Nghiên cứu cơ chế giao dịch chứng khoán trong ngày
Bộ Tài chính vừa ban hành Kế hoạch triển khai Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Đề án Nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam, với mục tiêu đưa thị trường chứng khoán trong nước đạt chuẩn "thị trường mới nổi" theo các tổ chức xếp hạng quốc tế trong thời gian tới.
Theo kế hoạch, Bộ Tài chính giao 6 nhiệm vụ trọng tâm trong ngắn hạn cho các đơn vị thuộc ngành chứng khoán, thời gian hoàn thiện chủ yếu trong giai đoạn 2025 – 2027 và sẽ tiếp tục được điều chỉnh, bổ sung trong giai đoạn sau.
1. Trước hết, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) được giao xử lý vướng mắc về yêu cầu ứng trước tiền mua chứng khoán, qua đó tháo gỡ rào cản giao dịch khi chưa triển khai cơ chế Đối tác bù trừ trung tâm (CCP) trên thị trường cơ sở.
2. Cùng với đó, UBCKNN sẽ nghiên cứu và kiến nghị các giải pháp minh bạch hơn về tỷ lệ sở hữu nước ngoài, đảm bảo nhà đầu tư nước ngoài được tiếp cận thông tin bình đẳng.
3. Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) được yêu cầu nâng cấp hệ thống kết nối dữ liệu giữa ngân hàng lưu ký và công ty chứng khoán, hoàn thiện mô hình STP – Straight Through Processing, phục vụ tốt hơn cho hoạt động giao dịch của nhà đầu tư.
4. Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX), Cục Quản lý giá và UBCKNN phối hợp triển khai cơ chế tài khoản giao dịch tổng (OTA), giúp nhà đầu tư giao dịch linh hoạt hơn.
5. Đồng thời, VNX sẽ tăng cường năng lực hệ thống giao dịch và thanh toán, đảm bảo khả năng vận hành ổn định khi khối lượng giao dịch tiếp tục tăng cao.
6. Ngoài ra, UBCKNN được giao nâng cao năng lực giám sát và quản lý thị trường chứng khoán, nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin phục vụ quản lý, giám sát và đẩy mạnh phối hợp giữa Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công an nhằm bảo đảm an toàn, minh bạch cho thị trường.
Đặc biệt, bán khống, hay mượn cổ phiếu để bán giá cao có thể được phép thực hiện trên thị trường chứng khoán cơ sở sớm nhất từ năm 2026. Nội dung này được nêu tại kế hoạch triển khai đề án nâng hạng thị trường chứng khoán của Bộ Tài chính. Theo đó, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC) được giao phối hợp với Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán (VSD), các sở giao dịch nghiên cứu việc cho phép vay, cho vay chứng khoán, bán khống có kiểm soát thông qua cơ chế giao dịch chờ về và ngay trong ngày (T0). Bộ Tài chính yêu cầu phải có quy định và lộ trình cụ thể, thời gian hoàn thành trong 2026-2028.
Bán khống (short selling) là hoạt động bán cổ phiếu mà người bán không sở hữu vào thời điểm thực hiện giao dịch. Khi bán khống, nhà đầu tư mượn chứng khoán từ tài khoản của môi giới và bán trong trường hợp dự đoán giá giảm, sau đó mua lại với giá thấp hơn trong tương lai nhằm thu lợi. Điều này có thể hiểu, bán khống chứng khoán là hình thức mượn cổ phiếu để bán giá cao, sau đó mua lại ở ngưỡng thấp để kiếm lời.
