lương tháng 12.2025 nhưng được chi trả cho người lao động trong tháng 1.2026 thì cũng sẽ được áp dụng mức GTGC và biểu thuế lũy tiến mới. Theo đó, giả sử một cá nhân nhận lương tổng cộng 30 triệu đồng/tháng từ đầu năm 2026, nếu có 1 người phụ thuộc thì sẽ phải nộp thuế TNCN là 257.000 đồng, giảm 710.000 đồng so với năm trước (tương ứng nộp thuế bậc 1 với thuế suất 5%). Nếu người có lương đến 50 triệu đồng/tháng và có 1 người phụ thuộc thì số thuế cần nộp là hơn 1,8 triệu đồng, giảm 2,4 triệu đồng so với quy định trước đây…

Tuy nhiên, việc khai và nộp thuế TNCN ngay từ đầu năm mới có thể chỉ tạm khấu trừ vì sau một năm sẽ thực hiện quyết toán thuế. Khi đó, người làm công ăn lương sẽ tính tổng cộng thu nhập trong năm và bổ sung thêm các khoản chi phí được giảm trừ theo quy định như các khoản đóng góp vào quỹ từ thiện, quỹ nhân đạo, quỹ khuyến học (nếu có); bổ sung người phụ thuộc (nếu có phát sinh)… để được khấu trừ trước khi xác định lại chính xác theo đúng nghĩa vụ của người nộp thuế.

Ngóng chờ khấu trừ chi phí y tế, giáo dục

Ngoài mức GTGC và biểu thuế lũy tiến mới đã được áp dụng ngay từ đầu năm nay, luật Thuế TNCN 2025 quy định thêm một số trường hợp được miễn thuế TNCN như miễn thuế trong thời hạn 5 năm đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân lĩnh vực công nghệ cao; Miễn thuế TNCN đối với chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở thành lập theo pháp luật chứng khoán được nắm giữ từ 2 năm trở lên kể từ ngày mua; Giảm 50% thuế TNCN đối với lợi tức của nhà đầu tư cá nhân được chia từ quỹ đầu tư chứng khoán, quỹ đầu tư bất động sản thành lập theo luật Chứng khoán trong thời hạn do Chính phủ quy định…

ẢNH: NHẬT THỊNH

Đáng chú ý, luật quy định người nộp thuế được giảm trừ vào thu nhập trước khi tính thuế đối với các khoản chi cho y tế, giáo dục - đào tạo của người nộp thuế và của bố, mẹ, vợ hoặc chồng, con đang là người phụ thuộc theo mức do Chính phủ quy định. Các khoản chi này phải đáp ứng các điều kiện về hóa đơn, chứng từ và không được chi trả từ nguồn khác, áp dụng kể từ ngày 1.7.

Vì thế hiện nay người nộp thuế đang ngóng chờ quy định chi tiết về mức chi phí y tế và giáo dục - đào tạo sẽ được phép khấu trừ. Tại buổi công bố các lệnh của Chủ tịch nước về các luật được Quốc hội thông qua tại kỳ họp 10 vào đầu tháng 1, ông Lưu Đức Huy, Phó cục trưởng Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính), cho biết Bộ đang nghiên cứu xây dựng dự thảo nghị định hướng dẫn thi hành luật Thuế TNCN và dự kiến tháng 4 sẽ trình Chính phủ. Trong đó có một số nội dung như khoản chi phí y tế, giáo dục được khấu trừ; sửa điều kiện thu nhập xác định người phụ thuộc; ngưỡng giá trị vàng miếng khi cá nhân bán ra sẽ bị tính thuế TNCN và thời điểm áp dụng thu thuế…

Luật sư Nguyễn Đức Nghĩa, chuyên gia về thuế, nhìn nhận quy định mới cho phép người nộp thuế được khấu trừ chi phí học hành, đào tạo cho cả người nộp thuế lẫn người phụ thuộc là hợp lý vì đây đều là khoản chi thiết yếu của mọi gia đình. Bản thân người nộp thuế cũng phải tự đào tạo liên tục để cập nhật kiến thức, nâng cao trình độ như ngoại ngữ, học về công nghệ mới như AI hay các khóa học ngắn hạn liên quan trực tiếp đến công việc. Chính phủ có thể quy định một mức tối đa trong từng năm mà người nộp thuế được khấu trừ. 

Bên cạnh đó, bản thân người nộp thuế có bảo hiểm y tế nhưng nếu chăm sóc cha mẹ già yếu thì cần có sự hỗ trợ nhiều hơn, nên phải cho khấu trừ khoản chi phí này. Đối với chi phí điều trị bệnh hiểm nghèo và các bệnh điều trị lâu dài mà bảo hiểm y tế không chi trả đối với nhiều gia đình là một số tiền khá lớn. Vì thế với bệnh hiểm nghèo, cần cho phép người nộp thuế được khấu trừ theo thực tế phần chi phí mà bảo hiểm y tế không thanh toán theo chứng từ hợp lệ, áp dụng cho cả bản thân và người phụ thuộc. 

