Trước đây, mỗi khi đến dịp kỷ niệm ngày Thầy thuốc VN 27.2, xã hội thường tri ân nỗ lực và sự hy sinh thầm lặng của các y bác sĩ. Ngày nay, ngành y không còn chỉ được nhắc đến về lòng tận tụy, mà còn về năng lực chuyên môn ngày càng vững vàng, thậm chí vượt trội trong một số lĩnh vực, cùng hệ thống công nghệ, trang thiết bị hiện đại.
Nhờ đó, những ca ghép tạng phức tạp, những kỹ thuật can thiệp tim mạch tinh vi, những ca hồi sức giành giật sự sống… đã được thực hiện thành công. Nhiều người bệnh không còn phải ra nước ngoài tìm cơ hội điều trị mà có thể đặt trọn niềm tin vào tay nghề của thầy thuốc Việt.
Ghép tạng tại Bệnh viện ĐH Y Dược TP.HCM
Ảnh: BVCC
Bác sĩ đã về quê ăn tết nhưng quay lại bệnh viện cứu người
Ngày 27 tháng chạp năm Ất Tỵ 2025 (27 tết), khi các gia đình đã mua sắm tết, trang hoàng nhà cửa ấm cúng, sẵn sàng chào đón năm mới Bính Ngọ 2026 thì trong một phòng bệnh tại Bệnh viện ĐH Y Dược TP.HCM (BV ĐHYD), các bác sĩ (BS) đang hồi sức tích cực, giành sự sống cho một bệnh nhân bị tai biến mạch máu não nặng. Khi bệnh nhân chết não, gia đình đồng ý hiến tạng của người này để cứu lấy 4 sự sống sắp lụi tàn.
Ngày 28 tết, sau khi hoàn tất quy trình xác định chết não, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Ban giám đốc BV, hơn 200 y bác sĩ, điều dưỡng và nhân viên y tế thuộc nhiều chuyên khoa đã được huy động để triển khai đồng bộ 5 ca phẫu thuật, bao gồm 1 ca lấy tạng, 1 ca ghép tim, 1 ca ghép gan và 2 ca ghép thận. Các ca ghép được thực hiện xuyên đêm 28 và hoàn tất vào ngày 29 tết.
Ê kíp y bác sĩ Bệnh viện đa khoa Tâm Anh TP.HCM vận hành robot phẫn thuật tối tân Da Vinci
Ảnh: BVCC
Chia sẻ với PV Báo Thanh Niên, GS-TS Nguyễn Hoàng Định, Phó giám đốc BV ĐHYD TP.HCM, cho hay: "Trong thời khắc cả đất nước chuẩn bị bước vào mùa xuân mới, khi mọi gia đình mong chờ giây phút đoàn viên, thì tại BV ĐHYD TP.HCM chúng tôi bước vào một "trạng thái đặc biệt" - trạng thái của sự sẵn sàng tuyệt đối để giành lại sự sống cho người bệnh. Bốn ca ghép tạng liên tiếp được thực hiện trong những ngày cuối năm và đầu năm mới là thử thách rất lớn về chuyên môn và tổ chức".
Đội ngũ y bác sĩ Bệnh viện ĐH Y Dược TP.HCM tri ân người hiến tạng
Ảnh: BVCC
"Điều khiến tôi xúc động sâu sắc không chỉ là thành công kỹ thuật, mà là tinh thần của gần 200 bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên, nhân viên và người lao động đã cùng nhau làm nên kỳ tích ấy. Nhiều đồng nghiệp của tôi khi đó đang trên đường về quê, có người đã kịp về tới gia đình sau một năm làm việc liên tục. Nhưng ngay khi nhận được thông tin có nguồn tạng và bệnh nhân đang chờ đợi cơ hội sống cuối cùng, họ lập tức quay trở lại bệnh viện, không một chút chần chừ.
