Ít ai ngờ, giữa vùng đất An Giang lại có một ngọn núi gắn với cánh đồng từng hé lộ dấu tích của đô thị - cảng thị cổ hàng nghìn năm tuổi, nơi nay đang được Việt Nam đề nghị UNESCO công nhận là Di sản thế giới. Đó là tại xã Óc Eo, tỉnh An Giang, núi Ba Thê gắn liền với cánh đồng Óc Eo - nơi từng phát hiện nhiều dấu tích, di vật khảo cổ đặc biệt của vùng Nam Bộ. Đây là không gian quan trọng của Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê, rộng hơn 433ha, gồm khu vực sườn, chân núi và cánh đồng Óc Eo.
Theo Báo An Giang, ngày 29/1/2026, hồ sơ đề cử Di sản thế giới của Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê đã được nộp chính thức tới Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO. Trước đó, địa điểm này được UNESCO đưa vào Danh sách dự kiến Di sản Thế giới từ năm 2022.
Nơi từng hé lộ dấu tích đô thị - cảng thị cổ
Tên gọi Óc Eo gắn với gò Óc Eo trên cánh đồng gần núi Ba Thê, nơi nhà khảo cổ học người Pháp Louis Malleret tiến hành khai quật vào thập niên 1940. Từ những phát hiện ban đầu, giới nghiên cứu dần nhận diện một nền văn hóa từng phát triển tại vùng hạ lưu sông Mekong trong những thế kỷ đầu Công nguyên.
Trung tâm Di sản Thế giới UNESCO ghi nhận Óc Eo - Ba Thê có khoảng 40 di tích văn hóa thuộc nhiều loại hình, từ kiến trúc, công trình tôn giáo, mộ táng đến địa điểm cư trú. Khu vực này được nhận diện là đô thị, cảng thị và trung tâm kinh tế - văn hóa quan trọng gắn với vương quốc Phù Nam xưa.
Những dấu vết khảo cổ tại đây đặc biệt phong phú. Khu vực Linh Sơn ghi nhận bia đá cổ và tượng thần Vishnu; Gò Út Trạnh có tổ hợp kiến trúc gạch liên quan đến tín ngưỡng; Gò Cây Thị lưu giữ nền kiến trúc cổ được che mái bảo vệ.
Trên cánh đồng Óc Eo, dấu tích cọc gỗ, đồ gốm, đồ trang sức và các lớp cư trú cho thấy đời sống cư dân cổ tại vùng sông nước. Đáng chú ý, hồ sơ UNESCO còn nhắc tới tiền vàng và huy chương đồng La Mã, gương đồng Hán, đèn Ba Tư cùng nguyên liệu thủy tinh, kim loại quý. Những phát hiện này góp phần cho thấy mối liên hệ giao thương rộng mở của Óc Eo trong thế giới cổ đại.
Du khách có thể trực tiếp tham quan khu di tích
Dù đang trong hành trình đề nghị UNESCO ghi danh, Óc Eo - Ba Thê vẫn mở cửa phục vụ công chúng. Theo Ban Quản lý Di tích Văn hóa Óc Eo tỉnh An Giang, các điểm di tích mở cửa tất cả các ngày trong tuần. Riêng Nhà trưng bày Văn hóa Óc Eo đóng cửa thứ Hai; những ngày còn lại phục vụ bình thường, kể cả lễ, Tết, vào hai khung giờ 7h30 - 11h và 13h30 - 17h.
Nhà trưng bày là điểm dừng phù hợp để bắt đầu chuyến khám phá, nơi du khách tiếp cận tư liệu, hình ảnh và hiện vật trước khi đến các điểm ngoài thực địa. Hành trình sau đó có thể tiếp tục tới Linh Sơn Cổ Tự, Nam Linh Sơn, Gò Cây Thị hoặc những điểm khảo cổ đã được tổ chức tham quan.
Theo Cổng thông tin điện tử tỉnh An Giang, năm 2023, khu di tích đón trên 27.000 lượt khách. Điểm đến này phù hợp với du khách yêu lịch sử, văn hóa bản địa hoặc các gia đình muốn đưa trẻ nhỏ tìm hiểu di sản. Tuy nhiên, khách tham quan cần tuân thủ khu vực được phép tiếp cận, không tác động vào nền móng, hiện vật hay nhặt mang đi vật thể trong khu di tích.
Nối dài chuyến đi giữa vùng đất An Giang
Sau hành trình tìm hiểu Óc Eo - Ba Thê, du khách có thể kết hợp các điểm đến trong vùng Thoại Sơn. Theo cổng du lịch chính thức của An Giang, Đình Thoại Ngọc Hầu - Bia Thoại Sơn, Hồ Ông Thoại - Khu du lịch Núi Sập và Thiền viện Trúc Lâm An Giang đều nằm trong bán kính khoảng 14km từ khu di tích.
Du khách có thể dành buổi sáng tham quan Nhà trưng bày và các điểm khảo cổ, sau đó ghé Hồ Ông Thoại, Bia Thoại Sơn hoặc Thiền viện Trúc Lâm vào buổi chiều. Với chuyến đi dài hơn, Núi Sam - Miếu Bà Chúa Xứ và Rừng tràm Trà Sư là những gợi ý nổi bật khác.