Ông Nghĩa nhấn mạnh: Việc cho phép khấu trừ các chi phí hợp lý của người lao động nhằm đảm bảo đời sống cho các gia đình. Khi đó, bản thân người nộp thuế sẽ thấy công bằng và an tâm hơn trong việc kê khai thu nhập, đóng thuế. Số thu thuế TNCN từ các đối tượng làm công ăn lương sẽ không sụt giảm mà theo thời gian luôn gia tăng nên cần khuyến khích, nuôi dưỡng nguồn thu. Ngoài ra, Bộ Tài chính cần đề xuất thay đổi về mức thu nhập khi xác định là người phụ thuộc, từ trên 1 triệu đồng hiện nay lên tối thiểu phải bằng 50% mức GTGC cho một người phụ thuộc/tháng. Tương tự, nâng mức thu nhập vãng lai bị khấu trừ thuế 10% từ 2 triệu đồng hiện nay lên tối thiểu 5 triệu đồng/lần để không làm mất thời gian, công sức của cả hệ thống cơ quan thuế lẫn người nộp thuế khi phải khai quyết toán thuế, hoàn thuế cuối năm.

Khấu trừ chi phí y tế, giáo dục theo mức nào?

Vấn đề được quan tâm hiện nay là Chính phủ sẽ quy định mức chi phí cho y tế, giáo dục - đào tạo là bao nhiêu cho người nộp thuế và người phụ thuộc? Theo luật sư Trần Xoa, Giám đốc Công ty luật Minh Đăng Quang: Tất cả người làm công ăn lương đang ngóng chờ quy định chi tiết về các khoản giảm trừ chi phí y tế, giáo dục trước khi nộp thuế TNCN từ kỳ tính thuế năm 2026. Trong bối cảnh giá cả nhiều hàng hóa gia tăng thì việc được khấu trừ thêm chi phí trước khi nộp thuế sẽ giúp nhiều gia đình đỡ lo hơn. Đối với chi phí về giáo dục - đào tạo, cần quy định mức cố định trong năm mà người nộp thuế và người phụ thuộc sẽ được khấu trừ. Bởi thực tế, dù nhà nước đã miễn học phí từ mầm non đến trung học phổ thông, nhưng vẫn có rất nhiều khoản chi trong quá trình học tập của học sinh, sinh viên. 

Vì thế, có thể quy định mức cố định theo từng cấp học. Chẳng hạn, thấp nhất là mầm non được 5 triệu đồng/năm/người phụ thuộc; mỗi cấp học tiếp theo sẽ cách nhau 5 triệu đồng, tương ứng tiểu học là 10 triệu đồng/năm/người, phổ thông cơ sở lên 15 triệu đồng/năm, phổ thông trung học 20 triệu đồng/năm, trung cấp nghề lên 25 triệu đồng/năm và đến bậc đại học thì được phép khấu trừ 30 triệu đồng/năm/người phụ thuộc. Đối với bản thân người nộp thuế thì có thể áp dụng tối đa khoảng 10 triệu đồng/người/năm và phải có chứng từ hợp lý, hợp lệ. Riêng đối với chi phí y tế được khấu trừ, có thể quy định theo chứng từ thực tế nhưng không quá mức 100 triệu đồng/người/năm.

ẢNH: CHỤP MÀN HÌNH

"Các khoản khấu trừ chi phí y tế và giáo dục - đào tạo mang tính hỗ trợ cho các gia đình và có thêm ý nghĩa hướng đến chính sách thuế hợp lý, toàn diện. Đặc biệt, chính sách này còn có ý nghĩa khuyến sinh trong bối cảnh tỷ lệ sinh của VN đã giảm đến mức báo động do nhiều gia đình trẻ không dám sinh 2 con khi chi phí cho giáo dục, y tế khá cao trong tổng thu nhập của họ", luật sư Trần Xoa nhấn mạnh. Chuyên gia này cũng khuyến cáo người nộp thuế trong khi chờ có quy định chi tiết về mức khấu trừ chi phí giáo dục, y tế thì nên lưu giữ những chứng từ liên quan như đóng học phí, khám chữa bệnh của mình và người phụ thuộc để các tháng cuối năm hoặc đến khi quyết toán thuế năm 2026 sẽ đưa vào và được khấu trừ. Từ đó cũng giúp số thuế TNCN phải đóng sẽ giảm đi.

Đồng quan điểm, luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI, cho rằng quy định mức giảm trừ các chi phí thiết yếu nên được xác định trên cơ sở là chấp nhận theo chứng từ hợp lệ, hợp lý. Quy định này không phân biệt vùng miền hay đối tượng. Có những gia đình thu nhập chỉ vừa qua mức khấu trừ phải nộp thuế nhưng chẳng may có người bị bệnh kéo dài thì có khi chi phí y tế đã lên gần cả chục triệu đồng một tháng. Đối với hoạt động giáo dục - đào tạo thì do phụ thuộc vào lựa chọn của mỗi gia đình, học trường tư hay trường công nên cần tính toán mức chi phí được khấu trừ theo mặt bằng chung của số đông người dân và giới hạn mức tối đa cho từng cấp học. Khi đưa ra quy định "trần" thì sẽ tự động khấu trừ kèm theo người phụ thuộc như áp dụng GTGC. Đối với bản thân người nộp thuế cũng được quy định mức tối đa chi phí trong năm cho hoạt động đào tạo - giáo dục khi có chứng từ hợp lý, hợp lệ.

Hơn nữa, theo luật sư Trương Thanh Đức, Bộ Tài chính cần đẩy nhanh việc công bố dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành luật Thuế TNCN để lấy ý kiến rộng rãi theo quy định, từ đó trình Chính phủ ban hành để kịp thực hiện từ ngày 1.7. Việc sớm ban hành nghị định sẽ giúp cả người nộp thuế và các doanh nghiệp chi trả thu nhập dễ thực hiện các quy định, khai và khấu trừ thuế thu nhập cá nhân trong năm.