Những chuyến xe quay đầu giữa đêm, những bữa cơm tất niên còn dang dở, những kế hoạch sum họp phải gác lại - đó là những sự hy sinh rất thật và rất đời thường. Với tư cách Phó giám đốc BV, tôi thực sự biết ơn và trân trọng sâu sắc tinh thần trách nhiệm và trái tim nhân ái của toàn thể đội ngũ. Họ đã thể hiện đúng nghĩa hai chữ tận hiến", GS-TS Nguyễn Hoàng Định chia sẻ thêm.
Năng lực và sự tận hiến
Theo BS Định, ghép tạng là cuộc chạy đua từng phút với tử thần. Để thực hiện thành công, cần sự phối hợp đồng bộ tuyệt đối giữa điều phối, hồi sức, phẫu thuật, gây mê, xét nghiệm, ngân hàng máu, chăm sóc sau ghép và nhiều bộ phận khác. Việc gần 200 con người cùng lập tức vào vị trí, vận hành nhịp nhàng trong những ngày mà xã hội đang chậm lại để đón tết cho thấy BV ĐHYD TP.HCM luôn ở trạng thái sẵn sàng cao nhất - không có "ngày nghỉ" khi người bệnh còn cần.
Và rồi, khi người bệnh vượt qua lằn ranh sinh tử, khi các chỉ số sinh tồn ổn định, khi trái tim ghép bắt đầu đập mạnh mẽ trong lồng ngực mới…, đó là khoảnh khắc hạnh phúc vỡ òa của cả ê kíp y bác sĩ. Trong thời khắc đất nước bước sang năm mới, việc giành lại sự sống cho người bệnh mang một ý nghĩa đặc biệt, như trao thêm một mùa xuân mới cho chính họ và gia đình.
"Bốn ca ghép tạng đầu năm không chỉ là thành công chuyên môn, mà còn là minh chứng cho cam kết chiến lược của chúng tôi: Xây dựng BV trở thành trung tâm ghép tạng có năng lực chuyên môn cao, tổ chức bài bản, vận hành chuyên nghiệp và nhân văn, không chỉ phục vụ người bệnh trong nước mà còn hướng tới chuẩn mực khu vực. Chúng tôi tin rằng chính tinh thần sẵn sàng, tận hiến và đoàn kết ấy sẽ tiếp tục là nền tảng để bệnh viện phát triển bền vững, và trên hết, tiếp tục mang lại sự sống cho nhiều người bệnh hơn nữa trong những mùa xuân tới", GS-TS Nguyễn Hoàng Định chia sẻ.
Ông cũng bày tỏ sự tri ân sâu sắc tới các gia đình đã đồng ý hiến tạng trong thời điểm đau thương nhất. Nghĩa cử cao đẹp ấy đã biến mất mát thành sự hồi sinh, mang lại cơ hội sống cho nhiều người.
Và mới đây nhất, rạng sáng 23.2, BV ĐHYD TP.HCM tiếp tục ghép tim cứu sống một bệnh nhân 11 tuổi suy tim giai đoạn cuối. Người chết não hiến tim ở tận BV Bạch Mai (Hà Nội). Tính đến nay, BV đã ghép tạng cứu được 214 người.
Bốn ca ghép tạng đầu năm không chỉ là thành công chuyên môn, mà còn là minh chứng cho cam kết chiến lược của chúng tôi: Xây dựng BV trở thành trung tâm ghép tạng có năng lực chuyên môn cao, tổ chức bài bản, vận hành chuyên nghiệp và nhân văn, không chỉ phục vụ người bệnh trong nước mà còn hướng tới chuẩn mực khu vực.
GS-TS Nguyễn Hoàng Định, Phó giám đốc BV ĐHYD TP.HCM
10.000 ca ghép tạng
Kỹ thuật và kết quả ghép tạng và bộ phận cơ thể người tại VN như tim, phổi, gan, thận, giác mạc đã đạt tương đương so với thế giới. Hiện cả nước có khoảng 30 trung tâm ghép tạng; trong đó, những cơ sở hàng đầu phải kể đến BV Hữu nghị Việt Đức, BV T.Ư Quân đội 108, BV Quân y 103, BV Phổi T.Ư, BV Bạch Mai, BV Chợ Rẫy, BV T.Ư Huế, BV Thống Nhất, BV Quân y 175, BV Nhi đồng 2 (ghép trên trẻ em)… Song song đó, hệ thống pháp luật về lấy ghép tạng ngày càng hoàn thiện, nhờ vậy bệnh nhân cần ghép tạng không phải đi ra nước ngoài.
