Cơ hội và động lực lớn
Sáng 9/1, Báo Nhân Dân phối hợp với Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương tổ chức hội thảo với chủ đề “Nghị quyết số 57-NQ/TW và 68-NQ/TW: Nền tảng để doanh nghiệp tư nhân đột phá phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”.
Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về tăng trưởng nhanh, bền vững và tự chủ, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang ngày càng khẳng định vai trò là động lực then chốt của nền kinh tế.
Hai nghị quyết quan trọng của Trung ương, gồm Nghị quyết số 57 về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo và Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân, không chỉ thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng mà còn đặt ra yêu cầu thực tiễn nhằm khơi thông các nguồn lực xã hội, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp tư nhân, để khoa học - công nghệ thực sự đi vào sản xuất, thị trường và trở thành động lực tăng trưởng của nền kinh tế.
Phát biểu tại hội thảo, ông Lê Quốc Minh, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, cho biết, một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn tới đã được Đảng ta khẳng định là kinh tế tư nhân - động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia, để cùng kinh tế nhà nước tạo sự đột phá trong đổi mới sáng tạo, phát triển kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, tham gia sâu chuỗi giá trị toàn cầu để thực hiện khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
Đặc biệt, tinh thần dự thảo văn kiện Đại hội XIV của Đảng thể hiện rõ ý chí, quyết tâm thực hiện chuyển đổi số quốc gia, coi đây là cuộc cách mạng toàn diện để đưa quy mô kinh tế số chiếm hơn 40% GDP vào năm 2035. Hình thành 10-15 tập đoàn công nghệ số “Make in Vietnam” dẫn dắt hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nhiều doanh nghiệp tư nhân tiên phong trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn, blockchain, fintech để bứt phá năng suất, tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.
Từ góc độ doanh nghiệp, TS Nguyễn Hiền Phương - Tổng Giám đốc Vietnamobile, cho hay, doanh nghiệp thấy được cơ hội và động lực rất lớn từ Nghị quyết số 57 và Nghị quyết số 68.
Theo bà Phương, với Nghị quyết số 57, doanh nghiệp viễn thông trở thành hạ tầng số và doanh nghiệp công nghệ, trong đó vai trò của doanh nghiệp viễn thông được mở rộng, có động lực ứng dụng công nghệ mới và hình thành môi trường đổi mới sáng tạo cởi mở hơn.
Còn với Nghị quyết số 68 khẳng định vị thế và quyền bình đẳng của doanh nghiệp tư nhân. Trong đó, phát huy vai trò kinh tế tư nhân trong hạ tầng chiến lược, bảo đảm quyền tự do kinh doanh và không phân biệt đối xử, tiến tới cạnh tranh bình đẳng trong tiếp cận nguồn lực.
Bà Phương cho rằng, đối với một nhà mạng tư nhân, điều này đặc biệt quan trọng ở các nguồn lực như: tần số vô tuyến điện, hạ tầng dùng chung, dữ liệu, cơ hội tham gia PPP hạ tầng số, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây...
Khơi thông đầu tư vào khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo
Dù cơ hội mở ra rõ ràng, thực tế cho thấy phần lớn doanh nghiệp vẫn còn dè dặt trong đầu tư cho khoa học - công nghệ.
Khảo sát của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho thấy, có 59,3% doanh nghiệp dự kiến có lãi trong năm 2025. Tuy nhiên, chỉ có 11,2% doanh nghiệp đạt mức lãi theo kế hoạch, 40,7% doanh nghiệp không tạo ra tích lũy vốn, hoạt động hòa vốn hoặc thua lỗ, 69% doanh nghiệp có doanh thu dưới 10 tỷ đồng/năm, 51% doanh nghiệp dự kiến giữ nguyên quy mô trong 2 năm tới, thể hiện tâm lý thận trọng.
Trong bối cảnh đó, đầu tư cho khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo vốn đòi hỏi nguồn lực lớn, thời gian dài và rủi ro cao, chưa thể trở thành ưu tiên của đa số doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa.
Đáng chú ý, theo khảo sát của VCCI, 93% doanh nghiệp cho biết họ khó dự đoán thay đổi chính sách pháp luật. Khi chính sách thay đổi nhanh, thiếu ổn định và khả năng dự báo, doanh nghiệp rất khó xây dựng chiến lược công nghệ và đầu tư R&D trung, dài hạn. Đây là rào cản vô hình nhưng rất lớn đối với đổi mới sáng tạo.
Từ thực tiễn này, VCCI nhận thấy hiện nay tồn tại một số điểm nghẽn như thể chế thiên về quản lý, kiểm soát hơn là khuyến khích, chia sẻ rủi ro. Chính sách ưu đãi cho R&D và đổi mới công nghệ chưa đủ hấp dẫn và khó tiếp cận. Khung pháp lý cho công nghệ và mô hình kinh doanh mới chưa theo kịp thực tiễn.
Do vậy, để khơi thông đầu tư vào khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, đại diện liên đoàn cho rằng, cần bắt đầu từ đổi mới thể chế, với ba định hướng lớn. Đó là chuyển từ tư duy quản lý khoa học - công nghệ sang kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; tạo động lực tài chính đủ mạnh cho doanh nghiệp đầu tư công nghệ, bảo đảm môi trường pháp lý ổn định, minh bạch và có khả năng dự báo.
Ông Đặng Tùng Sơn, Phó Chủ tịch SVP, Giám đốc Chiến lược Tập đoàn công nghệ CMC kiến nghị, giao doanh nghiệp tư nhân đầu tư có trọng điểm công nghệ lõi: AI, bán dẫn, an ninh mạng, hạ tầng số quốc gia, giảm áp lực đầu tư công, thu hút vốn chất lượng cao trong nước và quốc tế. Xây dựng hạ tầng HPC dùng chung, vận hành theo phương thức đối tác công tư (PPP).
Cùng với đó, ưu tiên mua sắm công sản phẩm “Make in Vietnam” doanh nghiệp đã làm chủ công nghệ lõi để tạo thị trường đầu tiên. Cạnh tranh công bằng, ưu tiên tư nhân với các dự án doanh nghiệp tư nhân làm được, theo tinh thần Nghị quyết 68.
