Thị trường sầu riêng thời gian gần đây ghi nhận một nghịch lý hiếm thấy khi nhiều dòng được xếp vào nhóm cao cấp, trong đó có Musang King - từng được xem là sầu riêng ngon nhất thế giới - lại có giá thu mua tại vườn thấp hơn cả sầu riêng Thái hay Ri6.
Trong khi đó, ở khâu bán lẻ, giá sầu riêng cao cấp vẫn neo ở mức cao, tạo ra khoảng chênh lệch lớn giữa người trồng, thương lái và người tiêu dùng.
Thái, Ri6 giá đang ở mức cao
Theo anh Nguyễn Hữu Lợi, một thương lái chuyên thu mua sầu riêng, giá sầu riêng hiện nay có xu hướng giảm nhẹ so với những ngày trước nhưng nhìn chung vẫn đang ở mức cao.
Sầu riêng Thái (Monthong) loại A hiện được mua tại vườn với giá khoảng 160.000 đồng/kg, loại B khoảng 140.000 đồng/kg và loại C khoảng 80.000 đồng/kg. Đối với sầu riêng Ri6, giá loại A vào khoảng 100.000 đồng/kg, loại B khoảng 85.000 đồng/kg, còn loại C và D chỉ khoảng 40.000 đồng/kg.
Sầu riêng Ri6 đang được bày bán tại chợ Thị Nghè, TP.HCM với giá 130.000 đồng/kg.
Riêng Musang King, theo anh Lợi, giá mua tại vườn hiện dao động từ 80.000 đến 95.000 đồng/kg, thấp hơn đáng kể so với nhiều giống khác. Một loại sầu riêng cao cấp khác là Black Thorn gai nhím bán tại vườn với giá 150.000 đồng/kg trở lên.
“Musang King đang là dòng ế nhất hiện nay, dù trước đó được xem là hàng cao cấp và từng được mệnh danh là sầu riêng ngon nhất thế giới”, anh Lợi nói.
Nhận định về bức tranh chung của thị trường, ông Võ Tấn Lợi, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đồng Tháp, cho biết mặt bằng giá sầu riêng hiện nay vẫn đang duy trì ở mức trên 100.000 đồng/kg đối với phần lớn các giống.
Trong đó, sầu riêng Ri6 được ghi nhận phổ biến trên 100.000 đồng/kg, còn Monthong tiếp tục giữ vị trí cao nhất với mức giá dao động khoảng 160.000 - 170.000 đồng/kg.
Riêng Musang King lại đi theo chiều hướng ngược lại. “Giá Musang King tại vườn hiện chỉ khoảng 90.000 đồng/kg, giảm mạnh so với cùng kỳ năm ngoái, khi có thời điểm lên đến khoảng 130.000 đồng/kg”, ông Lợi nói.
Điều đáng chú ý là trong khi giá thu mua giảm sâu, giá bán lẻ Musang King tại các chợ và điểm bán trái cây vẫn ở mức rất cao, lên đến vài trăm nghìn đồng/kg. Sự lệch pha này khiến không ít người tiêu dùng băn khoăn, còn nông dân và thương lái thì gặp khó trong khâu tiêu thụ.
Musang King từng được đánh giá là sầu riêng ngon nhất thế giới, có nguồn gốc từ Malaysia, nổi tiếng với cơm màu vàng đậm, dẻo mịn, hạt lép và vị béo ngậy, ngọt hậu đắng nhẹ.
Anh Ngô Văn Thành (ngụ phường Bình Trưng, TP.HCM) cho biết, anh nghe thông tin Musang King đang giảm mạnh, giá tại vườn chưa tới 100.000 đồng/kg nên có ý định mua dùng thử.
“Tuy nhiên, khi ra các điểm bán sầu riêng thì giá vẫn 250.000 đồng/kg, ở một số cửa hàng giá còn cao hơn. Mức giá như vậy vẫn quá cao so với thu nhập của nhiều gia đình”, anh Thành chia sẻ.
Chị Thắm – một tiểu thương bán sầu riêng tại chợ Thị Nghè – cho biết hiện sầu riêng Ri6 chị đang bán với giá khoảng 130.000 đồng/kg, trong khi Musang King vẫn được niêm yết ở mức 250.000 đồng/kg.
Vì sao Musang King tại vườn rớt giá?
Theo ông Võ Tấn Lợi, Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đồng Tháp, có nhiều nguyên nhân khiến Musang King trồng tại Việt Nam đang mất lợi thế cạnh tranh, dẫn đến việc giảm giá.
Thứ nhất, người tiêu dùng hiện không còn mặn mà với Musang King do mẫu mã trái không đẹp, vỏ dày, hình thức kém hấp dẫn so với kỳ vọng của một dòng sầu riêng cao cấp.
Thứ hai là tỷ lệ cơm thấp. So với Musang King trồng tại Malaysia thì Musang King tại Việt Nam thường có vỏ dày hơn, khiến lượng cơm bên trong ít dù chất lượng cơm vẫn ngon.
Thứ ba là độ tuổi của cây trồng. Những cây Musang King còn non, chỉ khoảng 5-6 năm tuổi, thường cho trái có vỏ dày, chất lượng chưa ổn định. Cây cần đạt từ 7-8 năm tuổi trở lên, kèm theo kỹ thuật chăm sóc tốt, thì vỏ mới mỏng và chất lượng cơm mới đồng đều.
Sầu riêng Musang King được bày bán tại các cửa hàng ở TP.HCM với giá cao, trong khi giá thu mua tại vườn đang giảm mạnh.
Cũng theo ông Lợi, một số nhà vườn tại miền Tây đã lựa chọn giải pháp cắt ngang thân Musang King để ghép giống Monthong vào gốc cũ, tận dụng bộ rễ sẵn có nhằm cải thiện hiệu quả kinh tế và nhanh chóng bắt nhịp nhu cầu thị trường.
Lý giải sâu hơn về sự chênh lệch giữa các dòng sầu riêng, ông Nguyễn Văn Mười, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho biết yếu tố thị trường xuất khẩu đóng vai trò quyết định.
Theo ông Mười, sầu riêng Thái (Monthong) hiện là mặt hàng chủ lực tại thị trường Trung Quốc, với nhu cầu rất lớn. Giống này có ưu điểm cơm nhiều, độ béo cao, ít xơ, rất thuận tiện cho việc chế biến thực phẩm, từ ăn tươi đến làm bánh, kem và các sản phẩm chế biến sâu.
Ngược lại, Musang King của Việt Nam không phải là mặt hàng chính tại Trung Quốc. Thị trường này chủ yếu nhập Musang King từ Malaysia – đối tác truyền thống và cũng là nơi xuất xứ của giống sầu riêng này.
Ông Nguyễn Văn Mười cho biết thêm, Musang King là giống đòi hỏi cây phải già, thường trên 8 năm tuổi, mới cho chất lượng trái ổn định và ngon. Trong khi đó, tại Việt Nam, nhiều vùng mới trồng vài năm gần đây, cây còn non, dẫn đến chất lượng trái không đạt kỳ vọng của thị trường.
Thực tế này cho thấy, việc phát triển sầu riêng cao cấp nếu chỉ chạy theo giá nhất thời mà thiếu tính toán về kỹ thuật, thời gian đầu tư và thị trường tiêu thụ sẽ tiềm ẩn nhiều rủi ro. Khi chất lượng chưa đồng đều, đầu ra xuất khẩu chưa ổn định, những giống được gắn mác “cao cấp” vẫn có thể rơi vào cảnh rớt giá ngay tại vườn.