Tính từ năm 1992 đến nay, VN đã ghép tạng được khoảng 10.000 ca. Trong đó, ghép thận nhiều nhất chiếm đến 90%, tiếp theo là ghép gan, ghép tim, ghép phổi, ghép ruột và ghép tụy…
Giành giật sự sống từ trong bào thai
Chất lượng cuộc sống của con người bắt đầu từ giai đoạn bào thai. Nhiều năm qua, ngành y tế đã thực hiện nhiều kỹ thuật cao tầm soát bào thai, sơ sinh nhằm kịp thời phát hiện và xử lý những bất thường, để cho ra đời những đứa trẻ khỏe mạnh.
Cuối tháng 8.2023, hai vợ chồng thai phụ trẻ từ Bắc Giang đến BV Từ Dũ (TP.HCM) khám, siêu âm và tư vấn tiền sản. Kết quả cho thấy song thai có chung 1 nhau và 2 túi ối, thai được 22 tuần 4 ngày, cả 2 thai bị đa ối, kèm hội chứng song thai 1 nhau 2 ối. Các BS hội chẩn và quyết định cho chị H. nhập viện để chuẩn bị phẫu thuật can thiệp bào thai - kẹp tắc dây rốn nuôi khối thai bất thường (không đầu, không tim) nhằm cứu sống thai bình thường còn lại.
Tháng 12.2023, thông tin ca can thiệp bào thai thành công mới được công bố và ngay lập tức thu hút sự chú ý lớn của cộng đồng vì đây là kỹ thuật cực khó mà trong nước lần đầu tiên thực hiện được, do các BS BV Từ Dũ và BV Nhi đồng 1 phối hợp thực hiện.
Đến bây giờ, khi nhớ lại, BS Trần Ngọc Hải, Giám đốc BV Từ Dũ, tâm sự: "Nhìn vào ánh mắt của đôi vợ chồng, và sự kỳ vọng của họ, chúng tôi khó cầm lòng được. Với bề dày kinh nghiệm hàng chục năm, khi anh em BV trả lời có khả năng làm được và quyết tâm làm thành công giành sự sống cho bào thai. Đây cũng là ca can thiệp bào thai mà người làm nghề y của 2 BV khó thể quên trong cuộc đời làm nghề của mình".
Đến nay, BV Từ Dũ và Nhi đồng 1 đã thực hiện 12 ca, trong đó có ca số 9 là thai phụ người Singapore vào tháng 5.2025, đây là bào thai có nhiều dị tật phức tạp ở buồng tim. Bên cạnh đó cũng đặt ra các vấn đề pháp lý khi can thiệp cho người nước ngoài, và còn là công dân của một đất nước có kỹ thuật y học tiên tiến ở châu Á và thế giới.
Điều này đặt ra rất nhiều áp lực, đặc biệt là khi có sự quan sát của các chuyên gia nước ngoài như Úc, Hội đồng Siêu âm châu Âu (qua hội chẩn ca bệnh), rồi cả dư luận trong và ngoài nước. Ca can thiệp thành công, bệnh nhân khỏe lên, đủ sức trở về nước tiếp tục điều trị. Ê kíp BS đã được lãnh đạo Bộ Y tế và lãnh đạo UBND TP.HCM khen thưởng.
"Chúng ta thường giành sự sống khi đã được sinh ra. Và lần này, chúng tôi giành sự sống ngay từ bào thai - thai nhi, là kỹ thuật sâu nhất. Sự hoài nghi cả trong và ngoài nước đối với BS không là vấn đề, kết quả của công việc là câu trả lời rõ nhất", BS Ngọc Hải nhấn mạnh.
